Den Helder, 7 december 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Advies
Raadsvoorstel-advies
Aan: Portefeuillehouder: Betrokken portefeuillehouder: het college van B&W Wethouder Wagemakers Burgemeester De Boer, Wethouder Bais, Wethouder Boelema Robertus, Wethouder Duijnker, Wethouder Oudijk
Van team: Adviseur: E-mail: Financiën Coen Akkerman c.akkerman@denhelder.nl
Classificatie: Openbaar
Kenmerk: 0000609738 Datum voorstel: Bijlagen: Decembernota 2026
Onderwerp: Voorstel tot wijziging van de begroting 2026 op basis van de Decembernota 2026
Publiekssamenvatting: Met de Decembernota 2026 wordt de begroting voor de laatste keer aangepast. De gemeente verwacht over 2026 een tekort van circa € 2,6 miljoen. Dat is € 0,7 miljoen meer dan eerder verwacht. Dit komt vooral doordat de gemeente minder geld van het Rijk ontvangt. Daarnaast wordt geld dat in 2026 niet is uitgegeven, apart gezet om in 2027 alsnog te kunnen besteden. Hierdoor wordt het tekort over 2026 niet kleiner.
De gemeenteraad wordt gevraagd om drie nieuwe reserves in te stellen voor in totaal € 6 miljoen en één bestaande reserve op te heffen. Ook wordt voorgesteld om € 4,2 miljoen mee te nemen naar 2027. Hiervan is € 3,7 miljoen bedoeld voor werkzaamheden die in 2026 nog niet zijn afgerond. De overige € 450.000 wordt gebruikt voor verbeteringen in het sociaal domein, zoals jeugdzorg en ondersteuning van inwoners.
Met deze besluiten wordt de begroting aangepast aan de laatste verwachtingen en blijft geld beschikbaar voor werkzaamheden en verbeteringen die in 2027 worden uitgevoerd.
Geadviseerd besluit:
1. De begroting 2026 te wijzigen overeenkomstig de financiële wijzigingen in de Decembernota 2026, zoals opgenomen in de samenvatting op pagina 25. 2. Een bestemmingsreserve in te stellen voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid (CDOKE) en hieraan € 3.024.000 toe te voegen uit de daarvoor ontvangen rijksmiddelen. 3. Een bestemmingsreserve ONS Julianadorp in te stellen en hieraan € 2.000.000 toe te voegen zoals eerder door de raad beschikbaar gesteld. 4. Een bestemmingsreserve Ontwikkeling Dijkkwartier in te stellen en hieraan € 1.000.000 toe te voegen zoals eerder door de raad beschikbaar gesteld. 5. De bestemmingsreserve Molen Visbuurt op te heffen, omdat de middelen volledig zijn besteed en het doel van de reserve is bereikt. 6. Een bedrag van € 3.727.141 voor zeven nog niet afgeronde werkzaamheden en projecten over te hevelen van 2026 naar 2027. Dit bedrag in 2026 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Nog uit te voeren werkzaamheden en in 2027 beschikbaar te stellen voor de uitvoering. 7. Een bedrag van € 450.000 aan niet-bestede middelen binnen het sociaal domein over te hevelen van 2026 naar 2027 voor de hervorming van het sociaal domein. Dit bedrag in 2026
0000609738- pag. 1 van 6
toe te voegen aan de bestemmingsreserve Nog uit te voeren werkzaamheden en in 2027 beschikbaar te stellen voor de uitvoering. 8. Een bedrag van € 108.000 vanuit de voordelen op de BUIG ten gunste laten komen van het begrotingsresultaat 2026. 9. De overige wijzigingen in de reserves vast te stellen overeenkomstig het overzicht in bijlage I van de Decembernota 2026.
Aanleiding en context Met de Decembernota 2026 wordt de gemeenteraad de laatste begrotingswijziging van het jaar voorgelegd. Hierin zijn de belangrijkste financiële ontwikkelingen verwerkt die sinds de tweede tussenrapportage 2026 bekend zijn geworden. Daarnaast stelt het college de raad voor om besluiten te nemen over bestemmingsreserves en het overhevelen van budgetten naar 2027.
Financieel beeld 2026 De Decembernota leidt tot een aanpassing van het begrotingssaldo van € 0,7 miljoen negatief. Daarmee stijgt het verwachte tekort van € 1,9 miljoen na de tweede tussenrapportage 2026 naar € 2,6 miljoen. De ontwikkeling van het begrotingssaldo is als volgt:
| over geconstateerde opvallende Omnib | uzz. Hierin zijn tevens zak |
|---|---|
| Vastgestelde begroting 2026 | 2.031 nadelig |
| Eerste tussenrapportage | 51 nadelig |
| Tweede tussenrapportage | 197 voordelig |
| Decembernota | 732 nadelig |
| Verwacht saldo 2026 | 2.618 nadelig |
_Tabel 1. Ontwikkeling begrotingssaldo 2026_
De negatieve ontwikkeling wordt vooral veroorzaakt doordat de gemeente via de septembercirculaire € 1,1 miljoen minder ontvangt van het Rijk dan eerder verwacht. Daartegenover staan verschillende financiële voordelen, waaronder hogere inkomsten en lagere uitgaven dan begroot. Daarnaast zijn er middelen die in 2026 niet volledig worden besteed.
Deze ontwikkelingen leiden vóór de wijzigingen in reserves tot een verbetering van de begroting met circa € 9,2 miljoen. Het college stelt echter voor om een groot deel van deze middelen beschikbaar te houden voor toekomstige uitgaven. De voorgestelde toevoegingen en onttrekkingen uit reserves hebben daardoor per saldo een nadelig effect van circa € 10,0 miljoen. Uiteindelijk verslechtert het begrotingssaldo met circa € 732.000.
| Financiële ontwikkeling ienst handelen de gemeenten er mutaties plaatsvinden in alle lo | Bedrag pende met aanlo |
|---|---|
| Verbetering begroting vóór wijzigingen in reserves | € 9,2 miljoen |
| Nadelig effect door toevoegingen/onttrekkingen reserves | € 10,0 miljoen |
| Bijstelling begrotingssaldo door Decembernota | - € 732.000 |
_Tabel 2. Financiële gevolgen Decembernota 2026_
De voorgestelde wijzigingen in de reserves betekenen niet dat de gemeente € 10,0 miljoen extra uitgeeft. Het gaat grotendeels om geld dat beschikbaar blijft voor uitgaven in 2027 en latere jaren. De belangrijkste voorstellen voor bestemmingsreserves en budgetoverhevelingen worden in de volgende paragraaf toegelicht.
Overige financiële besluiten Naast de bijstelling van het begrotingssaldo stelt het college de raad voor om besluiten te nemen over bestemmingsreserves en het overhevelen van budgetten naar 2027.
Bestemmingsreserves Van het verwachte voordeel op de bijstandsuitkeringen wordt € 972.000 toegevoegd aan de bestaande BUIG-reserve. De BUIG-reserve is een egalisatiereserve waarmee schommelingen in de inkomsten en uitgaven voor bijstandsuitkeringen worden opgevangen. De toevoeging kan worden gebruikt om de verwachte tekorten op de bijstandsuitkeringen in 2027 deels te compenseren. Het
0000609738- pag. 2 van 6
voordeel bestaat uit € 780.000 aan hogere rijksinkomsten en € 300.000 aan lagere uitgaven. Het restant van € 108.000 wordt volgens beslispunt 8 toegevoegd aan het begrotingsresultaat 2026.
Daarnaast stelt het college voor om drie nieuwe bestemmingsreserves in te stellen:
| worden de gesprekstijden (en | Col2 |
|---|---|
| CDOKE (klimaat- en energiebeleid) | € 3.024.000 |
| ONS Julianadorp | € 2.000.000 |
| Dijkkwartier | € 1.000.000 |
| Totaal | € 6.024.000 |
De CDOKE-reserve is bedoeld om ontvangen rijksmiddelen voor klimaat- en energiebeleid beschikbaar te houden voor de uitvoering in latere jaren.
Voor ONS Julianadorp en Dijkkwartier gaat het om middelen die eerder binnen de algemene reserve beschikbaar zijn gesteld. Door hiervoor afzonderlijke bestemmingsreserves in te stellen, wordt duidelijk voor welke doelen deze middelen beschikbaar blijven. Het gaat niet om nieuw beschikbaar te stellen geld.
Tot slot stelt het college voor om de bestemmingsreserve Molen Visbuurt op te heffen. Het doel waarvoor deze reserve is ingesteld, is bereikt en de middelen zijn volledig besteed.
Budgetoverhevelingen naar 2027 Een aantal werkzaamheden en projecten wordt niet volledig in 2026 uitgevoerd. Om deze in 2027 te kunnen voortzetten, stelt het college voor om in totaal € 3.727.141 aan budgetten over te hevelen.
| Col1 | Col2 |
|---|---|
| Organisatieontwikkeling | € 125.000 |
| Innovatie, AI en Digitale Transformatie | € 240.000 |
| Wijksteunpunt op pad | € 128.279 |
| Impulsbudget sociale infrastructuur | € 528.862 |
| Verbetering strandslagen | € 80.000 |
| Erfgoedbeleidskader | € 125.000 |
| Integraal herstel oeverbescherming Willem- Alexanderhof | € 2.500.000 |
| Totaal | € 3.727.141 |
De overhevelingen hebben verschillende oorzaken.
- Bij het erfgoedbeleidskader en de verbetering van de strandslagen heeft de voorbereiding meer tijd gekost dan verwacht.
- De werkzaamheden aan de oeverbescherming van de Willem-Alexanderhof zijn nog niet afgerond. Ook de inzet van middelen voor de sociale infrastructuur heeft vertraging opgelopen.
- Daarnaast blijven middelen nodig voor de voortzetting van de organisatieontwikkeling, het programma Innovatie, AI en Digitale Transformatie en de monitoring van het Wijksteunpunt op pad in de drie kansrijke buurten.
De Decembernota licht per onderdeel toe waarvoor de middelen in 2027 nodig zijn.
Hervorming sociaal domein Naast de reguliere budgetoverhevelingen stelt het college voor om € 450.000 aan niet-bestede middelen binnen het sociaal domein beschikbaar te houden voor de hervorming van het sociaal domein in 2027.
Dit voorstel wijkt af van het gebruikelijke uitgangspunt dat alleen incidentele budgetten worden overgeheveld. Het bedrag is namelijk afkomstig uit structureel beschikbare budgetten. Op initiatief van de betrokken portefeuillehouders wil het college deze middelen behouden om de hervorming van het sociaal domein te ondersteunen. Daarbij gaat het onder meer om het versterken van lokale ondersteuning, preventie en de deskundigheid van medewerkers. De concrete inzet van de middelen wordt in 2027 verder uitgewerkt.
0000609738- pag. 3 van 6
Met de reguliere budgetoverhevelingen en het voorstel voor het sociaal domein blijft in totaal € 4.177.141 beschikbaar voor uitvoering in 2027. De middelen worden hiervoor via de bestemmingsreserve ‘Nog uit te voeren werkzaamheden’ overgebracht naar 2027.
Doelen en resultaten De decembernota is bedoeld om: 1. Te voldoen aan de normen voor begrotingsrechtmatigheid en om de gemeenteraad te informeren over de financiële stand van zaken van de begroting. Ook wordt zo voorkomen dat de jaarrekening sterk afwijkt van de goedgekeurde begrotingsbedragen. 2. Het scheppen van de financiële kaders om de activiteiten die opgestart zijn in 2026 maar nog niet zijn afgerond, of waarvoor middelen zijn ontvangen in 2026 maar nog niet konden worden ingezet, te kunnen continueren dan wel uit te gaan voeren. 3. De instelling van drie bestemmingsreserves door de gemeenteraad vast te laten stellen, zodat deze in de jaarrekening kan worden verwerkt. 4. Het opheffen van een reserve omdat de werkzaamheden zijn afgerond.
Kaders en omstandigheden Zowel in de Gemeentewet als in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (Bbv) zijn bepalingen opgenomen die invloed hebben op de kaderstelling. De Gemeentewet legt het budgetrecht bij de raad en geeft in artikel 213 regels voor de accountantscontrole, inclusief de controle op de rechtmatigheid. De grenzen daarvan zijn uitgewerkt in het door de raad vastgestelde controleprotocol. Het Bbv geeft aan hoe kan worden omgegaan met het doorschuiven van budgetten naar het volgende jaar (Kadernota rechtmatigheid van de commissie Bbv, paragraaf 4.2.4). Voor de instelling en opheffing van reserves geldt dat de gemeenteraad dit moet vaststellen omdat het budgetrecht bij de raad ligt.
Argumenten en alternatieven In deze paragraaf worden de beslispunten toegelicht.
Beslispunt 1: vaststellen begrotingswijziging Decembernota 2026 Met de Decembernota 2026 informeert het college de gemeenteraad over de actuele financiële ontwikkelingen en afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde begroting. Door deze ontwikkelingen te verwerken in een begrotingswijziging, wordt de begroting aangepast aan de meest recente inzichten.
Het tijdig bijstellen van de begroting is van belang voor de uitoefening van het budgetrecht van de raad en de begrotingsrechtmatigheid. Grote afwijkingen tussen begroting en realisatie zijn niet wenselijk. Door de begroting tijdig bij te stellen, kan de raad de gewijzigde budgetten autoriseren en wordt het risico op begrotingsonrechtmatigheden beperkt.
Beslispunt 2: instellen reserve CDOKE Vanaf 2026 ontvangen gemeenten de CDOKE-middelen voor klimaat- en energiebeleid via het gemeentefonds in plaats van via een specifieke uitkering. In 2026 ontving de gemeente incidenteel een hoger bedrag. Het college stelt voor om € 3,024 miljoen van deze middelen onder te brengen in een nieuwe bestemmingsreserve. Zo blijven de niet-bestede middelen beschikbaar voor klimaat- en energiebeleid in latere jaren.
Omdat de middelen via het gemeentefonds worden ontvangen, zijn ze niet langer op dezelfde wijze als bij een specifieke uitkering aan dit doel gebonden. Door een bestemmingsreserve in te stellen, legt de raad vast dat deze middelen beschikbaar blijven voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid.
Beslispunt 3: instellen reserve ONS Julianadorp Via het amendement ONS Julianadorp heeft de raad € 2 miljoen uit de algemene reserve beschikbaar gesteld voor de voorbereiding en startkosten in 2026. Omdat er nog geen nieuw plan is vastgesteld, stelt het college voor om dit bedrag onder te brengen in een nieuwe bestemmingsreserve ONS Julianadorp. Zo blijft het geld beschikbaar voor dit doel.
Het gaat om middelen die de raad eerder beschikbaar heeft gesteld en niet om een nieuwe financiële claim. De instelling van de reserve loopt niet vooruit op de inhoudelijke besluitvorming over een nieuw plan.
0000609738- pag. 4 van 6
Beslispunt 4: instellen reserve Ontwikkeling Dijkkwartier Voor de woningbouwontwikkeling Dijkkwartier is eerder € 1 miljoen gereserveerd binnen de algemene
| Gemeente | Voor verkiezingen | Na verkiezingen |
|---|---|---|
| blijft het geld beschikbaar vo | or de verdere ontwikkeling van het g | ebied. |
| Beslispunt 5: opheffen res | erve Molen Visbuurt | |
| In 2025 is de bestemmingsr | eserve voor de cofinanciering van de | Molen in de Visbuurt volledig |
| besteed. Daarmee is het do blijven geen middelen over | l van de reserve gehaald en kan de ie opnieuw moeten worden bestemd | reserve worden opgeheven. Er . |
| Beslispunt 6: budgetoverh | evelingen naar 2027 | |
| In verband met het budgetre | cht van de raad kunnen middelen die | in een jaar niet worden uitgegeven, |
| op verzoek worden overgeh | eveld om in het volgende jaar te word | en besteed. Het betreft incidentele |
| activiteiten en projecten waa | rvan de uitvoering niet volledig in 20 | 6 kan plaatsvinden, waarvoor in |
| 2027 geen budget beschikb | ar is en waarvan de werkzaamhede | wel doorlopen. |
| Het college stelt voor om € 3 | .727.141 over te hevelen naar 2027. | Door deze middelen nu beschikbaar |
| te houden, kunnen de werkz | aamheden begin 2027 worden voort | gezet zonder te wachten op de |
| vaststelling van de jaarreken | ing 2026. | |
| De Kadernota Rechtmatigh bestemmingsreserve te geb | id van de Commissie BBV biedt de uiken. | ogelijkheid om hiervoor een |
| Beslispunt 7: budgetoverh | eveling hervorming sociaal domei | n |
| Het college stelt voor om € 4 | 50.000 aan niet-bestede middelen bi | nnen het sociaal domein |
| beschikbaar te houden voor | de hervorming van het sociaal dome | in in 2027. |
| Dit voorstel wijkt af van de r | guliere budgetoverhevelingen, omd | t het bedrag afkomstig is uit |
| structureel beschikbare bud | etten. Op initiatief van de betrokken | portefeuillehouders wil het college |
| deze middelen behouden vo | or de verdere hervorming van het so | ciaal domein. Daarmee kunnen in |
| 2027 aanvullende stappen w | orden gezet om de ondersteuning a | an inwoners te verbeteren en de |
| uitgaven op langere termijn | beter beheersbaar te maken. | |
| De concrete inzet van de mi besluiten, blijven de middele | ddelen wordt in 2027 verder uitgewe n beschikbaar voor deze hervorming | kt. Door nu tot overheveling te . |
| Beslispunt 8: Deel voordel | en BUIG naar begrotingsresultaat | 2026 |
| De reserve BUIG wordt gebr | uikt om schommelingen in de inkoms | ten en uitgaven voor |
| bijstandsuitkeringen op te va | ngen. Volgens het bestaande beleid | voegen we voordelen op de BUIG |
| toe aan deze egalisatierese voor om hiervan € 972.000 t | ve. Voor 2026 verwachten we een v oe te voegen aan de reserve BUIG e | ordeel van € 1.080.000. We stellen n het resterende bedrag van € |
108.000 ten gunste te laten komen van het begrotingsresultaat 2026. Hiermee wijken we voor dit bedrag af van het bestaande beleid.
Beslispunt 9: vaststellen reservemutaties Met de vaststelling van de voorgestelde reservemutaties autoriseert de raad de toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves zoals opgenomen in de Decembernota 2026. Hiermee worden de financiële gevolgen van de voorgestelde besluiten verwerkt in de begroting 2026.
Duurzaamheid Dit voorstel heeft geen invloed op een duurzamer en klimaatbestendiger Den Helder.
Bestuurlijke vernieuwing Het voorstel sluit aan op de regelgeving en de wens van de raad om tijdig geïnformeerd te worden over belangrijke financiële afwijkingen. Naast de reguliere tussenrapportages biedt de Decembernota de raad de mogelijkheid om de begroting op basis van de meest recente inzichten bij te stellen, vooruitlopend op de jaarrekening.
Financiële consequenties
0000609738- pag. 5 van 6
De Decembernota 2026 leidt per saldo tot een nadelige bijstelling van de begroting 2026 met € 732.000. Hierdoor stijgt het verwachte tekort van circa € 1,9 miljoen na de tweede tussenrapportage naar € 2,6 miljoen.
Zoals toegelicht onder Aanleiding en context laten de onderliggende financiële ontwikkelingen vóór de mutaties in de reserves een voordeel zien van circa € 9,2 miljoen. De voorgestelde toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves hebben per saldo een nadelig effect van circa € 10,0 miljoen. Daarmee resteert een nadelige bijstelling van € 732.000.
De reservemutaties betreffen grotendeels middelen die beschikbaar blijven voor uitgaven in 2027 en latere jaren. Het gaat daarmee niet om € 10,0 miljoen aan extra uitgaven.
Door de grotere onttrekking aan de algemene reserve ontwikkelt het weerstandsvermogen eind 2026 naar 1,7. De weerstandsratio daalt volgens de meerjarenbegroting van 1,6 eind 2027 naar 1,2 in 2030. Dit hangt samen met de begrote tekorten in de meerjarenbegroting 2027–2030. De gemeente blijft hiermee boven de norm van 1,0.
De solvabiliteitsratio wordt eind 2026 geraamd op 15%. Dit is een tijdelijke verbetering als gevolg van de hogere stand van de bestemmingsreserves. Omdat deze middelen in 2027 en volgende jaren alsnog worden besteed, is er geen sprake van een structurele verbetering van de financiële positie.
Uitvoering en planning De genoemde begrotingswijzigingen worden vóór 31 december 2026 verwerkt in de financiële administratie.
Communicatie De Decembernota is specifiek gericht op de gemeenteraad en wordt daarom niet breed gepresenteerd.
0000609738- pag. 6 van 6