Steenbergen, 8 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Beantwoording technische vragen naar aanleiding van de beeldvormende vergadering van 1 oktober 2026
_Agendapunt 5: Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Steenbergen_
Inhoud:
- Beantwoording technische vraag fractie Stem0167;
- Beantwoording technische vragen fractie Volkspartij;
- Beantwoording technische vragen vanuit de beeldvormende vergadering;
- Voorbeeld checklist uitdaagrecht
- Voorbeeldovereenkomst uitdaagrecht
Naar aanleiding van de beeldvormende vergadering zijn twee technische vragen ontvangen. De beantwoording hiervan is opgenomen aan het begin van dit document.
Tijdens de vergadering zijn daarnaast verschillende inhoudelijke vragen gesteld. Wethouder Van den Berg heeft toegezegd deze nader te beantwoorden. Deze vragen en antwoorden vindt u in het vervolg van dit document.
Na de antwoorden vindt u twee voorbeelden van documenten die gebruikt kunnen worden bij de uitvoering van het uitdaagrecht: een voorbeeld van een checklist voor initiatiefnemers en een voorbeeld van een afsprakenovereenkomst. Deze documenten zijn nadrukkelijk bedoeld als voorbeeld en dienen alleen ter illustratie van de verdere uitwerking van het uitdaagrecht.
Daarnaast ontvangt de gemeenteraad vóór het einde van 2026 een raadsmededeling met voorbeelden van initiatieven van inwoners en maatschappelijke organisaties waar de gemeente Steenbergen de afgelopen jaren bij betrokken is geweest. Daarmee ontstaat een beter beeld van de manier waarop de gemeente nu al samenwerkt met initiatiefnemers en van de plaats die het uitdaagrecht daarin inneemt.
Technische vraag Stem0167
Waarom is er in artikel 6 van de voorgestelde verordening voor gekozen om de beoordeling van verzoeken tot het uitdaagrecht enkel bij het college neer te leggen? In de modelverordening van de VNG staat dat ook de gemeenteraad of de burgemeester dit kan doen.
De verordening wijkt op dit punt niet af van de systematiek van het VNG-model. De modelverordening laat bewust ruimte aan gemeenten om zelf te bepalen welk bestuursorgaan bevoegd is om op een verzoek om toepassing van het uitdaagrecht te beslissen. Dat kan de raad, het college of de burgemeester zijn, afhankelijk van de lokale situatie.
In Steenbergen is ervoor gekozen deze bevoegdheid bij het college te beleggen. Dit omdat een verzoek om toepassing van het uitdaagrecht betrekking heeft op de uitvoering van een bestaande gemeentelijke taak en niet op het vaststellen of wijzigen van beleid. De raad blijft
daarbij volledig in zijn kaderstellende rol door beleid, budgetten en kwaliteitseisen vast te stellen. Het college beoordeelt vervolgens of een initiatief binnen die door de raad vastgestelde kaders kan worden uitgevoerd.
Daarmee sluit de gekozen bevoegdheidsverdeling aan bij de gebruikelijke rolverdeling tussen raad en college: de raad stelt de kaders vast, het college is verantwoordelijk voor de uitvoering daarvan. Om de raad actief betrokken te houden bij de toepassing van het uitdaagrecht is in de verordening daarnaast opgenomen dat het college de raad halfjaarlijks informeert over de ontvangen verzoeken, de genomen besluiten en de opgedane ervaringen met het instrument.
Op deze manier blijft de raad goed in positie als kaderstellend en controlerend orgaan, terwijl verzoeken van inwoners en maatschappelijke organisaties op een laagdrempelige en efficiënte manier kunnen worden behandeld.
Technische vragen Volkspartij
1. In het participatiebeleid uit 2024 staat al beschreven wanneer participatie wordt toegepast. Is dat in deze regeling dan nog juridisch noodzakelijk als we toch naar beleid verwijzen?
Het participatiebeleid en de verordening hebben een verschillende functie. Het participatiebeleid beschrijft de visie, uitgangspunten en werkwijze van de gemeente Steenbergen. De verordening bevat de juridische en procedurele kaders die op grond van de Gemeentewet moeten worden vastgesteld. De verwijzing naar het participatiebeleid zorgt voor samenhang tussen beide documenten, maar maakt de bepalingen uit de verordening niet overbodig. De verordening geeft juist duidelijkheid over de wijze waarop participatie wordt toegepast en over de situaties waarin daarvan gemotiveerd kan worden afgezien.
2. Is het juridisch mogelijk om in de verordening op te nemen dat alleen in uitzonderlijke gevallen van participatie kan worden afgezien en dat dit altijd wordt gemotiveerd aan de raad, zodat de raad zijn controlerende rol kan vervullen?
Ja, dat is juridisch mogelijk. Gemeenten hebben beleidsvrijheid bij de inrichting van hun participatieverordening. Sommige gemeenten kiezen ervoor expliciet vast te leggen dat participatie het uitgangspunt is en dat afwijkingen daarvan worden gemotiveerd. De wet schrijft echter niet voor hoe gemeenten dit precies moeten regelen.
In Steenbergen is participatie al het uitgangspunt is. Dat volgt uit het participatiebeleid en uit de dagelijkse praktijk. De uitzonderingsgronden in de verordening zijn niet bedoeld om participatie te beperken, maar om duidelijkheid te geven over situaties waarin participatie niet passend, niet mogelijk of niet doelmatig is.
De raad vervult zijn controlerende rol daarnaast door middel van de vaststelling van het participatiebeleid, de verordening en de evaluatie van de uitvoering daarvan.
3. Waarom is er niet gekozen voor een benadering zoals bij onder andere Bergen en Groningen, waarbij participatie het uitgangspunt is en niet-participeren wordt gemotiveerd?
Ook in Steenbergen is participatie het uitgangspunt. De verordening bevat daarnaast een aantal situaties waarin participatie niet of minder voor de hand ligt. Daarmee wordt niet beoogd participatie te beperken, maar juist duidelijkheid te geven over uitzonderingssituaties.
Het participatiebeleid van Steenbergen beschrijft uitgebreid de open en uitnodigende houding van de gemeente ten opzichte van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De verordening vormt hiervan de juridische uitwerking. De nadruk in de verordening ligt meer op de uitzonderingen dan op het uitgangspunt zelf.
Is het juridisch mogelijk om in de verordening op te nemen dat belanghebbenden worden geïnformeerd wanneer van participatie wordt afgezien en dat wordt uitgelegd waarom hiervoor is gekozen?
Ja, dat is juridisch mogelijk. Het college maakt daarbij wel onderscheid tussen participatie en communicatie. Informeren is een vanzelfsprekend onderdeel van goed bestuur en goede dienstverlening. In de praktijk worden inwoners en andere belanghebbenden ook nu al over veel ontwikkelingen geïnformeerd, ook wanneer geen participatietraject wordt doorlopen.
Het college onderschrijft dat het belangrijk kan zijn om bij relevante onderwerpen toe te lichten waarom geen participatie wordt toegepast. Of dit voor alle situaties expliciet in de verordening moet worden opgenomen, vraagt een nadere afweging. Daarbij spelen onder andere uitvoerbaarheid en de vraag of het passend is bij het betreffende besluit een rol.
4. Waarom is de rol van de gemeenteraad slechts beperkt opgenomen in de regeling?
De rol van de gemeenteraad is juist van groot belang, maar heeft vooral een kaderstellend en controlerend karakter. De raad stelt de verordening vast, stelt het participatiebeleid vast en bepaalt de financiële en beleidsmatige kaders waarbinnen participatie plaatsvindt.
De verordening beschrijft vooral de uitvoering van participatieprocessen en het uitdaagrecht. Deze taken liggen in de dagelijkse praktijk grotendeels bij het college. Dat de rol van de raad relatief beknopt is beschreven, doet daarom geen afbreuk aan het belang van die rol.
Daarnaast wordt de raad periodiek geïnformeerd over de uitvoering van het uitdaagrecht, zodat hij zijn controlerende rol kan blijven vervullen.
5. Onderschrijft het college dat de verordening en het in 2024 vastgestelde participatiebeleid elkaar moeten versterken, waarbij participatie het uitgangspunt is en het niet toepassen daarvan een gemotiveerde uitzondering vormt? Zo ja, waarom is dit uitgangspunt niet explicieter in de voorgestelde verordening opgenomen?
Ja. Het college onderschrijft volledig dat het participatiebeleid en de verordening elkaar moeten versterken. Het participatiebeleid beschrijft de visie van de gemeente Steenbergen op participatie. Daarin staat centraal dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties vroegtijdig worden betrokken bij ontwikkelingen die hen raken. Ook de leidende principes en de gewenste grondhouding van de gemeente zijn daarin uitgewerkt.
De verordening heeft een ander doel. Deze legt de juridische en procedurele kaders vast waarbinnen participatie plaatsvindt. Daarom is de verordening formeler van aard dan het participatiebeleid. De opgenomen uitzonderingsgronden zijn bedoeld om duidelijkheid te geven over situaties waarin participatie niet passend of niet mogelijk is.
Beantwoording technische vragen vanuit de beeldvormende vergadering.
Het participatiebeleid en de participatieverordening verschillen sterk in toon. Waarom is ervoor gekozen de verordening juridisch en procedureel te houden en niet meer de open en uitnodigende benadering uit het participatiebeleid over te nemen?
Het participatiebeleid beschrijft de visie van de gemeente op participatie, de ambities die we hebben en de manier waarop we met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties willen samenwerken. De verordening heeft een ander doel. Die legt de juridische en procedurele kaders vast waarbinnen participatie plaatsvindt. Daardoor is de verordening per definitie formeler van aard.
En als informeren de eerste trede van participatie is, participeren we dan niet eigenlijk altijd?
Wanneer informeren wordt beschouwd als een vorm van participatie, kan inderdaad worden gesteld dat participatie vrijwel altijd plaatsvindt. In Steenbergen zien wij informeren echter als een vanzelfsprekend onderdeel van goed bestuur en goede communicatie. De ambitie van participatie ligt voor ons een stap verder: het actief ophalen van kennis, ervaringen, belangen en ideeën van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en het benutten daarvan in de besluitvorming.
De verordening en het participatiebeleid vullen elkaar op dit punt goed aan. Het participatiebeleid beschrijft de gewenste grondhouding en werkwijze, terwijl de verordening de juridische en procedurele borging daarvan regelt.
Wat gebeurt er met initiatieven van inwoners of maatschappelijke organisaties die niet onder het uitdaagrecht vallen? Is het wenselijk om in de verordening een aanvullende regeling op te nemen waarmee dergelijke initiatieven alsnog aan de gemeenteraad kunnen worden voorgelegd?
Het uitdaagrecht is een specifieke wettelijke regeling die betrekking heeft op het overnemen van bestaande gemeentelijke taken. De verordening regelt hoe verzoeken die onder het uitdaagrecht vallen worden beoordeeld en afgehandeld.
Dat betekent echter niet dat initiatieven die niet onder het uitdaagrecht vallen buiten beeld raken. Integendeel. De gemeente Steenbergen werkt al jaren vanuit het uitgangspunt dat initiatieven van inwoners en maatschappelijke organisaties serieus worden genomen en op hun eigen verdiensten worden beoordeeld. Die werkwijze verandert met de invoering van de verordening niet.
Wanneer een initiatief wordt ingediend, wordt samen met de initiatiefnemer gekeken wat het doel is, welke mogelijkheden er zijn en welke route het beste past. Dat kan het uitdaagrecht zijn, maar ook een subsidie uit het Initiatievenfonds, aansluiting bij bestaand beleid, samenwerking met de gemeente of, indien nodig, een voorstel voor nieuw of aangepast beleid.
De invoering van het uitdaagrecht voegt dus een extra mogelijkheid toe, maar vervangt de bestaande werkwijze rondom inwonersinitiatieven niet. Ook na vaststelling van de verordening blijft de gemeente initiatieven die niet onder het uitdaagrecht vallen met dezelfde open houding beoordelen als nu gebeurt.
Mocht een initiatief leiden tot de wens om beleid aan te passen of nieuwe beleidskaders vast te stellen, dan wordt de gemeenteraad vanzelfsprekend betrokken via de reguliere besluitvormingsprocedure.
In het raadsvoorstel wordt aangegeven dat na vaststelling van de verordening werkafspraken, beoordelingskaders en modelovereenkomsten worden opgesteld. Betekent dit dat de gemeente vooraf uitgebreide kaders gaat ontwikkelen voor het uitdaagrecht? En hoe verhoudt zich dit tot het uitgangspunt dat ieder verzoek maatwerk is?
De formulering in het raadsvoorstel heeft mogelijk de indruk gewekt dat de gemeente vooraf uitgebreide beoordelingskaders gaat opstellen voor het uitdaagrecht. Dat is niet de bedoeling.
Verzoeken in het kader van het uitdaagrecht zullen naar alle waarschijnlijkheid sterk van elkaar verschillen. Een verzoek kan betrekking hebben op groenonderhoud, het beheer van een voorziening, een maatschappelijke activiteit of een andere gemeentelijke taak. Juist daarom kiest de gemeente voor een lerende aanpak waarbij ervaring wordt opgedaan in de praktijk.
Het uitgangspunt blijft dat ieder verzoek maatwerk is. Met de verordening zijn de juridische en procedurele kaders vastgelegd. Aanvullend ontwikkelt de gemeente praktische hulpmiddelen, zoals een checklist voor initiatiefnemers en een voorbeeld van een afsprakenovereenkomst (voorbeelden hiervan zijn toegevoegd, waarbij benadrukt wordt dat het hier om voorbeelden gaat). Deze hulpmiddelen zijn bedoeld om inwoners te ondersteunen bij het indienen van een verzoek en om afspraken helder vast te leggen. Het zijn nadrukkelijk geen extra beleidskaders die vooraf bepalen welke initiatieven wel of niet mogelijk zijn.
De gemeente Steenbergen werkt bovendien al jarenlang vanuit het uitgangspunt dat initiatieven van inwoners en maatschappelijke organisaties serieus worden genomen en in overleg worden bekeken op hun mogelijkheden. Die werkwijze verandert niet door de invoering van het uitdaagrecht. Het uitdaagrecht biedt hiervoor een aanvullende wettelijke route, maar laat ruimte voor maatwerk en gezamenlijke afweging.
Waarom zijn er geen financiële gevolgen verbonden aan de invoering van het uitdaagrecht?
Het uitdaagrecht is bedoeld voor situaties waarin inwoners of maatschappelijke organisaties een bestaande gemeentelijke taak geheel, gedeeltelijk of samen met de gemeente uitvoeren. Het is een manier om inwoners en maatschappelijke organisaties meer ruimte te geven bij de uitvoering van bestaande gemeentelijke taken. Aan die taak is in de meeste gevallen al een budget gekoppeld binnen de gemeentelijke begroting.
Het uitgangspunt is daarom dat verzoeken om toepassing van het uitdaagrecht worden beoordeeld binnen de bestaande beleidsmatige en financiële kaders. De invoering van het uitdaagrecht leidt daarmee niet automatisch tot extra uitgaven voor de gemeente.
De ondersteuning die de gemeente biedt, verschilt per verzoek. In sommige gevallen kan dat een financiële bijdrage zijn. In andere gevallen gaat het bijvoorbeeld om materialen, gereedschap, advies, begeleiding of het beschikbaar stellen van gemeentelijke voorzieningen. Omdat ieder verzoek anders is, past een vaste vergoeding of een vast budget per initiatief niet bij de bedoeling van het uitdaagrecht.
Het is wel belangrijk dat vergelijkbare initiatieven op een vergelijkbare manier worden behandeld. Daarom wordt bij de verdere toepassing van het uitdaagrecht gewerkt aan een transparante methode voor het bepalen van eventuele vergoedingen en ondersteuning. Daarbij wordt gekeken naar de werkelijke kosten die een initiatief met zich meebrengt en niet automatisch naar de volledige gemeentelijke kostprijs van een taak.
VOORBEELD CHECKLIST UITDRAAGRECHT
Wilt u als inwoners of organisatie een gemeentelijke taak overnemen? Deze vragen helpen u op weg.
Met het uitdaagrecht kunnen inwoners, verenigingen, stichtingen en andere maatschappelijke organisaties de gemeente vragen om een bestaande taak van de gemeente zelf of samen met de gemeente uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan het onderhouden van openbaar groen, het beheren van een voorziening of het organiseren van een maatschappelijke activiteit.
Niet ieder idee valt onder het uitdaagrecht. Ook wanneer dat niet het geval is, denkt de gemeente graag mee over de mogelijkheden.
De vragen hieronder helpen u om alvast na te denken over uw idee en het gesprek met de gemeente voor te bereiden. U hoeft deze checklist niet in te vullen. Ook hoeft u niet alle antwoorden al te hebben. Een gesprek met de gemeente kan altijd.
Heeft u een idee of wilt u hierover van gedachten wisselen? Neem dan contact op via:
XXX@XXX.nl
Contactpersoon: XXX
Checklist Uitdaagrecht
Met deze checklist kunt u nagaan of uw idee geschikt kan zijn voor het uitdaagrecht. U hoeft niet alle antwoorden al helemaal uit te werken. De checklist helpt u om uw idee beter in beeld te brengen en vormt een goed startpunt voor het gesprek met de gemeente.
1. Uw idee
- Welke taak van de gemeente wilt u uitvoeren?
- Wat wilt u precies gaan doen?
- Waarom vindt u dit belangrijk?
2. Waar gaat het om?
- Waar wilt u dit gaan doen?
- Om welke straat, buurt, kern, locatie of voorziening gaat het?
- Kunt u aangeven op een kaart, foto of schets waar het idee betrekking op heeft?
3. Wat levert het op?
- Wat wordt er beter als uw idee wordt uitgevoerd?
- Voor wie is uw idee bedoeld?
- Wat levert uw idee op voor de buurt, wijk of kern?
4. Samen met anderen
- Wie doet er met u mee?
- Heeft u al met andere inwoners of gebruikers gesproken?
- Hoe reageren zij op uw idee?
5. Uitvoering
- Wie gaat het werk uitvoeren?
- Wie is het aanspreekpunt voor de gemeente?
- Hoe denkt u dat het idee ook op langere termijn kan blijven bestaan?
6. Kennis en ervaring
- Heeft u of iemand die meedoet ervaring met deze werkzaamheden?
- Denkt u dat hiervoor speciale kennis of opleiding nodig is?
7. Veiligheid
- Zijn er dingen waar we volgens u extra op moeten letten als het gaat om veiligheid?
- Zijn er risico's waar rekening mee gehouden moet worden?
8. Geld en spullen
- Wat heeft u nodig om uw idee uit te voeren?
- Heeft u materialen, gereedschap of andere hulp nodig?
- Wat verwacht u hierbij van de gemeente?
8. Samenwerking met de gemeente
- Welke hulp verwacht u van de gemeente?
- Wat heeft u nodig om van uw idee een succes te maken?
9. Heeft u iets dat uw idee duidelijker maakt?
Denk bijvoorbeeld aan:
- foto's;
- een schets of tekening;
- reacties van omwonenden of andere betrokkenen;
- een planning;
- andere informatie die helpt om uw idee uit te leggen.
VOORBEELDOVEREENKOMST UITDAAGRECHT
Afspraken over samenwerking binnen het Uitdaagrecht
Dit document is bedoeld als hulpmiddel bij het maken van afspraken tussen de gemeente en initiatiefnemers. Vul alleen de onderdelen in die van toepassing zijn.
1. Wie maken deze afspraken?
Namens Gemeente XXX:
Naam initiatiefnemer/organisatie:
Contactpersoon:
2. Waar gaat het om?
Beschrijf hier kort het idee en de taak die u zelf of samen met de gemeente wilt uitvoeren.
3. Wat willen we bereiken?
- een fijne en veilige leefomgeving
- betrokkenheid van inwoners bij hun buurt of kern
- dat de werkzaamheden goed worden uitgevoerd
Aanvullende doelen:
4. Wie doet wat?
Dit doet de initiatiefnemer:
Dit doet de gemeente:
5. Waar vinden de werkzaamheden plaats?
Locatie:
Kaart of tekening toegevoegd:
☐ Ja
☐ Nee
6. Welke ondersteuning biedt de gemeente?
☐ Financiële bijdrage
€
☐ Materialen
☐ Gereedschap
☐ Advies en begeleiding
☐ Anders:
7. Dit spreken we af over veiligheid
Afspraken over veiligheid, aansprakelijkheid en verzekeringen:
8. We houden contact
Contactpersoon initiatiefnemer:
Contactpersoon gemeente:
Evaluatiemoment(en):
9. Hoe lang gelden deze afspraken?
Startdatum:
Einddatum:
☐ Onbepaalde tijd
10. Wanneer passen we afspraken aan of stoppen we met het initiatief?
Afspraken over beëindiging of aanpassing:
11. Ondertekening
Datum:
Initiatiefnemer/organisatie: