Tubbergen, 1 december 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
INTEGRAAL
Veiligheidsprogramma
Noordoost-Twente 2027-2030
Colofon
Dit is een uitgave van gemeenten Dinkelland, Oldenzaal, Losser en Tubbergen. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. Tekst mag alleen met toestemming van de gemeenten worden overgenomen.
© oktober 2026
2
Inhoud
Veilig samenleven in Noordoost Twente 4
1. Inleiding 6
2. Uitgangspunten 8
3. Ondermijning 10
4. Jeugd & Veiligheid 14
5. Weerbare overheid en maatschappij 16
6. Zorg en veiligheid 20
7. Polarisatie en maatschappelijke onrust 23
8. Digitale veiligheid 26
9. Uitvoering, ambtelijke samenwerking en financiën 28
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 3
Veilig samenleven in Noordoost Twente
Noordoost-Twente is een fijne plek om te wonen, werken, ondernemen en op te groeien. Van de stad Oldenzaal tot de dorpen, kernen en het uitgestrekte buitengebied van Dinkelland, Losser en Tubbergen: mensen voelen zich betrokken bij hun omgeving. Kenmerkend voor onze regio is de kracht van het noaberschap: inwoners kennen elkaar, kijken naar elkaar om en nemen samen verantwoordelijkheid voor de plek waar zij leven. Dat draagt bij aan het veiligheidsgevoel en de veerkracht van onze samenleving.
Tegelijkertijd is veiligheid niet vanzelfsprekend. De wereld verandert en ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Criminaliteit krijgt nieuwe vormen, de onen offlinewereld raken steeds meer met elkaar verweven en maatschappelijke tegenstellingen kunnen ook in Noordoost Twente (NOT) merkbaar worden.
Jongeren groeien op in een andere wereld dan enkele jaren geleden en steeds vaker raken zorg en veiligheid elkaar. Ook van gemeenten wordt gevraagd dat zij weerbaar zijn tegen agressie, intimidatie en ongewenste beïnvloeding. Dat vraagt dat we vooruitkijken. Dat we signalen vroeg herkennen, problemen zoveel mogelijk voorkomen en optreden als dat nodig is. Maar vooral vraagt het dat we samenwerken.
VEILIG SAMENLEVEN, SAMEN VERANTWOORDELIJK VOOR VEILIGHEID
Dat is de overtuiging achter dit Integraal Veiligheidsprogramma NOT 2027–2030. De gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen kiezen ervoor om gezamenlijk richting te geven aan de belangrijkste veiligheidsvraagstukken. Maar veilig samenleven is nadrukkelijk
4
méér dan een samenwerking tussen vier gemeenten. We doen dit samen met onze veiligheidspartners, zoals politie en Openbaar Ministerie, en met partners uit onder meer zorg, onderwijs, jongerenwerk en het maatschappelijk veld. En minstens zo belangrijk: we doen dit samen met inwoners en ondernemers. Zij weten wat er speelt in hun straat, buurt, dorp, bedrijf of omgeving. Zij zien ontwikkelingen en signalen vaak als eerste en zijn onmisbaar bij het herkennen en voorkomen van onveiligheid.
Iedereen heeft daarin een eigen rol en verantwoordelijkheid. De overheid kan kaders stellen, ondersteunen en optreden waar dat nodig is. Onze professionele partners brengen kennis en expertise in. Inwoners en ondernemers dragen bij door naar elkaar om te kijken, signalen te herkennen en te melden en samen verantwoordelijkheid te nemen voor hun omgeving. Juist die verbinding maakt NOT sterker en weerbaarder. Daarbij houden we oog voor de verschillen binnen NOT. Iedere gemeente, ieder dorp en iedere buurt kent een eigen karakter en eigen veiligheidsvraagstukken. Wat op de ene
plek aandacht vraagt, hoeft op een andere plek niet hetzelfde te zijn. Daarom doen we samen wat samen sterker kan en houden we ruimte voor wat lokaal nodig is.
Onze ambitie voor de komende jaren is een veilig, leefbaar en veerkrachtig Noordoost-Twente. Een samenleving waarin jongeren veilig kunnen opgroeien, inwoners en ondernemers weerbaar zijn tegen criminaliteit en digitale dreigingen, zorg en veiligheid elkaar weten te vinden en maatschappelijke spanningen tijdig worden herkend. Met een overheid die zichtbaar, betrouwbaar en weerbaar is.
Dit programma geeft richting aan wat we de komende vier jaar willen bereiken. De echte waarde ontstaat in de uitvoering: door informatie te delen, signalen bij elkaar te brengen, van elkaar te leren en gezamenlijk te handelen wanneer dat nodig is. Want veiligheid is niet alleen een verantwoordelijkheid van de gemeente, politie of andere professionals. Het is iets waar we iedere dag, ieder vanuit onze eigen rol, samen aan bijdragen.
Dat is voor ons veilig samenleven in Noordoost Twente.
BURGEMEESTER BURGEMEESTER BURGEMEESTER GEMEENTE DINKELLAND GEMEENTE LOSSER GEMEENTE OLDENZAAL
BURGEMEESTER GEMEENTE TUBBERGEN
BURGEMEESTER GEMEENTE LOSSER
BURGEMEESTER GEMEENTE OLDENZAAL
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 5
Iedereen in Noordoost-Twente moet veilig kunnen wonen, werken en leven. Daarom hebben de gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen samen dit Integraal Veiligheidsprogramma (IVP) opgesteld. Hierin staat welke veiligheidsopgaven we de komende vier jaar belangrijk vinden en waar we gezamenlijk op inzetten. Ons doel is een veilige, leefbare en veerkrachtige samenleving voor al onze inwoners.
Door samen te werken staan we sterker. We kunnen kennis, expertise en capaciteit bundelen, waardoor we veiligheidsthema’s beter en efficiënter kunnen aanpakken. Ook zijn we minder kwetsbaar en kunnen we sneller inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Tegelijkertijd houden we oog voor de verschillen tussen gemeenten, wijken, dorpen en het buitengebied. Waar nodig leveren we lokaal maatwerk.
De keuzes in dit IVP zijn zorgvuldig gemaakt. Daarbij is niet alleen gekeken naar landelijke ontwikkelingen en trends, maar ook naar wat er in NoordoostTwente speelt. We hebben politiecijfers en regionale veiligheidsgegevens geanalyseerd om inzicht te krijgen in de belangrijkste veiligheidsvraagstukken.
Daarnaast hebben we gesproken met veel professionals uit onder meer de politie, gemeenten, zorg, onderwijs, jongerenwerk en andere veiligheidspartners. Zij hebben vanuit hun dagelijkse praktijk aangegeven welke ontwikkelingen en risico’s zij zien.
Ook inwoners hebben meegedacht. In de zomer van 2026 hebben 1.582 inwoners uit Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen deelgenomen aan een veiligheidsonderzoek. Zij gaven aan hoe
veilig zij zich voelen, welke risico’s zij ervaren en welke onderwerpen volgens hen extra aandacht verdienen. Uit het onderzoek blijkt dat inwoners zich over het algemeen veilig voelen, maar ook zorgen hebben over onderwerpen als jeugd, zorg, ondermijnende criminaliteit, maatschappelijke spanningen en digitale veiligheid.
De gesprekken met professionals en de resultaten van het inwonersonderzoek laten grotendeels hetzelfde beeld zien. Zowel inwoners als professionals vinden een sterke sociale basis, betrokkenheid van inwoners, zichtbare professionals en een prettige leefomgeving belangrijk. Tegelijkertijd zien zij uitdagingen op het gebied van ondermijning, digitale dreigingen, zorg en veiligheid, polarisatie en verharding in de samenleving.
De gekozen thema’s zijn daarom gebaseerd op feiten, ervaringen uit de praktijk en de wensen van inwoners. Dit programma sluit aan bij de actuele veiligheidsontwikkelingen én bij wat inwoners en professionals belangrijk vinden voor Noordoost-Twente.
6
De gemeenten richten zich de komende jaren op de volgende zes thema’s:
1. Ondermijning
2. Jeugd en veiligheid
3. Weerbare overheid en samenleving
4. Zorg en veiligheid
5. Polarisatie en maatschappelijke onrust
6. Digitale veiligheid
Met deze thema’s werken we aan een veilige leefomgeving voor iedereen. De gemeenten nemen hierin de regie, maar doen dit samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere partners.
In dit IVP staat wat we willen bereiken en welke acties we daarvoor uitvoeren. Het programma is geen complete opsomming van alle werkzaamheden op het gebied van veiligheid. Er blijft ruimte om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en lokale vraagstukken die om extra aandacht vragen.
Veiligheid is bovendien breder dan de onderwerpen uit dit IVP. Ook reguliere taken blijven onverminderd belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan crisisbeheersing, rampenbestrijding, openbare orde en de samenwerking met de Veiligheidsregio Twente.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 7
Uit de gesprekken met professionals en inwoners blijkt wat mensen nodig hebben om zich veilig te voelen. Belangrijk is het noaberschap: elkaar kennen, op elkaar letten en samen zorgen voor de buurt. Een schone, overzichtelijke en goed verlichte openbare ruimte helpt daarbij. Overlast en verloedering zorgen juist voor een onveilig gevoel.
Kinderen moeten veilig buiten kunnen spelen en opgroeien. Ouders, scholen, jongerenwerk en andere partners hebben hierin samen een rol. Ook respectvol met elkaar omgaan is belangrijk. Iedereen moet zichzelf kunnen zijn, zonder angst voor intimidatie of uitsluiting.
De overheid en professionals moeten zichtbaar en betrouwbaar zijn. Denk aan politie, boa’s, jongerenwerk en hulpverlening. Als zij dichtbij zijn en snel kunnen helpen, draagt dat bij aan veiligheid.
Er zijn ook zorgen. Professionals zien meer agressie, intimidatie, polarisatie en wij-zij-denken. Ook rommel op straat, donkere plekken en intimiderend groepsgedrag kunnen zorgen voor onveiligheid. Daarnaast spelen criminaliteit, ondermijning, digitale dreigingen en zorgproblemen een steeds grotere rol. Voorbeelden zijn drugscriminaliteit, leegstaande panden, online bedreigingen, desinformatie en mensen met onbegrepen gedrag.
Deze inzichten passen bij de uitgangspunten van het IVP. We werken persoonsgericht, op basis van informatie,
minder voorspelbaar worden. Naast branden, extreem weer en andere acute situaties bereiden de NOT-gemeenten zich daarom ook voor op langdurige verstoringen. Denk aan uitval van elektriciteit, digitale voorzieningen of telefoon- en internetverbindingen. De Veiligheidsregio Twente coördineert de regionale crisisbeheersing. De gemeente blijft verantwoordelijk voor de lokale
samen met partners en waar nodig gebiedsgericht. We zetten vooral in op voorkomen en vroeg signaleren van problemen. Als het nodig is, treden we ook handhavend op. Samenwerking met inwoners, partners en maatschappelijke organisaties is daarbij onmisbaar.
We nemen crisisbeheersing niet op als apart thema in dit IVP. Wel zien we dat crises ingewikkelder, langduriger en
8
voorbereiding en uitvoering. Het gaat dan bijvoorbeeld om bestuurlijk advies, hulp aan inwoners, crisiscommunicatie, ondersteuning van partners en het doorgaan van belangrijke gemeentelijke dienstverlening.
Als NOT-gemeenten investeren we daarom in een vakbekwame en wendbare gemeentelijke crisisorganisatie. We dragen bij aan actuele plannen, heldere rollen en voldoende opgeleide en geoefende bestuurders en medewerkers. Daarbij versterken we de verbinding tussen de regionale crisisorganisatie, de gemeentelijke organisatie en lokale partners. Na incidenten en oefeningen benutten we de geleerde lessen om onze voorbereiding verder te verbeteren.
Crisisbeheersing vraagt ook om een weerbare samenleving. Daarom werken we aan de continuïteit van kritieke gemeentelijke processen, lokale planvorming, noodsteunpunten en samenwerking met maatschappelijke organisaties en inwoners. We hebben daarbij bijzondere aandacht voor kwetsbare inwoners en voor situaties waarin reguliere communicatie en hulpverlening tijdelijk niet beschikbaar zijn. Zo versterken we de zelfredzaamheid en het noaberschap binnen de NOT-gemeenschap en zorgen we dat overheid en samenleving samen beter voorbereid zijn op maatschappelijke ontwrichting.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 9
Criminelen gebruiken soms bonafide bedrijven of dienstverleners voor illegale activiteiten. Daardoor raken de onderwereld en bovenwereld met elkaar vermengd. Dit zorgt voor onveilige situaties en tast de samenleving en de rechtsstaat aan.
NOT heeft ruim 100.000 inwoners en een groot buitengebied. Het gebied kent veel kleinere kernen en een omvangrijk agrarisch buitengebied. Een groot deel van het gebied grenst aan Duitsland. Daarnaast heeft Oldenzaal een stedelijk karakter. Deze kenmerken maken het gebied kwetsbaar voor ondermijning. Het gebied kan aantrekkelijk zijn als productielocatie, opslagplek, doorvoergebied of tussenstop voor criminele netwerken.
In het buitengebied is toezicht lastiger. Er is minder sociale controle en er
Op basis van de politiecijfers lijkt ondermijning in NOT weinig voor te komen. Uit gesprekken met professionals komt een zorgelijker beeld naar voren. Zij zien signalen van drugsproductie, drugshandel, het ronselen van jongeren, digitale criminaliteit en zorgfraude. Deze signalen komen niet altijd terug in de cijfers. Volgens professionals worden signalen weinig gemeld en is het zicht op delen van het buitengebied beperkt. Daardoor kan een deel van de ondermijning buiten beeld blijven.
Kort gezegd: de cijfers laten vooral zien wat bekend en zichtbaar is. Professionals geven aan dat een deel van de ondermijning juist buiten beeld blijft. Daarentegen geeft het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) aan dat het aantal casussen stijgt, mede doordat de afgelopen jaren meer aandacht is gekomen voor het herkennen van signalen.
Daarom investeren we in bewustwording, meldingsbereidheid en een betere informatiepositie. Ook versterken we de samenwerking met partners. De aanpak richt zich vooral op het industrie- en buitengebied, digitale criminaliteit en misbruik binnen zorg en vastgoed.
In 2030 werken de gemeenten in NOT samen met inwoners, ondernemers en veiligheidspartners aan een weerbare samenleving. Zo krijgt ondermijnende criminaliteit minder ruimte. We maken inwoners, ondernemers en onze eigen organisaties weerbaarder. We richten
en bijgebouwen leeg. Criminelen kunnen zulke plekken misbruiken voor drugsproductie, opslag en/of witwassen.
10
ons op risicogebieden, risicobranches en kwetsbare doelgroepen en stimuleren mensen om signalen van ondermijnende criminaliteit te herkennen en te melden. We baseren onze aanpak op signalen, gegevens en informatie (informatiegestuurd werken). We versterken de samenwerking met onze partners en zetten bestuurlijke instrumenten zoveel mogelijk op dezelfde manier en effectief in. Zo werpen we barrières op tegen crimineel misbruik en voorkomen, verstoren en bestrijden we criminele activiteiten en -netwerken.
- We willen beter zicht krijgen op ondermijning in NOT. Daarbij letten we extra op het buitengebied en de industriegebieden.
- Inwoners, ondernemers en professionals herkennen signalen van ondermijning beter. Zij weten waar ze terecht kunnen en voelen zich veilig genoeg om signalen te melden.
- NOT zet in op een gezamenlijke en gecoördineerde aanpak van ondermijnende criminaliteit. Samen met regionale en grensoverschrijdende partners werken we aan een sluitende keten van toezicht, handhaving en interventies. Daarbij maakt iedere partner vanuit zijn eigen rol en bevoegdheden een zelfstandige afweging, terwijl we waar mogelijk gezamenlijk optrekken om waterbedeffecten te voorkomen.
- De vier gemeenten gebruiken zoveel als mogelijk dezelfde regels en maatregelen om ondermijning tegen te gaan.
- We zetten de samenwerking tussen gemeenten, politie, RIEC en andere (Duitse) partners voort en versterken deze.
- Elk jaar prioriteren we één thema waarop we extra investeren en waarin we ons verder verdiepen. Daarnaast monitoren we continu maatschappelijke
12
ontwikkelingen, nieuwe fenomenen en trends op het gebied van ondermijning. Hierdoor kunnen we tijdig inspelen op actuele risico’s en onze inzet aanpassen waar dat nodig is.
- We harmoniseren waar mogelijk de inhoud en inzet van bestuurlijke instrumenten, zoals Bibob, toezicht en handhaving.
- We zorgen dat de ‘basis op orde blijft’ en blijven investeren in voldoende kennis, capaciteit en specialistische ondersteuning binnen de vier gemeenten om ondermijning duurzaam te kunnen aanpakken.
- We volgen periodiek trainingen om signalen van ondermijning beter te herkennen. Deze kennis gebruiken we ook om inwoners, ondernemers en professionals bewuster te maken van risico’s en meldmogelijkheden.
- We werken aan een sterke informatiepositie. We gebruiken
beschikbare dashboards, signalen en informatie van partners. Zo krijgen we een beter beeld van wat er speelt in NOT en in elke gemeente afzonderlijk.
- We investeren in bewustwording en vergroten de meldingsbereidheid van inwoners, ondernemers en professionals. We communiceren actief over de verschillende meldmogelijkheden en verlagen waar mogelijk drempels om te melden; zoals angst, schaamte en een gebrek aan vertrouwen. Daarbij sluiten we aan bij de lokale gemeenschap en het noaberschap.
- We zetten extra in op risicobranches en -locaties. Daarbij hebben Dinkelland, Losser en Tubbergen extra aandacht voor het buitengebied en grensoverschrijdende activiteiten, terwijl in Oldenzaal aanvullende aandacht uitgaat naar bedrijventerreinen, transport en stedelijke dynamiek.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 13
Gemeenten hebben vanuit de Jeugdwet een verantwoordelijkheid voor preventie, ondersteuning en jeugdhulp. Daarnaast is de burgemeester belast met de handhaving van de openbare orde.
Binnen het IVP richten we ons bij jeugd en veiligheid op het voorkomen en terugdringen van jeugdcriminaliteit, slachtofferschap en (ernstige) jeugdoverlast die de openbare orde verstoort of dreigt te verstoren. We zetten waar nodig wettelijke bevoegdheden en/of bestuurlijke maatregelen in. Deze veiligheidsaanpak stemmen we af met het jeugd- en sociaal beleid, zodat we ook bijdragen aan het perspectief van jongeren. Jeugdhulpverlening, opvoedondersteuning, individuele zorg- en begeleidingstrajecten en onderwijsinhoudelijke of pedagogische aanpakken vallen buiten de focus van het IVP.
De politiecijfers laten tussen 2022 en 2025 een lichte stijging zien van het aantal jeugdgerelateerde incidenten in de vier NOT-gemeenten. Professionals ervaren in alle gemeenten jeugdoverlast op herkenbare plekken, zoals winkelcentra, parken en dorpskernen. Daarnaast signaleren zij een toenemende invloed van sociale media, de normalisering van alcohol- en drugsgebruik en een afnemende ouderbetrokkenheid. Dit zijn bekende risicofactoren en kwetsbaarheden voor het ontstaan van jeugdcriminaliteit en jeugdoverlast. Hoewel de jeugdcriminaliteit landelijk op de lange termijn afneemt, blijven jeugdoverlast, online risico’s, middelengebruik en de veiligheid van kwetsbare jongeren
daarom aandacht vragen.
Oldenzaal heeft binnen dit thema een bijzondere positie. Op een centrale locatie voor voortgezet onderwijs komen dagelijks veel middelbare scholieren uit Dinkelland, Losser en Oldenzaal samen. Professionals zien dat deze jongeren elkaar ook buiten schooltijd en in verschillende kernen opzoeken. Groepsvorming, gedrag en eventuele problemen houden daardoor niet op bij de gemeentegrenzen. Tegelijkertijd beschikken professionals in Oldenzaal over relevante informatie over kwetsbare jongeren, die ook voor partners in omliggende gemeenten van belang kan zijn. Een effectieve preventie en aanpak van jeugdcriminaliteit en jeugdoverlast vraagt daarom om tijdige en zorgvuldige samenwerking tussen gemeenten, onderwijs, zorg, jongerenwerk, politie en andere veiligheidspartners. Door signalen in samenhang te beoordelen en waar nodig gezamenlijk op te volgen, kunnen zij beter inspelen op ontwikkelingen zoals digitalisering, afnemende ouderbetrokkenheid en veranderende groepsdynamiek. Dit draagt bij aan vroegsignalering, passend toezicht, de weerbaarheid van jongeren en een sterke sociale basis.
We versterken de bestaande basis voor een veilige en positieve ontwikkeling van jongeren.
In 2030 zijn de samenwerking en afstemming tussen gemeenten, ouders, onderwijs, zorg, jongerenwerk, politie en andere partners verder versterkt. Daardoor worden risico’s eerder herkend, krijgen jongeren sneller passende ondersteuning
14
en zijn zij beter weerbaar tegen online risico’s, groepsdruk en middelengebruik.
- Het verminderen van structurele jeugdoverlast op hotspotlocaties (zoals winkelcentra, parken en dorpskernen).
- Het vergroten van de digitale weerbaarheid van jongeren tegen online risico’s en criminaliteit.
- Het versterken van ketensamenwerking tussen gemeenten, onderwijs, zorg, jongerenwerk, politie en Openbaar Ministerie, waarbij integraal wordt samengewerkt gericht op preventie en handhaving zodat bij het signaleren van risicofactoren (zoals middelengebruik, groepsdruk, schooluitval en thuissituatie) adequaat gehandeld kan worden.
- Het realiseren van doorlopende ontwikkel- en interventielijnen van preventie tot handhaving.
- We investeren in een goede informatiepositie op het gebied van jeugd en veiligheid.
informatie-uitwisseling en regie.
- We versterken de vroegtijdige signalering en opvolging van groepsgedrag en maken daarbij gebruik van het 7-stappenmodel (zie ook: Het 7-stappenmodel voor jeugdgroepen).
- We zetten in op het vroegtijdig herkennen van risicovol gedrag en signalen van afglijden bij jongeren, waarna we een persoonsgerichte aanpak inzetten. We benaderen risicofactoren integraal in samenwerking met jongerenwerk, zorg, onderwijs, veiligheidspartners en ouders.
- We vergroten de offline en digitale weerbaarheid van jongeren door
| WAT GAAN WE DOEN? • We zetten in op een gebiedsgerichte aanpak van jeugdoverlast op hotspotlocaties, waarbij toezicht, handhaving en jongerenwerk gerichte inzet op bewustwording en preventie van online risico’s en criminaliteit en zetten in op een samenwerking met de ketenpartners. • We betrekken ouders actief bij het weerbaar maken van jongeren in de omgang met groepsdruk, | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| handhaving en jongerenwerk in de omgang met groepsdruk, | handhaving en jongerenwerk in de omgang met groepsdruk, | handhaving en jongerenwerk in de omgang met groepsdruk, | handhaving en jongerenwerk in de omgang met groepsdruk, | handhaving en jongerenwerk in de omgang met groepsdruk, |
| gezamenlijk risicomomen | worden ingezet op ten en -plekken. | on en | line risico’s, middel ander risicovol ged | engebruik rag. |
| • We maken s | menwerkingsafspr | aken • W | e ontwikkelen een d | atagedreven |
| tussen geme | enten, onderwijs, z | org, w | erkwijze, waarbij inz | ichten uit cijfers, |
| jongerenwer | , politie en Openba | ar si | nalen en praktijk w | orden gebruikt |
| Ministerie ov | er taken, rollen, | vo | or gerichte sturing | en inzet. |
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 15
De afgelopen tien jaar zijn de gevolgen van ondermijning voor gemeenten steeds duidelijker geworden. Bestuurders krijgen vaker te maken met agressie en geweld. Ook uit recent onderzoek van het Strategisch Kenniscentrum Ondermijnende Criminaliteit blijkt dat georganiseerde criminelen soms proberen invloed te krijgen op lokaal bestuur. Zij kunnen druk uitoefenen of proberen besluiten te beïnvloeden. Daardoor kan de overheid bewust of onbewust rekening gaan houden met criminele belangen, bijvoorbeeld om geweld of andere problemen te voorkomen.
Uit literatuur en gesprekken met professionals blijkt dat agressie en
intimidatie geen losse incidenten meer zijn. Ze vormen blijvende risico’s voor het goed functioneren van het openbaar bestuur. Professionals zien dat omgangsvormen harder worden en dat tegenstellingen in de samenleving toenemen. Er zijn geen eenvoudige oplossingen. Daarom moeten organisaties, bestuurders en medewerkers samen blijven werken aan beleid tegen agressie en intimidatie. Dit onderwerp moet ook structureel op de agenda blijven staan.
Alle Twentse gemeenten hebben de afgelopen jaren prioriteit gegeven aan de aanpak van ondermijning, waaronder de weerbaarheid van het bestuur en ambtenaren. Zij hebben het gestelde basisniveau behaald. Tegelijkertijd blijven aandachtspunten bestaan, zoals juridische capaciteit, toepassing
16
van Bibob, integraliteit van beleid.
Professionals geven aan dat zij behoefte hebben aan duidelijke protocollen en werkwijzen, rol- en taakduidelijkheid en ondersteuning bij incidenten. Daarnaast geven ze aan dat weerbaarheid ook een maatschappelijke opgave is, met de nadruk op het verbeteren van de sociale cohesie en het in verbinding zijn met de inwoners.
Uit literatuur en uit de ervaringen van de professionals kan worden opgemaakt dat een goed zicht op aard en omvang binnen NOT ontbreekt.
In 2030 zijn de gemeenten in NOT weerbare en integere overheden. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners werken we aan een veilige en weerbare samenleving. We zorgen ervoor dat bestuurders en medewerkers hun werk veilig en onafhankelijk kunnen doen en versterken de bestuurlijke weerbaarheid van onze
organisaties. We maken duidelijke afspraken over hoe we omgaan met agressie, intimidatie en ongewenste beïnvloeding. We werken vanuit gedeelde normen en waarden, delen signalen en versterken onze samenwerking. Zo bouwen we aan een samenleving waarin inwoners, ondernemers en overheid samen verantwoordelijkheid nemen voor een veilige leefomgeving.
- De vier gemeenten voldoen aan de regionale norm ‘Basis op Orde’ en bepalen samen een hogere ambitie om hun bestuurlijke weerbaarheid verder te versterken.
- We zetten onze wettelijke en bestuurlijke instrumenten zoveel mogelijk éénduidig, zorgvuldig en effectief in om misbruik van de overheid te voorkomen en aan te pakken.
- Beleid, toetsingskaders en
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 17
18
werkprocessen worden binnen NOT zoveel mogelijk gelijkgetrokken. Lokale risico’s en omstandigheden blijven ruimte bieden voor maatwerk.
- Gemeentelijke processen zoals vergunningen, subsidies, aanbestedingen en vastgoed worden beschermd tegen misbruik en ongewenste beïnvloeding. De Wet Bibob wordt daarbij zorgvuldig en risicogericht ingezet.
- Bestuurders, raadsleden en medewerkers kunnen hun werk veilig, integer en onafhankelijk uitvoeren en weten hoe zij moeten handelen bij agressie, intimidatie en ongewenste beïnvloeding.
- Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties herkennen veiligheidsrisico’s en weten waar zij advies kunnen vragen of signalen kunnen melden. Risicobranches krijgen hierbij extra aandacht.
- De vier gemeenten delen signalen, kennis en ervaringen om risico’s vroegtijdig te herkennen en de gezamenlijke aanpak verder te versterken.
- In beeld brengen in hoeverre de vier gemeenten voldoen aan de regionale norm ‘Basis op Orde’ en samen bepalen welke hogere ambitie en aanvullende maatregelen nodig zijn.
- Beleid, toetsingskaders en werkprocessen zoveel mogelijk uniformeren en wettelijke en
bestuurlijke instrumenten éénduidig en effectief inzetten. Lokale risico’s blijven ruimte bieden voor maatwerk.
- De toepassing van de Wet Bibob versterken door kennis en expertise te bundelen, de uitvoering binnen betrokken afdelingen te borgen en de mogelijkheden voor een gezamenlijk Bibob-expertiseteam te onderzoeken.
- De APV, exploitatievergunningen, het subsidiebeleid en het vastgoedbeleid toetsen op mogelijkheden om misbruik en ondermijning te voorkomen. Waar nodig worden voorstellen voor aanpassing aan de colleges en gemeenteraden voorgelegd.
- De weerbaarheid van bestuurders, raadsleden, leidinggevenden en medewerkers versterken met duidelijke afspraken, training en praktische ondersteuning bij integriteitsrisico’s, agressie, intimidatie en ongewenste beïnvloeding.
- Risico’s binnen gemeentelijke processen vroegtijdig in beeld brengen en passende en juridisch toegestane vormen van screening toepassen.
- Samen met maatschappelijke partners en risicobranches werken aan bewustwording en weerbaarheid. Zij krijgen informatie over het herkennen van signalen, mogelijke maatregelen en de beschikbare advies- en meldroutes.
- Signalen, kennis en ervaringen structureel delen en zorgen voor voldoende kennis, capaciteit en samenwerking om de gezamenlijke aanpak uit te voeren en te blijven ontwikkelen.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 19
In heel Nederland zien gemeenten dat meer inwoners te maken hebben met problemen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Het gaat bijvoorbeeld om onbegrepen gedrag, overlast, verslaving, risico op crimineel gedrag en een opeenstapeling van persoonlijke of sociale problemen. Ook politie en GGD’s registreren meer meldingen rond onbegrepen gedrag. In sommige wijken versterken problemen rondom wonen, geld, gezondheid en veiligheid elkaar. Uit onderzoek blijkt dat één op de tien Nederlanders te maken heeft met zulke samenhangende problemen en weinig hulp of steun heeft om op terug te vallen.
Binnen het IVP richten we ons binnen zorg en veiligheid op situaties waarin deze
problematiek leidt of dreigt te leiden tot maatschappelijke onrust, verstoring van de openbare orde of veiligheidsrisico’s. Vanuit veiligheid voeren we regie op de veiligheidsaanpak en stemmen we af met zorgpartners. We zetten waar nodig bestuurlijke maatregelen in. Het leveren van zorg, indicatiestelling, behandeltrajecten en inhoudelijke zorgbeslissingen vallen buiten de reikwijdte van dit IVP en blijven de verantwoordelijkheid van de daarvoor bevoegde partijen.
Door landelijke veranderingen in de zorg wonen meer mensen met psychische problemen, verslaving
20
of andere complexe problemen langer zelfstandig thuis. Tegelijkertijd zijn er tekorten aan zorgpersoneel, passende woningen en hulpverlening. Dit zorgt voor meer zichtbare zorg- en veiligheidsproblemen in wijken en dorpen.
Gemeenten hebben sinds de decentralisaties een grotere rol gekregen in de aanpak van deze problemen. Hierdoor moeten zorg- en veiligheidspartners beter samenwerken.
Uit de gesprekken met professionals blijkt dat zij in NOT de afgelopen jaren meer onbegrepen gedrag, psychische problemen en complexe problemen zien. Ook de druk op de woningmarkt zorgt voor meer gevoelens van onveiligheid en spanningen. Mensen kijken soms minder naar elkaar om en middelengebruik wordt vaker normaal gevonden. Professionals hebben behoefte aan betere gegevensdeling, eerdere signalering van problemen, passende huisvesting, sterkere samenwerking en meer zichtbaarheid in wijken en dorpen. Dit sluit aan bij de Landelijke agenda zorg & veiligheid, die inzet op vroegsignalering, domeinoverstijgende samenwerking, passende ondersteuning en het voorkomen van escalatie bij complexe problematiek.
In 2030 zijn de domeinen zorg en veiligheid in NOT goed met elkaar verbonden. Gemeenten en partners werken samen aan een veilige en gezonde leefomgeving. We signaleren problemen vroegtijdig en pakken deze samen aan. Zo voorkomen we dat situaties escaleren, overlast veroorzaken of leiden
tot onveilige situaties. Inwoners krijgen sneller de juiste hulp en ondersteuning.
- Problemen op het gebied van zorg, veiligheid, wonen, financiën en gezondheid worden eerder gesignaleerd.
- De samenwerking tussen gemeenten, zorgorganisaties, politie, het Zorg- en Veiligheidshuis Twente en andere partners wordt verder versterkt.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 21
- Professionals werken in NOT met een passend en éénduidig opschalingsmodel voor zorg- en veiligheidsproblemen. Daarin zijn de regie en verantwoordelijkheden duidelijk vastgelegd om escalaties te voorkomen.
- Inwoners wonen in een veilige leefomgeving met minder overlast en escalaties.
- We zorgen voor tijdige, zorgvuldige en rechtmatige informatiedeling, zodat betrokken partners bij complexe zorg- en veiligheidscasuïstiek effectief kunnen samenwerken.
- De samenwerking tussen zorg en veiligheid leidt tot een integrale en sluitende aanpak van complexe problematiek.
- We versterken de rol van de veiligheidsadviseur bij vroegsignalering en (dreigende) escalaties.
- We maken afspraken met interne en externe partners over regie, rollen en verantwoordelijkheden bij complexe zorg- en veiligheidsvraagstukken die (dreigen te) escaleren.
- We vergroten de kennis bij professionals op het gebied van informatiedeling en werken aan afspraken binnen de wettelijke mogelijkheden bij (dreigende) escalaties.
- We maken gebruik van het bestuurlijke instrumentarium bij complexe problematiek om escalatie te voorkomen of te de-escaleren.
- We versterken vanuit team Veiligheid de gebiedsgerichte signalering en samenwerking met inwoners, het sociaal domein en veiligheidspartners, zodat zorgen over overlast, onveiligheid en dreigende escalatie eerder in beeld komen en inwoners sneller naar passende ondersteuning worden geleid.
- We werken zoveel mogelijk informatiegestuurd. We gebruiken signalen, cijfers en praktijkervaringen om onze aanpak waar nodig bij te sturen.
22
Polarisatie en maatschappelijke onrust gaan over groeiende tegenstellingen tussen groepen in de samenleving. Daardoor kunnen vertrouwen, sociale samenhang en het gesprek met elkaar onder druk komen te staan. Voor gemeenten is dit een belangrijk veiligheidsthema. Spanningen kunnen lokaal zichtbaar worden bij demonstraties, online en offline conflicten, intimidatie van bestuurders, weerstand tegen besluiten en minder vertrouwen in de overheid. Verschillen van mening, kritiek op de overheid en vreedzame demonstraties horen bij een democratische samenleving en zijn een belangrijk grondrecht. De aanpak richt zich op het voorkomen van intimidatie, geweld en escalatie, en op het beschermen van de openbare orde én grondrechten. Voor gemeenten is dit een belangrijk veiligheidsthema.
Recente ontwikkelingen laten zien dat maatschappelijke onrust vaker ontstaat of groter wordt door sociale media. Online polarisatie kan snel leiden tot lokale incidenten. Ook onderwerpen als migratie en asielopvang, bestaanszekerheid, woningnood, internationale conflicten, desinformatie en minder vertrouwen in overheid en politiek zorgen voor meer spanning. Daarom is een gezamenlijke aanpak nodig. Veiligheid, sociaal domein, communicatieadviseurs en maatschappelijke partners moeten samen werken aan het voorkomen van escalatie en het versterken van een veerkrachtige samenleving.
Professionals herkennen dat NOT nog steeds wordt gekenmerkt door sterke sociale cohesie en noaberschap, maar
zien tegelijkertijd dat deze onder druk staan. Individualisering, afnemend vertrouwen in de overheid, verharding van het maatschappelijk debat en vervagende normen en waarden vergroten de kans op polarisatie en maatschappelijke onrust. Sociale media versterken dit proces doordat desinformatie, anonimiteit en online discussies lokale spanningen snel kunnen aanwakkeren. Thema’s als migratie, geloof en andere maatschappelijke vraagstukken kunnen
hierdoor sneller leiden tot tegenstellingen.
De grootste uitdaging ligt in het vroegtijdig signaleren van spanningen en het voorkomen van escalatie. Professionals geven aan dat signalen nu vaak pas zichtbaar worden wanneer de situatie al is verhard. Daarom is er behoefte aan een sterkere informatiepositie, een lokaal netwerk van sleutelfiguren en duidelijke handelingskaders met heldere rollen en verantwoordelijkheden. Daarnaast is
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 23
investeren in communicatie, vertrouwen en verbinding essentieel. Door inwoners actief te betrekken, besluiten goed uit te leggen en professionals te ondersteunen in het herkennen van signalen, vergroten we de weerbaarheid van de samenleving. De gezamenlijke ambitie is gemeenten waarin verschillen bespreekbaar blijven, inwoners zich gehoord voelen en maatschappelijke spanningen tijdig worden herkend en beheerst.
In 2030 hebben de gemeenten in NOT een goede informatiepositie en een sterk netwerk. Daardoor kunnen zij signalen van maatschappelijke onrust en polarisatie op tijd herkennen en aanpakken. Door duidelijke afspraken
over rollen en taken, goede analyses van wat er speelt in de samenleving en een passende communicatieaanpak werken we effectief samen. Met de inwoners en maatschappelijke organisaties zorgen we voor een sterke en veerkrachtige samenleving.
- Een samenleving waarin verschillen bespreekbaar zijn en sociale cohesie behouden blijft.
- In rustige tijden bouwen we aan sterke netwerken en goede relaties.
- Spanningen vroegtijdig herkennen door informatie goed te verzamelen en te delen.
24
- We verzamelen, gebruiken en delen informatie zorgvuldig, binnen onze wettelijke taken en bevoegdheden en met bescherming van persoonsgegevens.
- Escalatie voorkomen of beperken door samen de juiste aanpak te kiezen. Gemeenten en partners kennen elkaars rol, verantwoordelijkheid en mogelijkheden. Zo kan de partij met de beste mogelijkheden het voortouw nemen en alle beschikbare maatregelen goed benutten.
- Versterken van de informatiepositie door signalen vroegtijdig in beeld te brengen en te duiden.
- Opbouwen en onderhouden van een sterk netwerk van sleutelfiguren, maatschappelijke organisaties en veiligheidspartners. Ook onderzoeken we of het opzetten van een bondgenotennetwerk meerwaarde biedt.
- We ontwikkelen een duidelijke meldroute voor signalen van polarisatie en maatschappelijke onrust. We sluiten aan bij bestaande meldkanalen en wijzen per gemeente een aandachtsfunctionaris aan. We maken afspraken over ontvangst, duiding, informatiedeling, opvolging, opschaling en terugkoppeling. Zo weten inwoners, professionals en maatschappelijke partners waar zij signalen kunnen melden en wat daarmee gebeurt.
- Doorontwikkeling van het handelingskader maatschappelijke
onrust met een duidelijk werkproces, omschrijving van de taken/rollen en verantwoordelijkheden en opschalingsafspraken. Ook zorgen we dat er voldoende kennis en ervaring aanwezig is bij de professionals.
- Investeren in kennis, bewustwording en signaleringsvaardigheden bij professionals, bestuurders en maatschappelijke partners over polarisatie, maatschappelijke onrust en radicalisering.
- Regionaal samenwerken, kennis delen en gebruikmaken van gezamenlijke analyses, best practices en specialistische expertise.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 25
Digitale veiligheid staat niet los van andere veiligheidsthema’s. Het raakt alle onderdelen van het veiligheidsbeleid. Inwoners, ondernemers, jongeren, professionals en gemeenten gebruiken steeds meer digitale middelen. Criminaliteit, overlast, polarisatie en maatschappelijke onrust spelen zich daardoor ook online af. Voor gemeenten betekent dit dat digitale veiligheid een vaste plek moet krijgen in preventie, signalering, weerbaarheid, samenwerking en crisisbeheersing.
Landelijke ontwikkelingen bevestigen deze urgentie. Online criminaliteit raakt inwoners en ondernemers steeds directer. Gemeenten krijgen een grotere rol bij het vergroten van digitale weerbaarheid, het herkennen van digitale signalen, het ondersteunen van slachtoffers en het voorkomen van online aangejaagde openbare ordeverstoringen.
Uit de verdiepende gesprekken blijkt dat digitale veiligheid bij alle veiligheidsthema’s terugkomt. Professionals zien dat de online- en offlinewereld steeds meer door elkaar lopen. Online gedrag kan leiden tot fysieke incidenten, spanningen in dorpen en wijken, intimidatie, overlast of slachtofferschap. Tegelijk is de digitale wereld vaak minder zichtbaar voor ouders, scholen, gemeenten en veiligheidspartners. Daardoor worden signalen soms laat herkend. Er is behoefte aan meer kennis, betere informatie, duidelijke rollen en een gezamenlijke aanpak binnen NOT.
Voor NOT betekent dit dat digitale veiligheid vooral vraagt om verbinding tussen verschillende beleidsterreinen. Het thema raakt openbare orde en veiligheid, jeugd, onderwijs, zorg, communicatie, economische zaken en de eigen gemeentelijke organisatie. De opgave is om digitale risico’s eerder te herkennen, inwoners en ondernemers weerbaarder te maken en digitale ontwikkelingen structureel mee te nemen in het lokale en regionale veiligheidsbeeld.
In 2030 hebben de gemeenten in NOT een duidelijk beeld van digitale veiligheid en van de belangrijkste digitale risico’s en bedreigingen voor inwoners, ondernemers en gemeenten. We weten welke rol en verantwoordelijkheid wij hierin hebben en welke partners daarbij nodig zijn. Op basis daarvan hebben
26
we samen een visie en koers bepaald voor onze rol binnen digitale veiligheid en de samenwerking met onze partners.
- We willen een sterk en betrokken netwerk van interne en externe partners rond het thema digitale veiligheid.
- We ontwikkelen samen met onze partners een gedeelde visie op digitale veiligheid, waarin duidelijk is welke risico’s prioriteit hebben, welke doelen we nastreven en welke gezamenlijke aanpak daarvoor nodig is.
- De digitale weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten.
- Samen met partners een gezamenlijke koers en ambitie
voor digitale veiligheid bepalen.
- We brengen onze samenwerkingspartners in kaart en investeren in een stevig samenwerkingsverband.
- We maken de rollen, verantwoordelijkheden en verwachtingen bij partners helder.
- We maken gebruik van beschikbare rapportages en informatie van landelijke, regionale en lokale partners.
- Relevante ontwikkelingen bespreken we periodiek binnen de ambtelijke en bestuurlijke organisatie.
- We vergroten de kennis en bewustwording van medewerkers op het gebied van digitale veiligheid.
- We nemen actief deel aan regionale en landelijke netwerken voor digitale veiligheid.
- Bewustwording van digitale veiligheid bij ondernemers, minder digitaal-vaardigen en de jeugd.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 27
De uitvoering van dit Integraal Veiligheidsprogramma vraagt om structurele samenwerking tussen de gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen. Veel veiligheidsopgaven zijn gemeentegrensoverschrijdend. Criminaliteit, ondermijning, digitale dreigingen en maatschappelijke spanningen bewegen zich door de regio, terwijl nieuwe fenomenen, wetgeving en bevoegdheden steeds meer specialistische kennis en capaciteit vragen. Door informatie, expertise, capaciteit en middelen te bundelen, versterken de gemeenten hun continuïteit, slagkracht en regionale positie. Het uitgangspunt is: samen doen wat samen sterker kan en lokaal doen wat lokaal nodig is.
De ambtelijke samenwerking wordt ingericht vanuit de gezamenlijke inhoudelijke opgaven. Hiervoor wordt een Team Veiligheid NOT ingericht. Dit team bereidt de uitvoering gezamenlijk voor, bewaakt de voortgang en zorgt voor afstemming met regionale en lokale partners. De samenwerking is geen doel op zich, maar moet leiden tot een beter gedeeld veiligheidsbeeld, meer beschikbare specialistische kennis, kortere lijnen met partners en meer gezamenlijke slagkracht.
- Veiligheidsproblemen stoppen niet bij de gemeentegrens: Criminaliteit, ondermijning, digitale dreigingen en maatschappelijke spanningen bewegen zich door de regio.
- Omvangrijke veiligheidsopgaven:
Nieuwe fenomenen en vormen van criminaliteit, nieuwe wetten/ bevoegdheden, digitale risico’s vragen steeds meer kennis en capaciteit.
- De gemeentelijke veiligheidsteams zijn klein en daardoor kwetsbaar. Specialistische kennis is soms bij één medewerker belegd. Samen kunnen we continuïteit versterken.
- Samen kunnen we meer impact maken: Meer kennis en capaciteit, effectievere inzet, capaciteit en geld gericht inzetten, versteviging regionale positie.
Het IVP vormt geen vierde bestuurslaag en schrijft geen uniform uitvoeringsmodel voor. Lokale bestuurlijke keuzes blijven lokaal. Iedere gemeente houdt ruimte voor eigen prioriteiten en accenten, sluit aan bij de kenmerken van kernen, wijken en het buitengebied, benut lokale netwerken en sleutelfiguren en blijft zichtbaar in de eigen leefomgeving. De concrete inzet wordt uitgewerkt in jaarlijkse
28
wordt een begroting opgesteld bij de uitvoeringsagenda.
Gezamenlijke uitgaven worden vooraf afgestemd en transparant verantwoord. Het gaat bijvoorbeeld om gezamenlijke projecten, onderzoek, communicatie, deskundigheidsbevordering en specialistische ondersteuning.
De vier gemeenteraden stellen het IVP NOT 20272030 vast. Dit gezamenlijke programma geeft richting, terwijl de uitvoering bestuurlijk en lokaal verankerd blijft. Jaarlijks stellen de gemeenten een uitvoeringsagenda op en bespreken zij de voortgang, resultaten, inzet en besteding van de gezamenlijke middelen. Op basis daarvan kunnen prioriteiten, activiteiten en budgetten worden bijgesteld. De gemeenteraden worden periodiek over de voortgang geïnformeerd.
- 2027: start van de uitvoering en vaststelling van de uitvoeringsagenda 2027.
- 2028: uitvoeringsagenda 2028, voortgangsbeoordeling en eventuele bijstelling.
- 2029: uitvoering van de uitvoeringsagenda 2029.
- 2030: beoordeling van de resultaten, evaluatie van het programma en voorbereiding van het IVP NOT 2031–2034.
Integraal Veiligheidsprogramma Noordoost-Twente 2027-2030 29
30