Woerden, 10 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Beantwoording schriftelijke vragen
Van college van burgemeester en wethouders
Vergadering van Kenmerk Z/26/107640 / D/26/245461
Portefeuillehouder Jelmer Vierstra
Portefeuille Ruimtelijke Ordening
Opsteller Pison, Werner
Onderwerp Beantwoording Schriftelijke vragen art. 73 RvO van ChristenUnie-SGP inzake Benut Woerden de inzet van initiatiefnemers voldoende?
Beantwoording van de vragen De ChristenUnie-SGP Woerden ontvangt signalen van verschillende initiatiefnemers over de doorlooptijd van ruimtelijke procedures. De ChristenUnie-SGP begrijpt dat de gemeente momenteel te maken heeft met een groot aantal ruimtelijke initiatieven, terwijl de beschikbare ambtelijke capaciteit beperkt is. Tegelijkertijd zijn diverse initiatiefnemers bereid om zelf voorbereidende werkzaamheden en onderzoeken uit te voeren of te laten uitvoeren en benodigde plannen op te stellen. Daarmee kunnen zij mogelijk bijdragen aan een efficiënter verloop van ruimtelijke procedures en de druk op de ambtelijke organisatie gedeeltelijk verlichten. In de praktijk lijkt deze vorm van samenwerking echter nog onvoldoende van de grond te komen. Initiatiefnemers ervaren dat er beperkte of geen ruimte is om werkzaamheden voor eigen rekening uit te voeren en daarmee een deel van het proces te ondersteunen. De ChristenUnie-SGP Woerden ziet hierin kansen voor zowel initiatiefnemers als de gemeente. Wanneer vooraf duidelijke afspraken worden gemaakt over kwaliteit, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheden, kan deze werkwijze mogelijk bijdragen aan een snellere en effectievere behandeling van ruimtelijke initiatieven. Naar aanleiding van deze signalen heeft de ChristenUnie-SGP de volgende vragen: 1. Is het college bekend met de bereidheid van een deel van de initiatiefnemers om voorbereidende werkzaamheden, onderzoeken en planvorming voor eigen rekening uit te voeren? Antwoord: Ja het college is ermee bekend dat initiatiefnemers meer werkzaamheden in projecten voor hun rekening willen nemen. Waarbij het overigens al staande praktijk is dat initiatiefnemers verantwoordelijk zijn voor de planuitwerking en de bijbehorende onderzoeken. Een gesprek met initiatiefnemers om de samenwerking te verbeteren is gepland. Daar zal het college ook samen met de initiatiefnemers kijken welke extra werkzaamheden zich lenen om door initiatiefnemers uitgevoerd te worden, en onder welke voorwaarde dat kan. 2. De ChristenUnie-SGP ziet het als een positieve ontwikkeling wanneer initiatiefnemers actief willen bijdragen aan de voorbereiding van hun ruimtelijke initiatief. Hiermee kunnen mogelijk meer projecten worden opgepakt zonder een onevenredig beslag te leggen op de ambtelijke capaciteit. Deelt het college deze opvatting? Waarom wel of niet? Antwoord: Wij delen de opvatting dat het een positieve ontwikkeling is dat initiatiefnemers zelf actief willen bijdragen. Als een initiatiefnemer meer regie pakt, loopt een ontwikkeling vaak sneller. In de praktijk betekent een project waarmee een initiatiefnemer meer regie neemt niet dat de gemeente minder ambtelijke capaciteit hoeft in te zetten. Want het toetsen van plannen en onderzoeken blijft een taak van de gemeente. Het potentiële voordeel zit hem vooral in de doorlooptijd, niet in het verminderen van benodigde ambtelijke capaciteit.
3. Herkent het college het signaal dat samenwerking waarbij initiatiefnemers zelf werkzaamheden uitvoeren of laten uitvoeren, in de praktijk moeizaam of niet tot stand komt? Zo ja, welke oorzaken ziet het college hiervoor? Antwoord: Het is zoals hierboven beschreven al staande praktijk dat initiatiefnemers zelf onderzoeken en planvorming voor hun rekening nemen. Er is dus al in grote mate sprake van dat initiatiefnemers zelf werkzaamheden uitvoeren. De potentiële verbetering ziet het college vooral in de afstemming over randvoorwaarden voor dergelijke onderbouwingen, de beoordeling van de onderzoeken zodra deze uitgevoerd zijn en de integrale afweging die nodig is om de wenselijkheid van een plan te kunnen beoordelen. Daarnaast is er ruimte voor verbetering in de voorspelbaarheid en reactietijd van de gemeente richting initiatiefnemers. Uiteindelijk moet de gemeente de toetsende partij blijven. Het college heeft binnenkort een afspraak met een afvaardiging van Woerdense initiatiefnemers om deze signalen en de oplossing daarvoor te bespreken. 4. In hoeverre speelt risicomijding een rol bij de terughoudendheid om initiatiefnemers meer verantwoordelijkheid te geven in de voorbereiding van ruimtelijke procedures? Hoe weegt het college deze risico’s af tegen de voordelen van een snellere voortgang van projecten? Antwoord: In een ruimtelijke procedure spelen twee soorten risico’s. De politieke risico’s op het moment dat een plan op onvoldoende draagvlak kan rekenen en daardoor strand in de besluitvorming en de juridische risico’s dat een plan strand in een eventuele rechterlijke procedure door belanghebbenden. Het nemen van risico’s kan de procedure tot aan de besluitvorming inderdaad versnellen, maar kan ook juist leiden tot vertraging in de besluitvorming of in de juridische procedure daarna. 5. Hanteert de gemeente op dit moment beleid, richtlijnen of werkafspraken die bepalen welke werkzaamheden door initiatiefnemers kunnen worden uitgevoerd en welke niet? Zo ja, zijn deze voor initiatiefnemers voldoende inzichtelijk? Antwoord: Ja, het college is continue bezig met het verbeteren van de processen rondom principeverzoeken en projecten. Voorbeelden hiervan zijn het handboek voor principeverzoeken en omgevingsvergunningen, waarin de taken van de initiatiefnemer en de gemeente omschreven zijn. Ook het portfoliomanagement draagt bij aan rolduidelijkheid. Dit zijn beide acties die in de afgelopen anderhalf jaar vorm hebben gekregen en bij het opstellen daarvan zijn ook de geleerde lessen uit het verleden betrokken. Het college ziet inmiddels een eerste verbetering en versnelling van procedures. Iedere initiatiefnemer kan een principeverzoek wenselijkheid indienen, waarbij elk initiatief (groot en klein) in behandeling wordt genomen. Na het principeverzoek wenselijkheid krijgt initiatiefnemer een antwoord hoe hij zijn plan verder kan uitwerken, bijvoorbeeld door een overzicht met benodigde onderzoeken en de eerstvolgende processtappen. Er is hierbij altijd een contactpersoon (casemanager, dossierhouder of projectleider) beschikbaar voor de initiatiefnemer waarmee contact opgenomen kan worden. Door voor deze aanpak te kiezen, helpen we initiatiefnemers al op weg om zelf werkzaamheden uit te voeren voordat ze (verdere) ambtelijke begeleiding nodig hebben. Op het moment dat het grootschalig blijkt en als project wordt aangeduid, sluit het college intentie- en anterieure overeenkomsten met initiatiefnemers om de rolverdeling, taken en kosten duidelijk te verdelen. 6. Zijn er binnen de gemeente voorbeelden van ruimtelijke initiatieven waarbij initiatiefnemers wél een substantieel deel van de voorbereidende werkzaamheden hebben uitgevoerd? Zo ja, welke lessen trekt het college uit deze ervaringen? Antwoord: Antwoord: Het is staande praktijk dat veel van de onderzoeken en planvorming al door initiatiefnemers worden uitgevoerd. Afgelopen jaar heeft een pilot gelopen bij Leidsestraatweg 132-134 om te kijken of hier meer ruimte is. Het project begon als pilot voor de Omgevingswet, waarbij de ontwikkelaar een grotere rol en meer vrijheid kreeg in de uitwerking van het plan. Deze werkwijze leidde echter niet tot de gewenste versnelling. Daarnaast bleek meer ambtelijke capaciteit noodzakelijk dan bij aanvang geraamd. Met name op het gebied van stedenbouw, architectuur, verkeersafwikkeling en de parkeeropgave bleek toch meer actieve betrokkenheid vanuit de gemeente nodig. De les hieruit is dat de rol van de gemeente zowel intern als extern richting partners zoals de omgevingsdienst niet zondermeer kan worden belegd bij initiatiefnemers. Het college kijkt daarnaast, in het kader van de veranderde werkwijze onder de omgevingswet, hoe de interne processen tussen ambtenaren en bestuur verbeterd kunnen worden voor efficiëntere besluitvorming en de daarbij horende dienstverlening naar initiatiefnemers. 7. Welke mogelijkheden ziet het college om deze vorm van samenwerking verder te ontwikkelen en te verbeteren? Ziet het college bijvoorbeeld kansen om vooraf duidelijk af te bakenen welke werkzaamheden door initiatiefnemers kunnen worden uitgevoerd en aan welke kwaliteitseisen deze moeten voldoen? Antwoord: zie de beantwoording van vraag 5. 8. Een aandachtspunt bij deze werkwijze is dat initiatiefnemers dan ook opdrachtgever zijn van onderzoeken en werkzaamheden. Dit kan vragen oproepen over onafhankelijkheid en objectiviteit (wie betaalt, bepaalt). Ziet het college mogelijkheden om hierover vooraf heldere afspraken te maken zodat de kwaliteit en betrouwbaarheid van onderzoeken voldoende gewaarborgd blijven?
Antwoord: Dit is afhankelijk van de onderzoeken en benodigde werkzaamheden. De initiatiefnemer is standaard al verplicht onderzoeken aan te leveren en enkele werkzaamheden te verrichten en deze moeten voldoen aan wet- en regelgeving en beleid. Eventuele extra afspraken kunnen gemaakt worden in een anterieure overeenkomst. Het is afhankelijk per project wat wel en niet overdragen kan worden. De gemeente blijft altijd de toetsende partij om hiermee te voorkomen dat 'wie betaalt, bepaalt'. 9. Een dergelijke samenwerking vraagt mogelijk ook iets van de ambtelijke organisatie, bijvoorbeeld op het gebied van begeleiding, toetsing en kwaliteitsbewaking. Is de ambtelijke organisatie naar het oordeel van het college voldoende toegerust om hiermee te werken? Zo nee, wat is daarvoor nodig? Antwoord: De ambtelijke organisatie is uitgerust om reguliere aanvragen tijdig af te handelen met begeleiding, toetsing en kwaliteitsbewaking. Voor (grootschalige) projecten die formeel reeds wenselijk zijn geacht door het college is er ook ambtelijke capaciteit beschikbaar die initiatiefnemers helpen en zorgen voor kwaliteitsbewaking, maar deze capaciteit is beperkt. Er zijn op dit moment teveel projectaanvragen om dit tegelijkertijd plaats te laten vinden. Daarom wordt er nu geprioriteerd op projecten. Daarnaast stuurt het college erop dat zij sneller in positie gebracht wordt om besluiten te nemen als dat nodig is om een procedure te versnellen.
Bijlagen Vragen reglement van orde: D/26/245460