Lelystad, 28 oktober 2025
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Paginanummer Vraagnummer Beantwoording technische vragen over de ontwerp programmabegroting 2026 - 2029 ML Fractie Onderwerp Portefeuille Schriftelijke vraag Antwoord Col2 Col3 Col4 Col5 Col6 Col7 1 3 ML CAO afspraken en strakkere OZB raming D. Grimbergen Zijn de structurele effecten van de cao-afspraken (p. 4) en de strakkere OZB-raming volledig verwerkt in het meerjarenbeeld? Ja. Via bijstelling 4 - Actualisatie Ozb inkomsten (p. 126) en bijstelling 5 - Actualisatie doorwerking CAO afspraken (p.127). 5 4 ML Structureel tekort met ingang van 2029 D. Grimbergen Het college verwacht een structureel tekort van ca. €3 mln in 2029. a. Hoe wordt dit tekort precies berekend (inclusief of exclusief risicoreserves en indexaties)? b. Welke scenario’s of drempelwaarden hanteert het college bij mogelijke ombuigingen? a. Dit tekort is het resultaat van alle begrote baten minus de begrote lasten in jaarschijf 2029. In de kadernota 2026 - 2029 was er nog sprake van een tekort ter grootte van ruim €6,5 miljoen. Na effectuering van alle in deze kadernota aan de raad voorgelegde bijstellingen bedraagt het tekort afgerond zo'n €3 miljoen (dit is inzichtelijk gemaakt op pagina 123 / 124). Indexaties spelen hierin geen rol, aangezien de meerjarenraming is opgesteld in constante prijzen en er ieder jaar in de kadernota wordt gecorrigeerd voor de structurele doorwerking van loon- en prijsstijgingen in het aankomende begrotingsjaar (zowel aan de baten, alsook aan de lastenkant). Risicoreserves spelen hierin eveneens geen rol, aangezien het hier puur gaat om de jaarlijkse baten en lasten (en het saldo onder aan de streep). b. Het college hanteert geen scenario's of drempelwaarden bij mogelijke ombuigingen. Het meerjarenperspectief wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van de meest recente inzichten, waarbij alle onontkoombare ontwikkelingen en actualisaties worden betrokken. Op basis van de inzichten van dit moment is dit de meest realistische raming en resteert er een tekort in 2029 van afgerond €3 miljoen. Wanneer de situatie niet wijzigt zal er in de aankomende bestuursperiode op termijn voor dit bedrag aan ombuigingen gevonden moeten worden. Deze opgave kan mee- of tegenvallen, al naar gelang de ontwikkelingen.
| 9 | 12 | ML | Wet open overheid (Woo) | S. Kruis | Wat zijn de jaarlijkse structurele lasten voor de implementatie van de Wet open overheid (Woo) binnen het programma Lelystad Digitaal? | Het Rijk heeft in 2021 voor de implementatie en uitvoering van de Woo een incidentele en structurele bijdrage geleverd. De raad is via een raadsbrief startnota Wet open overheid in het najaar 2021 geïnformeerd. De implementatie van de Woo fase I is afgerond, fase II en verder wacht op een koninklijk besluit – de invoering loopt door in 2026. De jaarlijks structurele bijdrage van het Rijk ad. €133.128,- worden o.a. ingezet voor ondersteunende tooling (anonimiseren), publiceren, koppelingen en onderhoud van het zaaksysteem waarin de Woo-verzoek worden opgeslagen. |
| 10 | 12 | ML | Dekking nieuwe tekensoftware en digitale beveiliging | S. Kruis | Zijn de investeringen in nieuwe tekensoftware en digitale beveiliging incidenteel of structureel gedekt? | De licentiekosten voor nieuwe tekensoftware vraagt om structurele dekking. Om die reden wordt de raad gevraagd via bijstelling 8 (p. 128) de hiervoor benodigde structurele middelen beschikbaar te stellen. De programmabegroting bevat geen bijstelling voor 'digitale beveiliging' (de hieraan verbonden lasten maken reeds onderdeel uit van de huidige meerjarenraming). |
| 30 | 26 | ML | Evaluatie Pilot nachttrein Lelystad - Schiphol | P. van Dijk | Wanneer wordt de pilot nachttrein Lelystad–Schiphol geëvalueerd en aan de raad gerapporteerd? | De pilot loopt van 15 maart 2025 tot en met 13 december 2026. Ieder kwartaal verstrekt Arriva een tussentijdse rapportage met daarin het aantal reizigers en verkochte tickets. In de samenwerkingsovereenkomst is verder opgenomen dat de nachttreinverbinding in september 2026 zal worden geevalueerd. De raad zal tussentijds en bij de evaluatie worden geinformeerd. |
| 31 | 26 | ML | Toegankelijkheid bushaltes | P. van Dijk | Worden de toegankelijkheidsverbeteringen bushaltes structureel onderhouden na afloop van de subsidieperiode? Is de provinciale cofinanciering voor deze maatregelen structureel of incidenteel? | De cofinanciering van de subsidieregeling die de Provincie Flevoland waarschijnlijk in november van dit jaar gaat openstellen bedraagt 100% en is incidenteel. Het subsidieplafond voor gemeente Lelystad is €300.000 waarbij de subsidie tot eind 2027 kan worden aangevraagd. De subsidie heeft allleen betrekking op het verhogen van halteperrons (gelijkvloerse instap) en geleidlijnen voor reizigers met een visuele beperking. Het onderhoud van de haltes (inclusief de aanpassingen) is voor rekening van de gemeente. |
| 65 | 41 | ML | Financiering nieuw poppodium | S. Kruis | Hoe wordt het nieuw poppodium (motie M08-M12) structureel gefinancierd, inclusief exploitatie en personele lasten? | Het nieuwe poppodium zal een eigen exploitatie voeren. De gemeentelijke bijdrage is daarbij een belangrijke inkomstenbron. Zie voor een nadere duiding bijstelling 37 - Nieuw poppodium (M08 - M12) en het recente adviesrapport dat is toegevoegd aan de beantwoording van de technische vragen: Bijlage 1 - Rapport LAgroup (Eindrapport haalbaarheidsstudie - 17 december 2018) Bijlage 2 - Rapport 4Advies (Actualisering businesscase LAgroup - 22 september 2025) |
| Paginanummer Vraagnummer Beantwoording technische vragen over de ontwerp programmabegroting 2026 - 2029 ML Fractie Onderwerp Portefeuille Schriftelijke vraag Antwoord | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 | Col6 | Col7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 66 | 41 | ML | Fair-Pay beleid | S. Kruis | Welke structurele steun wordt voorzien voor instellingen als Kubus en Batavialand, gezien de stijgende lasten door Fair-Pay-beleid? | Lonen en tarieven liggen in de culturele sector over het algemeen lager dan in andere sectoren. Van kunstenaars, artiesten en andere creatieve professionals wordt soms zelfs verwacht dat ze werken voor “exposure” of een symbolische vergoeding. De Fair Pay code is geïntroduceerd om ook binnen de culturele sector voor professionele diensten een professionele vergoeding te bieden. De kostenstijging wordt middels de indexering van de gemeentelijke subsidie aan culturele instellingen gecompenseerd. Overigens ontvangt Batavialand als provinciale instelling geen begrotingssubsidie van de gemeente Lelystad. |
| 68 | 42 | ML | Museale voorziening | S. Kruis | Wat zijn de verwachte maatschappelijke en toeristische baten van een eventuele kunsthal of museale voorziening? | Het onderzoek dat wordt uitgevoerd richt zich bewust niet specifiek op een kunsthal of museum, maar op een presentatievoorziening. Presentatievoorzieningen voor beeldende kunst zijn er in allerlei soorten en maten. Er wordt gezocht naar een concept dat goed aansluit bij de Lelystadse context. Een presentatievoorziening - eventueel gecombineerd met een (internationale) documentatiecentrum voor land art levert aanzienlijke maatschappelijke én toeristische baten op, waaronder versterking van culturele infrastructuur, talentontwikkeling, internationale samenwerking en lokale economische groei. Door presentatie én documentatie te combineren ontstaat een robuust platform dat kunstenaars faciliteert en het publiek toegang biedt tot actuele en historische kunstaanbod. Het maakt kunst toegankelijk voor onderwijs, onderzoekers en het brede publiek en trekt buitenlandse bezoekers aan. Kunstpresentaties en archieven kunnen maatschappelijke thema’s belichten en gemeenschappen verbinden, vooral wanneer ze participatief en inclusief zijn opgezet |
| 79 | 53 | ML | Gevolgen invoering Participatiewet in balans | A. Messelink- Dijkstra | Wat zijn de lokale gevolgen en financiële risico’s van de invoering van de Participatiewet in Balans? | Op 30 september 2025 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Participatiewet in balans. De precieze impact van deze Wet op de lokale praktijk is daarom nog niet aan te geven. De kansen en risico's worden in de komende maanden geïnventariseerd. |
| 80 | 53 | ML | Werkcentra Flevoland | A. Messelink- Dijkstra | Hoe sluit Lelystad aan op de regionale Werkcentra Flevoland en welke middelen zijn hiervoor gereserveerd? | Regionale werkcentra dienen aan te sluiten op de lokale initiatieven met betrekking tot begeleiding naar werk en de maatschappelijke partners ten aanzien van scholingsvragen. Gemeenten staan immers dichtbij hun inwoners. Alle gemeenten hebben uitgesproken dat ze óók een lokale satelietlocatie (willen) hebben en dat een regionaal werkcentrum daar aanvullend op is. Het is immers voor inwoners prettiger om in de eigen gemeente het gesprek op een locatie te kunnen voeren, dan daarvoor naar Almere te moeten. In de arbeidsmarktregio Flevoland wordt de inrichting van een regionaal Werkcentrum Flevoland, digitaal en fysiek, voorbereid. Lelystad is hierbij betrokken via het regionaal werkbedrijf Flevoland Werkt. De regionale dienstverlening voor werkenden, werkzoekenden en werkgevers ten aanzien van werk en scholing wordt verbonden aan de lokale dienstverlening van Lelystad, waaronder het Werkbedrijf Lelystad, Zelfstandigenloket, Doorstroompunt, ROC. Het Rijk heeft middelen aan de arbeidsmarktregio beschikbaar gesteld voor de regionale vestiging van het Werkcentrum Flevoland. Lelystad voert een verkenning uit of een satellietvestiging in Lelystad haalbaar is; deze is in de loop van 2026 gereed. |
| 81 | 53 | ML | Begeleiding jongeren en statushouders | A. Messelink- Dijkstra | Worden middelen beschikbaar gesteld voor begeleiding van jongeren (Wet Van school naar duurzaam werk, 2026) en statushouders? | De begeleiding van jongeren en statushouders richting werk maken deel uit van het jaarplan voor toeleiding naar werk (re-integratie) en zijn opgenomen binnen de jaartaak van WBL. |
| 82 | 53 | ML | Indicatoren monitoring Werkbedrijf Lelystad | A. Messelink- Dijkstra | Welke indicatoren worden gebruikt om de resultaten van het Werkbedrijf Lelystad te monitoren? | Jaarlijks wordt een jaarplan voor de reintegratie-activiteiten opgesteld, welke uitgevoerd worden door Werkbedrijf Lelystad. Naast een sluitende begroting en beschreven activiteiten gelden als indicatoren het aantal inwoners dat uitgesplaatst wordt naar werk en dat deelneemt aan een traject op weg naar werk. Een andere wijze waarop de resultaten voor het voetlicht worden gebracht door zichtbaar te maken voor welke mensen de inzet die gedaan is hét verschil heeft gemaakt. Dit zal door middel van het ophalen van verhalen (warme data, storytelling) zichtbaar gemaakt kunnen worden. |
| 98 | 60 | ML | Lelystad Vitaal | A. Messelink- Dijkstra | Hoe wordt het programma Lelystad Vitaal financieel gedekt: structureel of incidenteel? | Voor de beleidsnota Lelystad Vitaal, borduren we voort op de ingezette acties. Daarvoor benutten we reeds door de raad toegekende structurele middelen. Daarnaast intensiveren en breiden we aanbod uit door middel van de GALA/IZA en AZWA middelen. |
| Paginanummer Vraagnummer Beantwoording technische vragen over de ontwerp programmabegroting 2026 - 2029 ML Fractie Onderwerp Portefeuille Schriftelijke vraag Antwoord | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 | Col6 | Col7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 101 | 63 | ML | Kosten gescheiden GFT-inzameling bij hoogbouw | S. Kruis | Zijn de extra kosten van gescheiden GFT-inzameling bij hoogbouw (2026) verwerkt in de afvalstoffenheffing? | De extra kosten voor het gescheiden inzamelen van GFTe- inzameling bij hoogbouw zijn meegenomen in de prognose van HVC en in de grondslag voor de heffing, waarop de afvalstoffenheffing wordt berekend. |
| 103 | 64 | ML | Compensatie bodemtaken | S. Kruis | Welke compensatie ontvangt Lelystad voor bodemtaken onder de Omgevingswet? | De compensatie voor de bodemtaken is niet bekend, omdat er sprake is van een apparaatskostenvergoeding voor alle taken in het kader van de Omgevingswet in algemene zin, via het gemeentefonds. |
| 104 | 65 | ML | Financiële omvang en effectiviteit lokale subsidieregelingen | S. Kruis | Wat is de financiële omvang en effectiviteit van de lokale subsidieregelingen energiebesparing en asbestverwijdering | In Lelystad zijn er verschillende lokale subsidieregelingen beschikbaar voor het besparen van energie. Als college vinden we het belangrijk dat met incidentele middelen, structurele effecten kunnen bereiken voor onze inwoners door middel van isolatiemaatregelen. Hierbij is ook specifieke aandacht voor woningen die asbest willen laten verwijderen. Onder de regeling Lelystad Warm en Asbestvrij zijn tot nu toe 39 aanvragen ingediend, hiervan zijn er 27 gehonoreerd voor een totaalbedrag van €43.000. Vanwege de achterblijvende resultaten werkt het college aan een aanpassing van de regeling. Het budget van € 275.000 voor het vervangen van asbestdaken door geïsoleerde daken is voorlopig toereikend. Onder de regeling ‘Aanpak energiebesparing isolatie 2.0’ zijn bewoner/eigenaren tot 150% van het sociaal minimum geholpen met een subsidie tot €5.000 euro om hun woning te verduurzamen. Deze regeling liep tot 30 juni 2025. Van deze regeling hebben 89 inwoners gebruik gemaakt. Onder de regeling ‘lokale Aanpak Isolatie’ zijn bewoner/eigenaren van een woning met een WOZ-waarde tot max €429.000 geholpen met een subsidie tot maximaal €2.000 euro. Deze regeling is geopend op 1 mei 2025 als opvolger van de ‘Aanpak energiebesparing isolatie 2.0’ om een bredere doelgroep te kunnen helpen de woning te isoleren. Van deze regeling kunnen 1150 inwoners gebruik maken. We verwachten binnenkort deze regeling te moeten sluiten vanwege het bereiken van het subsidieplafond. In 2024 was de subsidieregeling ‘Aanpak energiebesparing Isolatie’ beschikbaar voor bewoner/eigenaren met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Over deze regeling bent u met een raadsinformatienota (24.177 INFO Aanpak Energieweerbaarheid) reeds geïnformeerd. We concluderen dat er verschillende producten aangeboden worden waarvan onze inwoners gebruik kunnen maken om hun woning te verduurzamen. Op de verschillende doelgroepen passen we het ondersteuningsaanbod aan om zo te ondersteunen, waar dat nodig is. |
| 105 | 67 | ML | Verwachte financiële impact Zuiderhage | D. Grimbergen S. Kruis | Wat is de verwachte financiële impact van de uitbreidingslocatie Zuiderhage (Lelystad-Zuid) op de grondexploitatie en de Reserve Ontwikkeling Stad? | Fase 1 van Zuiderhage, waar momenteel overeenstemming over is en aan wordt gewerkt, sluit af met een (licht) positief saldo. Hier hoeven dus geen gelden uit de ROS voor worden aangewend. Voor fase 2 en 3 van Zuiderhage is nog geen vastgesteld plan, dit hangt af van diverse factoren zoals wel of geen station, tijd dat Level One in het gebied huisvesting heeft etc. |
| 106 | 67 | ML | Waarborgen van betaalbaarheid bij toepassing maatschappelijk grondbeleid | S. Kruis | Hoe wordt betaalbaarheid gewaarborgd bij toepassing van het maatschappelijk grondbeleid? | Het maatschappelijk grondbeleid is erop gericht om bij ruimtelijke ontwikkelingen een zorgvuldige afweging te maken tussen maatschappelijke, ruimtelijke en financiële belangen. Betaalbaarheid is daarbij een belangrijk uitgangspunt, maar niet het enige belang: ook kwaliteit, duurzaamheid en maatschappelijke meerwaarde spelen een rol. Bij de toepassing van het maatschappelijk grondbeleid wordt per locatie een integrale belangenafweging gemaakt. Dit is maatwerk, omdat de lokale context, de functie van het gebied en de gewenste maatschappelijke effecten per ontwikkeling verschillen. Ambtelijk wordt hierover een advies opgesteld, waarin onder andere de financiële haalbaarheid, de beoogde maatschappelijke opbrengsten en de mate van betaalbaarheid worden beoordeeld. Wanneer voor een ontwikkeling een grondexploitatie moet worden vastgesteld, legt het college deze ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. De raad heeft dan de mogelijkheid om een integrale afweging te maken en zich expliciet uit te spreken over de financiële kaders en de mate waarin de betaalbaarheid wordt geborgd. |
| Paginanummer Vraagnummer Beantwoording technische vragen over de ontwerp programmabegroting 2026 - 2029 ML Fractie Onderwerp Portefeuille Schriftelijke vraag Antwoord | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 | Col6 | Col7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 107 | 67 | ML | Organisatie participatietrajecten bij binnenstedelijke projecten | S. Kruis | Op welke wijze en met welke middelen worden participatietrajecten bij binnenstedelijke projecten georganiseerd? | Participatie is een vast onderdeel van de gemeentelijke aanpak bij binnenstedelijke (her)ontwikkelingsprojecten. De wijze van participatie wordt per project bepaald. Dit moet passen bij de aard, omvang en impact van het project. Dit vragen we ook van ontwikkelaars als zij als initiatiefnemer aan de lat staan voor participatie. De kosten voor het organiseren van de participatie worden geraamd binnen de projectkosten van de grondexploitatie of, bij planontwikkeling, binnen de voorbereidingsbudgetten. Bij projecten met externe initiatiefnemers (bijv. ontwikkelaars) worden de kosten voor participatie doorgaans door de initiatiefnemer gedragen, conform afspraken die we vooraf maken met de initiatiefnemers. |
| 126 | 125 | ML | Bijstelling 1 - Digitale soevereiniteit (M06- M02) | S. Kruis | Hoe wordt de gemeenteraad betrokken bij de voortgangsrapportage van digitale soevereiniteit (motie M06-M02)? | De raad wordt in het 4e kwartaal 2025 door de portefeuillehouder over een 1e stand van zaken geïnformeerd. Dit zeer brede ontwerp – dat alle facetten van de ICT-infrastructuur raakt – vraagt om een gedegen inventarisatie, afweging van mogelijkheden en richting voor de toekomst. Een inventarisatie op de bedrijf kritische processen is uitgevoerd en een beleidsrichting wordt verkend als onderdeel van de IV- strategie 2026-2030. In het 1e kwartaal 2026 wordt de raad m.b.t. digitale soevereiniteit en de IV- Strategie 2026-2030 door de portefeuillehouder meegenomen. |
| 127 | 125 | ML | Bijstelling 1 - Digitale soevereiniteit (M06- M02) | S. Kruis | Wanneer ontvangt de raad de nadere uitwerkingen die in het raadsvoorstel (beslispunt 1) zijn aangekondigd voor de thema’s Digitale soevereiniteit en Veldbehoefte voetbal? | 1. Digitale soevereiniteit - De raad wordt in het 4e kwartaal 2025 door de portefeuillehouder over een 1e stand van zaken geïnformeerd. Dit zeer brede ontwerp – dat alle facetten van de ICT-infrastructuur raakt – vraagt om een gedegen inventarisatie, afweging van mogelijkheden en richting voor de toekomst. Een inventarisatie op de bedrijf kritische processen is uitgevoerd en een beleidsrichting wordt verkend als onderdeel van de IV-strategie 2026-2030. In het 1e kwartaal 2026 wordt de raad m.b.t. digitale soevereiniteit en de IV-Strategie 2026-2030 door de portefeuillehouder meegenomen. 2. Veldbehoefte voetbal - Er is gekozen voor een participatief traject, om tezamen met de betrokken verenigingen en het sportbedrijf te komen tot een uitgewerkte visie. Deze wordt uiterlijk in het tweede kwartaal 2026 aan de raad aangeboden. |
| 148 | 138 | ML | Bijstelling 27 - Jeugdzorg | A. Messelink- Dijkstra | De begroting reserveert jeugdzorgmiddelen tot en met 2027; hoe groot is het verwachte structurele tekort vanaf 2028? | Zoals ook staat verwoord onder bijstelling '27 - Jeugdzorg' (p. 138 - 141) zijn er veel variabelen die van invloed zijn op de uiteindelijke realisatie, wat het lastig maakt om een onderbouwde bijstelling te maken. Dat is ook de reden dat het college de raad voorstelt om de volledige compensatie vanuit het Rijk te reserveren voor de jeugdzorg. Een eventueel tekort op rekeningbasis op het vlak van de jeugdzorg kan vervolgens worden afgedekt door een overeenkomstige onttrekking uit deze egalisatiereserve. Deze werkwijze zorgt ervoor dat er vastgehouden kan worden aan de ingezette koers vanuit het Knoppenplan Jeugdzorg, zonder direct financieel in de knel te komen wanneer de oplopende taakstelling niet meteen in volle omvang kan worden gerealiseerd. Voor de periode 2028 en verder geldt dat er sprake is van meer onzekerheid. In hoeverre er dan sprake is van een tekort hangt enerzijds af van de mate waarin de in de begroting opgelegde taakstelling is gerealiseerd en anderzijds van de keuzes die een toekomstig kabinet maakt (mede op basis van het nog te verschijnen adviesrapport van de Commissie Van Ark, in de loop van 2027). |
| 172 | 146 | ML | Bijstelling 36 - Veldbehoefte voetbal (M26-M27) | D. Grimbergen | Wanneer ontvangt de raad de nadere uitwerkingen die in het raadsvoorstel (beslispunt 36) zijn aangekondigd voor het thema Veldbehoefte voetbal? | Er is gekozen voor een participatief traject, om tezamen met de betrokken verenigingen en het sportbedrijf te komen tot een uitgewerkte visie. Deze wordt uiterlijk in het tweede kwartaal 2026 aan de raad aangeboden. |
1 Samenvatting en aanbevelingen 3 1.1 Samenvatting 4 1.2 Procedurele aanbevelingen 13
2 Inleiding 14 2.1 Aanleiding 15 2.2 Vraagstelling 15 2.3 Plan van aanpak onderzoek 16 2.4 Status huidige rapportage 16 2.5 Risico’s en verantwoordelijkheden 16
3 Contextinformatie 17 3.1 De stad en de rol van cultuur 18 3.2 Trends vrije tijdsector 18 3.3 Popmuzieksector – kenmerken, positie, ontwikkelingen, _facts en figures_ 19 3.4 Gemeentelijk cultuurbeleid 24 3.5 Demografie en kenmerken inwoners Lelystad 24 3.6 Ontwikkelingen en status quo huidige poppodium Corneel 25 3.7 Huidige popmuziekaanbod/popklimaat in Lelystad en Flevoland 28 3.8 Benchmark meest vergelijkende andere poppodia 29
4 Inhoudelijk concept 33 4.1 Inleiding 34 4.2 De legitimatie van een nieuw poppodium voor Lelystad 34 4.3 Culturele functies en aard en profiel programmering 38 4.4 Werkgebied en doelgroepen 40 4.5 Samenwerking in de stad 40 4.6 Horeca 41
4.7 Commerciële verhuringen 41 4.8 Locatie 42 4.9 Configuratie zalen, capaciteit en andere ruimten 42 4.10 Prognose aantallen activiteiten en bezoeken 44
5 [Ruimtelijke uitwerking en investeringsramingen](https://lagroupnl.sharepoint.com/Projecten/Projecten%202018/2018-047%20Gemeente%20Lelystad%20-%20Poppodium%20Corneel/(RP%20en%20PR)%20Rapporten%20en%20presentaties/2018-047%20RP%2004%20Poppodium%20Lelystad-eindrapport%20definitief%20AH%20-%2017-12-18.docx#_Toc532854181) 45 5.1 Inleiding 46 5.2 Ruimtelijk programma van eisen (RPvE) 46 5.3 Investeringsramingen en kapitaallasten 46
6 [Personele organisatie en financiële exploitatie](https://lagroupnl.sharepoint.com/Projecten/Projecten%202018/2018-047%20Gemeente%20Lelystad%20-%20Poppodium%20Corneel/(RP%20en%20PR)%20Rapporten%20en%20presentaties/2018-047%20RP%2004%20Poppodium%20Lelystad-eindrapport%20definitief%20AH%20-%2017-12-18.docx#_Toc532854185) 49 6.1 (Personele) organisatie 50 6.2 Financiële exploitatieprognose 51 6.3 Financiële risico’s in de exploitatieprognose 57
Bijlagen 60 A lagroup en de adviseur 61 B Specificaties ruimtelijke en financiële uitwerking 63
Colofon 65
| 2 |
|---|
Foto: website The Cultural Lifestyle
| 3 |
|---|
1.1 Samenvatting
Voor nadere informatie, toelichting en onderbouwing van deze samenvattende paragraaf verwijzen wij naar de hoofdstukken 2 tot en met 6.
1.1.1 Inleiding en vraagstelling aan la group Voor de ontwikkeling van een nieuw inhoudelijk concept voor het beoogde nieuwe poppodium in het Theaterkwartier, en voor de toetsing van de haalbaarheid ervan, heeft de gemeente Lelystad aan lagroup gevraagd een onderzoek uit te voeren. De vraag aan lagroup is als volgt geformuleerd:
1.1.2 Inventarisaties contextinformatie en poppodiumsector vooraf Aan het begin van ons onderzoek hebben we informatie over de relevante context en over de popmuzieksector geïnventariseerd. We hebben deze informatie gebruikt als input en kritische noot bij het ontwikkelen van het inhoudelijk concept voor het nieuwe poppodium, bij de beoordeling van de haalbaarheid ervan en voor de onderbouwing van het geheel. Deze informatie betreft de volgende onderwerpen:
- de stad en de rol van cultuur
- trends vrijetijdsector
- poppodiumsector – kenmerken, positie, ontwikkelingen, _facts en figures_
- gemeentelijk cultuurbeleid
- demografie en kenmerken inwoners Lelystad
- ontwikkelingen en status quo huidige poppodium Corneel
- huidige popmuziekaanbod/popklimaat in Lelystad
- benchmark meest vergelijkbare andere poppodia
1.1.3 Legitimatievraag De vraag is aan de orde of een poppodium, en zo ja welk, past bij (een gemeente als) Lelystad, een cruciaal onderwerp bij de besluitvorming. Onderstaande verkenningen geven een eerste richting en onderbouwing aan een antwoord op deze legitimiteitsvraag. Het uiteindelijke antwoord zal moeten worden gegeven nadat alle consequenties zijn meegewogen, zoals ook de investeringsbedragen en de benodigde jaarlijkse exploitatiesubsidies die verderop in beeld zijn gebracht. Maar eerst de belangrijkste onderwerpen van het legitimatievraagstuk:
- Voor Corneel zou een breed programma-aanbod, voor niet alleen een nog breder publiek maar ook voor doelgroepen die nu nog niet of beperkt in Corneel komen, een invulling kunnen zijn van het actuele cultuurbeleid van de gemeente.
- In het actuele raadsprogramma 2018-2022 is een mogelijke verplaatsing van Corneel opgenomen naar het te ontwikkelen Theaterkwartier.
- Cultuuraanbod is een belangrijke vestigingsfactor voor potentiële inwoners en
- in hun voetspoor – bedrijven. Cultuuraanbod heeft een economische spin-off, maakt de inwoners trots op hun stad en de stad bovenal (woon)aantrekkelijk.
- Een poppodium is bij uitstek een cultureel en uitgaansmiddel om jongeren te trekken en hen als inwoners aan Lelystad te binden, als ook een belangrijk onderdeel van de keten van educatie- en talentontwikkeling.
- Volgens het ringenmodel van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) past een poppodium met oefenruimten in de gemeentelijke culturele infrastructuur van een stad ter grootte van Lelystad.
- Het poppodium is als een van de trekkers van wezenlijk belang voor het welslagen van het Theaterkwartier. Het poppodium bevordert een uitgaansstad met aantrekkelijke commerciële en horeca-uitgaansfaciliteiten die de stad nu ontbeert. Niet alleen met de concerten maar vooral ook met dance-activiteiten.
- Voor een nieuw poppodium moet de stad flink gaan investeren in stenen en inhoud. Er zouden dan ook flinke maar realistische ambities gesteld mogen en moeten worden aan bezoekcijfers en daarmee aan een groter draagvlak.
- Corneel trekt nu zo’n 15.000 bezoeken. Dat is als relatief laag aan te merken. Dit komt enerzijds omdat er relevant minder activiteiten worden aangeboden en anderzijds blijft ook het gemiddelde bezoek per activiteit achter. Een reden
| 4 |
|---|
daarvoor is waarschijnlijk de samenstelling van de bevolking met meer dan gemiddelde vertegenwoordiging van lage sociale, opleidings- en inkomensklassen en inwoners met een migratieachtergrond.
- Poppodia zijn in het algemeen het meest laagdrempelig van alle podiumkunsten. Mede daarom ligt er een kans om ook deze doelgroepen te bereiken. Deze doelgroepen worden in het algemeen het meest aangesproken door bekende en populaire mainstream acts en aanbod in specifieke genres als Urban, R&B en Hiphop – concerten en vooral dance. Daar zou het nieuwe poppodium in dit kader ook (meer) op moeten inzetten. Verder zou het aantal laagdrempelige dance-activiteiten, deels met vaste formats, verder moeten worden uitgebouwd. Al deze programmakansen zijn overigens ook geschikt om de grote groep andere inwoners te verleiden die nu niet of beperkt Corneel bezoeken, en – door uitbreiding van het werkgebied – ook inwoners uit de regio. Voor dit alles is wel een eigentijds poppodium met een grotere capaciteit nodig dan de 400 van nu, als ook een lange adem.
- Vooral binnen de popsector geldt dat het aanbod (de acts) de vraag (het publiek) bepaalt. De capaciteit van het poppodium speelt hierbij een cruciale rol, want die is leidend voor het kunnen boeken van grotere acts. Corneel is met zijn huidige capaciteit van 400, inmiddels achteropgeraakt door de schaalsprong die de poppodiumsector de afgelopen decennia heeft gemaakt. Daarnaast is de potentiële doelgroep voor popmuziek – vooral die voor grotere acts – de afgelopen decennia zeer sterk gegroeid. En naarmate de acts groter en bekender zijn, hebben ze in het algemeen een betere kosten-batenverhouding voor de zaal. Ook vanuit deze oogpunten wordt duidelijk dat de grotere capaciteit nodig en essentieel is om de gewenste ambities voor een groter publieksbereik te realiseren.
- Een groter en eigentijds poppodium met grotere acts en dito imago is een essentiële factor voor het popklimaat in een stad. In Lelystad is het popklimaat nu zeer beperkt.
1.1.4 Inhoudelijk concept nieuwe poppodium We ontwikkelen eerst het inhoudelijk concept voor het nieuwe poppodium. Mede op basis van dit concept volgen daarna de huisvestings-, organisatorische en financiële consequenties.
| 5 |
|---|
_Culturele functies_ De volgende culturele functies worden voorgesteld:
- poppodium
- oefenruimten
- cultuureducatie
- huis voor de popschool van Kubus (optioneel)
_Werkgebied en doelgroepen_
- gemeente Lelystad
- gemeente Dronten, inclusief Swifterband en Biddinghuizen
- gemeente Zeewolde. Totaal is dit een werkgebied met 140.000 inwoners. Binnen de gemeenten Dronten en Zeewolde is geen poppodium. Binnen dit werkgebied zijn de primaire doelgroepen:
- het brede publiek vanaf circa 15 jaar in Lelystad – 77.000 inwoners;
- het brede publiek van de gemeenten Dronten en Zeewolde – totaal 63.000 inwoners die Corneel nu niet of nauwelijks bezoeken. Vanaf circa 15 jaar met de focus op potentiële bezoekers vanaf 20 jaar en de wat ouderen;
- de scholieren in Lelystad van het VO-onderwijs en mogelijk ook het PO;
- bedrijven in Lelystad voor zakelijke verhuringen.
_Samenwerking in de stad_
- de lokale culturele en commerciële aanbieders van concerten/dance;
- Agora Theater, voor het popaanbod in Agora;
- het bestaande samenwerkingsverband van Kubus, bibliotheek, Agora Theater en Corneel binnen de Stichting Cultuur voor Lelystad;
- Kubus: voor de popschool en de popcultuureducatie voor het onderwijs;
- de poppodia in Flevoland;
- regionale en landelijke muziekscenes, met name in de dancesector en de focusgenres;
- het provinciale Centrum voor Amateurkunst CAF.
_Horeca_ De horeca is de belangrijkste ondersteunende faciliteit van het poppodium. Niet alleen financieel, maar ook inhoudelijk is horeca een noodzakelijke functie. Er is een apart café annex kleine zaal gewenst die alleen open is als er activiteiten zijn in het pand. Een zelfstandig café wordt dus (vooralsnog) niet voorgestaan. Om optimaal te kunnen functioneren heeft het nieuwe poppodium net als nu een volledige horecavergunning nodig zonder belemmeringen, ook voor de commerciële verhuringen die hierna aan de orde komen.
_Commerciële verhuringen_ In de huidige situatie is de zaalverhuur in Corneel zeer beperkt. Acquisitie wordt niet gevoerd. Een popzaal is beperkt verhuurbaar gezien zijn aard en de staplaatsen. Het beoogde café is een goede verhuurfaciliteit voor kleinere (zakelijke) bijeenkomsten. Het lijkt er niet op dat de aanbodmarkt van verhuurlocaties in Lelystad is overvoerd. Het is zinvol om de acquisitie primair te concentreren op kleinere zakelijke bijeenkomsten, presentaties en recepties in het café, en op besloten (scholieren)feesten en partijen in de popzaal. Het is gewenst om bij verhuur aan commerciële en grotere professionele organisaties met betaald horecapersoneel (oproepcontracten) te werken.
_Locatie_ Wij vinden de beoogde locatie in de Theaterstraat niet voldoende geschikt en niet voldoende recht doen aan de voor het (welslagen van het) Theaterkwartier zo belangrijke functie poppodium. Het verdient een betere locatie. Niet alleen voor zichzelf, maar dus vooral ook voor het (welslagen van het) Theaterkwartier en voor de stad. Die betere en beste locatie voor het poppodium is wat ons betreft de hoeklocatie van het nieuwe horecaplein/Agorahof. Hiermee ontstaat een echt kwartier, omsloten door de bioscoop, het theater, horeca en het poppodium, die alle bij en recht tegenover elkaar liggen.
| 6 |
|---|
_Configuratie zalen, capaciteit en andere ruimten_
- popzaal met een capaciteit van 600-650 staplaatsen;
- café/kleine zaal met een capaciteit van 40/50 zitplaatsen of 125/150 staplaatsen;
- twee oefenruimten;
- Het ‘huis’ voor de popschool met een ‘huiskamer’, leslokalen, opslagfaciliteiten en medegebruik van de oefenruimten.
| 7 |
|---|
_Prognose aantallen activiteiten en bezoeken_ In de tabel hierna zijn onze prognoses van de aantallen activiteiten en bezoekers
| Poppodium Corneel Lelystad | aantallen activiteiten en bezoeken | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 | Col6 | Col7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Soort activiteiten | aantal activiteiten 2016 | bezoeken 2016 | aantal activiteiten 2017 | bezoeken 2017 | prognose lagroup aantal activiteiten | prognose lagroup bezoeken | |
| Concerten | 28 | 5.961 | 31 | 5.605 | 56 | 11.800 | |
| _gemiddeld_ | _213_ | _181_ | _211_ | ||||
| Dance | 22 | 6.441 | 23 | 6.459 | 39 | 13.650 | |
| _gemiddeld_ | _293_ | _281_ | _350_ | ||||
| Concerten Kubus | 2 | 1.236 | 2 | 1.461 | 0 | 0 | |
| _gemiddeld_ | _618_ | _731_ | |||||
| Overige podiumactiviteiten | 18 | 1.125 | 18 | 1.165 | 15 | 975 | |
| _gemiddeld_ | _63_ | _65_ | _65_ | ||||
| Totaal aantal eigen culturele activiteiten | 70 | 14.763 | 74 | 14.690 | 110 | 26.425 | |
| _Gemiddeld aantal bezoeken per eigen culturele activiteiten_ | _211_ | _199_ | _240_ | ||||
| Presentaties popschool | p.m. | p.m. | p.m. | p.m. | 4 | 400 | |
| _gemiddeld_ | _100_ | ||||||
| Cultuureducatie onderwijs (PO en VO) | 4 | 506 | 2 | 393 | 6 | 750 | |
| _gemiddeld_ | _127_ | _197_ | _125_ | ||||
| Verhuringen commercieel | 3 | 578 | 6 | 1.286 | 9 | 1.575 | |
| _gemiddeld_ | _193_ | _214_ | _175_ | ||||
| Totaal | 77 | 15.847 | 82 | 16.369 | 125 | 29.150 |
_Bron cijfers: Corneel voor historische cijfers. Opgesteld, bewerkt en prognose door_ _la group, oktober 2018_
De prognose-aantallen concerten en dance in huis zijn als volgt gespecificeerd.
| soort | aantal | gemiddeld bezoek | totaal bezoek |
|---|---|---|---|
| concerten groot iedere maand | 10 | 500 | 5.000 |
| andere concerten popzaal | 26 | 200 | 5.200 |
| concerten café/kleine zaal | 20 | 80 | 1.600 |
| dance iedere week popzaal | 39 | 350 | 13.650 |
| Totaal (bezoeken afgerond) | 95 | 268 | 25.450 |
| 8 |
|---|
1.1.5 Ruimtelijke uitwerking In de tabel hierna is het benodigde ruimtebeslag per ruimte/gebouwdeel vermeld.
| Col1 | Col2 |
|---|---|
| Entree/publieksvoorzieningen (geïntegreerd/open verbinding café/kleine zaal) | 325 |
| Café/kleine zaal (inclusief podium en backstage) | 409 |
| Popzaal (inclusief horeca) | 792 |
| Backstage | 687 |
| Oefenruimten | 184 |
| (Les)ruimtes popschool | p.m. |
| Kantoor en dienstruimtes | 293 |
| Totaal in m2 bruto vloeroppervlak (bvo) gebouw | 2.690 |
_Bron: bbn adviseurs december 2018_
Het gebouw vereist een footprint/bouwkavel van 1.071 m2 bvo.
1.1.6 Investeringsramingen De opgestelde investeringsramingen sluiten met de totalen van de hoofdbestanddelen als vermeld in de tabel hierna.
| Col1 | Col2 |
|---|---|
| Gebouw en vaste installaties | € 9.362.000 |
| Oefenruimten bands | € 515.000 |
| (Les)ruimtes popschool | € p.m. |
| Roerende zaken en vaste inrichting | € 943.000 |
| Totaal investeringsramingen | € 10.820.000 |
_Bron: bbn adviseurs, december 2018_
_Jaarlijkse kapitaal- en eigenaarslasten gebouw en roerende zaken_ De hierboven vermelde investeringsramingen zijn in de tabel hierna vertaald in jaarlijkse kapitaallasten (rente en afschrijving).
| Col1 | Col2 |
|---|---|
| Gebouw en vaste installaties | € 555.000 |
| Oefenruimten | € 30.300 |
| (Les)ruimtes popschool | € p.m. |
| Roerende zaken en vaste inrichting | € 136.500 |
| Totaal kapitaallasten 1e jaar | € 721.800 |
_Bron: bbn adviseurs, december 2018_
1.1.7 Personele organisatie en organisatievorm
_Betaalde vaste personeelsformatie_ Nagenoeg alle betaalde personeelsfuncties zijn direct gekoppeld aan de activiteiten. De beoogde schaalsprong in activiteiten en publieksbereik van ongeveer 50% zou dus consequenties voor de personeelsformatie moeten hebben. Dit percentage hebben wij dan ook als vertrekpunt gehanteerd bij onze analyse voor uitbreiding van de betaalde personeelsfuncties als in de tabel hierna vermeld.
| Col1 | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| _Formatie in fte, 1 fte is 36 uur per week_ | 2016 | 2017 | 1-9-2018 | prognose lagroup |
| Betaalde formatie in loondienst | ||||
| manager/programmeur | 0,94 | 0,99 | 1,00 | 1,00 |
| programmeur(s) | 0,50 | |||
| marketing en publiciteit | 0,58 | 0,63 | 0,63 | 1,30 |
| projectmedewerker (preproductie/verhuur) | 0,63 | 0,63 | 0,63 | 0,90 |
| avondcoördinatoren | 0,35 | 0,35 | 0,35 | 0,55 |
| medewerker facilitair en horeca | 0,70 | 0,70 | 0,70 | 0,70 |
| techniek (t/m 2018 vanuit Kubus) | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 1,40 |
| administratie (t/m 2018 vanuit Kubus) | 0,20 | 0,20 | 0,20 | 0,35 |
| vrijwilligerscoördinator | 0,40 | 0,40 | 0,40 | 0,60 |
| Totaal betaald | 4,20 | 4,30 | 4,31 | 7,30 |
_Bron: Corneel/Kubus. Opgesteld en bewerkt_ _la group, oktober/november 2018_
Naast deze vaste formatie in loondienst worden securitypersoneel en een deel van de technici – indien nodig – per activiteit extern ingehuurd.
| 9 |
|---|
_Vrijwillige medewerkers_ De formatie vrijwilligers, die hoofdzakelijk taken verrichten op de activiteiten zelf, zou moeten worden uitgebreid van 35 nu naar 55 medewerkers.
_Organisatievorm Corneel_ Corneel is nu als ‘afdeling’ onderdeel van Kubus. Het lijkt erop dat deze organisatievorm in het algemeen naar tevredenheid functioneert en voortgezet zou moeten worden. Het is belangrijk dat Corneel ook in de toekomst zijn eigen koers kan (blijven) varen. Dat zou tot verschillende randvoorwaarden moeten leiden, waarvan sommigen bestaande (mogelijk aan te scherpen) praktijk zijn.
| 10 |
|---|
1.1.8 Financiële exploitatie
_Twee doelexploitatieprognoses_ Wij hebben _twee_ doelexploitatieprognoses opgesteld vanuit de volgende overwegingen. Zoals eerder geconstateerd kent Lelystad een ‘moeilijke’ popmarkt met als belangrijkste kenmerken een beperkt popklimaat en een (bij landelijke en benchmarkgemiddelden) achterblijvende publieke belangstelling. Mede daardoor is Lelystad nu een minder populaire bestemming voor bands en dj’s. Het huidige Corneel heeft de afgelopen tien jaar een op zich positieve rol gespeeld in Lelystad bij het bevorderen van het popklimaat – waarvan een goed poppodium de belangrijkste schakel is. Maar meer resultaten zijn nodig om het popklimaat in Lelystad te bevorderen richting het niveau van vergelijkbare steden en landelijke gemiddelden. En ook om een groter draagvlak te creëren. De nieuwe stap met een nieuw en groter poppodium en een voortgaande lange adem zijn ook hier nodig om dit te kunnen bereiken. De eerste doelexploitatieprognose met de _basisambitie_ is waar het bij de besluitvorming over het al of niet realiseren van een nieuw poppodium primair om zou moeten gaan. De daarin opgenomen ambitie zou redelijkerwijs haalbaar moeten zijn. De andere is een doelexploitatieprognose met een _langetermijnambitie_ (hierna te noemen LT-ambitie). Die prognose laat zien wat Corneel misschien zou kunnen worden, wanneer de basisambitie is gelukt en mede op basis daarvan verdere groei richting benchmarkgemiddelden wellicht in het verschiet ligt. Een lange termijn met een lange adem en onzekerheden over realisatie kenmerken deze prognose.
De doelexploitatieprognoses van beide scenario’s zien eruit als in de tabel hiernaast vermeld.
| Exploitatierekening poppodium Corneel | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 | Col6 | Col7 | Col8 | Col9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| _cijfers x€ 1.000 en exclusief btw_ | 2015 | 2015 | 2016 | 2016 | 2017 | 2017 | doelprognose lagroup basisambitie | doelprognose lagroup LT-ambitie1) |
| Opbrengsten | ||||||||
| Opbrengst kaartverkopen | 103 | 103 | 138 | 138 | 133 | 133 | 274 | 320 |
| Inhuur artiesten (directe kosten artiesten) | 117 | 117 | 129 | 129 | 135 | 135 | 343 | 337 |
| Dekkingsresultaat culturele activiteiten | -14 | -14 | 9 | 9 | -2 | -2 | -69 | -17 |
| _Financieel dekkingsresultaat programmering in % 2 )_ | _88%_ | _88%_ | _107%_ | _107%_ | _99%_ | _99%_ | _80%_ | _95%_ |
| Horeca-omzet culturele activiteiten en verhuur | 113 | 113 | 126 | 126 | 123 | 123 | 269 | 292 |
| Inkoop horeca | 31 | 31 | 35 | 35 | 37 | 37 | 81 | 87 |
| Brutowinst horeca | 82 | 82 | 91 | 91 | 86 | 86 | 188 | 204 |
| _Brutowinst horeca in %_ | _73%_ | _73%_ | _72%_ | _72%_ | _70%_ | _70%_ | _70%_ | _70%_ |
| Garderobe-opbrengst | 13 | 20 | 31 | 14 | 15 | |||
| Overige opbrengsten programmering | Overige opbrengsten programmering | Overige opbrengsten programmering | Overige opbrengsten programmering | Overige opbrengsten programmering | Overige opbrengsten programmering | Overige opbrengsten programmering | 25 | 25 |
| Opbrengsten LelySTART | 67 | 67 | 68 | 68 | 68 | 68 | 68 | 68 |
| Projectsubsidie LelySTART | 13 | 13 | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 |
| Kosten LelySTART | 81 | 81 | 78 | 78 | 89 | 89 | 89 | 89 |
| Resultaat LelySTART | -1 | -1 | 6 | 6 | -5 | -5 | -5 | -5 |
| Huuropbrengst oefenruimten | 14 | 10 | 9 | 4 | 11 | |||
| Huuropbrengst commerciële verhuringen | Huuropbrengst commerciële verhuringen | Huuropbrengst commerciële verhuringen | Huuropbrengst commerciële verhuringen | Huuropbrengst commerciële verhuringen | Huuropbrengst commerciële verhuringen | Huuropbrengst commerciële verhuringen | 7 | 7 |
| Exploitatiesubsidie basis | 343 | 343 | 345 | 345 | 347 | 347 | 516 | 448 |
| Extra exploitatiesubsidie basis hogere huisvestingskosten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 95 | 95 |
| Exploitatiesubsidie huur | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 | p.m. | p.m. |
| Exploitatiesubsidie vervangingsinvesteringen roerend | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 110 | 110 |
| Programmasubsidies fondsen | 18 | 18 | 10 | 10 | 14 | 14 | 15 | 15 |
| Sponsorbijdragen: businessclub/vrienden | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 7 | 10 |
| Overige opbrengsten | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 2 | 2 |
| Bruto marge opbrengsten | 515 | 515 | 552 | 552 | 540 | 540 | 909 | 905 |
| Andere kosten | ||||||||
| Overige directe kosten programmering | 18 | 18 | 22 | 22 | 16 | 16 | 25 | 25 |
| Huur apparatuur | 8 | 8 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| Kosten marketing/pr en publiciteit | 24 | 24 | 28 | 28 | 23 | 23 | 40 | 36 |
| Loonkosten personeel in loondienst | 266 | 251 | 251 | 239 | 239 | 389 | 389 | |
| Doorbelaste loonkosten staf/backoffice Kubus | Doorbelaste loonkosten staf/backoffice Kubus | Doorbelaste loonkosten staf/backoffice Kubus | 36 | 36 | 41 | 41 | 50 | 50 |
| Kosten extern ingehuurd personeel | 28 | 28 | 27 | 27 | 31 | 31 | 35 | 35 |
| Totaal loonkosten personeel en extern ingehuurd | 294 | 294 | 314 | 314 | 311 | 311 | 474 | 474 |
| Overige personeelskosten | 13 | 13 | 15 | 15 | 11 | 11 | 29 | 29 |
| Kosten vrijwilligers | 7 | 7 | 10 | 10 | 6 | 6 | 15 | 15 |
| Afschrijvingen t/m 2017- prognoses is (reservering) vervangingsinvesteringen roerende zaken | 22 | 22 | 32 | 32 | 21 | 21 | 110 | 110 |
| Huur gebouw | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 | 60 | p.m. | p.m. |
| Huisvestingskosten | 34 | 34 | 28 | 28 | 26 | 26 | 121 | 121 |
| Kantoorkosten | 17 | 17 | 15 | 15 | 24 | 24 | 30 | 30 |
| Overige kosten | 9 | 9 | 15 | 15 | 15 | 15 | 20 | 20 |
| Onvoorzien prognose | 40 | 40 | ||||||
| Afrondingen | 4 | 4 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||
| Totaal kosten | 510 | 510 | 546 | 546 | 520 | 520 | 909 | 905 |
| Exploitatieresultaat | 5 | 5 | 6 | 6 | 20 | 20 | 0 | 0 |
_Bron: jaarrekeningen Kubus/Corneel. Opgesteld, bewerkt en prognoses_ _la group, oktober/november 2018_
_1) LT-ambitie = Lange Termijn ambitie_
_2) Het financieel dekkingsresultaat programmering is hier de mate waarin de opbrengst kaartverkopen de directe artiestenkosten dekt._
_Alle bedragen zijn exclusief btw. Corneel is volledig btw-plichtig._
| 11 |
|---|
_Ontwikkeling eigen opbrengsten, kosten en exploitatiesubsidie_
- De exploitatieomvang neemt circa 82% toe tot rond € 1.420.000 bij beide ambities.
- De eigen opbrengsten nemen toe van € 364.000 in 2017 tot € 670.000 bij de basisambitie, tot € 750.000 in de LT-ambitie (langetermijnambitie). Ofwel een toename van 84% respectievelijk 98%.
- De kosten nemen bij beide ambities toe met circa 82%. De basisexploitatiesubsidie in % van de totale opbrengsten neemt af van 51% in 2017, tot 43% bij de basisambitie respectievelijk 38% in de LT-ambitie.
_Benodigde exploitatiesubsidies gemeente Lelystad_ De jaarlijkse exploitatiesubsidies die nodig zijn om de financiële exploitatie sluitend te maken, zijn gespecificeerd in de tabel hierna.
De hogere jaarlijkse subsidie in de basisambitie van € 264.000 kan worden verklaard door:
- hogere huisvestingskosten € 95.000
- afname programmaresultaat € 67.000
- 63% van de hogere loonkosten € 102.000 De subsidieverhoging wordt dus voor circa 60% veroorzaakt door zaken die Corneel niet direct kan beïnvloeden – huisvestingskosten voor door het terughoudende publieksgedrag in Lelystad – hopelijk is dat laatste tijdelijk. De rest omdat van de door de schaalsprong van programmering en publieksbereik ook onvermijdelijke loonkostenstijging niet het volledige bedrag uit de nieuwe exploitatie kan worden betaald (zoals in de poppodiumsector gebruikelijk).
De hogere jaarlijkse subsidie in de LT-ambitie van € 196.000 kan worden verklaard door:
- hogere huisvestingskosten € 95.000
- afname programmaresultaat € 15.000
- 53 % van de hogere loonkosten € 86.000
Het nieuwe poppodium heeft de ambitie een schaalsprong te maken, waardoor mogelijk gedurende een eerste periode tijdelijke extra aanloopsubsidie nodig is.
_Financiële risico’s in de exploitatieprognose_ De belangrijkste risico’s in de exploitatieprognose zitten bij de volgende posten.
- programmaresultaat
- resultaat horeca
- LelySTART
- subsidies
- kosten algemeen
- reserves
Bij ieder risico is de omvang verkend, alsook maatregelen die genomen kunnen worden ter beheersing/beperking van de financiële risico’s.
| 12 |
|---|
| Exploitatiesubsidie Soort subsidie | 2017 | doelprognose LAgroup basisambitie | doelprognose LAgroup LT-ambitie |
|---|---|---|---|
| Exploitatiesubsidie basis | € 347.000 | € 516.000 | € 448.000 |
| Exploitatiesubsidie voor huur | € 60.000 | p.m. | p.m. |
| Extra exploitatiesubsidie basis voor hogere huisvestingskosten | n.v.t. | € 95.000 | € 95.000 |
| Exploitatiesubsidie (reservering voor) vervangingsinvesteringen roerende zaken | € 0 | € 110.000 | € 110.000 |
| Totaal | € 407.000 | € 721.000 | € 653.000 |
_Opgesteld door lagroup, december 2018_
Het nieuwe poppodium leidt tot een structurele toename van de jaarlijkse exploitatiesubsidie van € 264.000 in de basisambitie en € 196.000 in de LTambitie (exclusief vervangingsinvesteringen omdat die feitelijk en op lange termijn geen extra subsidie betekenen, en exclusief huursubsidie om een vergelijking mogelijk te maken).
In het algemeen is er ter dekking van risico’s een post onvoorzien van circa € 40.000 in de prognoses opgenomen. In de exploitatieprognose van de basisambitie is verder al rekening gehouden met voorlopig voortgaand terughoudend bezoekgedrag in Lelystad door een lagere raming van het financiële dekkingsresultaat programmering. Daarmee is bij het programmaresultaat een financiële buffer gecreëerd voor tegenvallend bezoek van ruim € 50.000. De LT-ambitie gaat ervan uit dat het terughoudende bezoekgedrag in Lelystad weg is als de nieuwe programmering is ‘geland’, en dat er in Lelystad dan sprake is van een meer gemiddeld popklimaat en publieksbereik. Bij de LTambitie zou mede daardoor de basisexploitatiesubsidie met € 69.000 omlaag kunnen. Overigens zijn dit soort reserves natuurlijk geen oplossing om _structurele_ tegenvallers op te vangen.
1.2 Procedurele aanbevelingen
Wij bevelen het volgende aan:
~~•~~ Neem een go/no go-besluit over het al of niet voortzetten van het project voor een nieuw poppodium. Geef bij een go-besluit de randvoorwaarden voor het vervolg mee. In het geval dat de keuze wordt gemaakt voor een go-besluit, is aan te bevelen de volgende hoofdstappen te nemen:
- Kies voor de beste en voor het poppodium en de stad best passende locatie voor het nieuwe poppodium in het Theaterkwartier.
- Start de definitiefase.
- Richt daarvoor een stuur- en projectgroep in, waarin naast medewerkers van de gemeente ook Kubus en Corneel zitting hebben.
- Laat wanneer daar aanleiding voor mocht zijn, de financiële exploitatieprognoses en -risico’s doorrekenen op basis van actuele ontwikkelingen. Stel op basis hiervan een actueel businessplan op, op basis waarvan een vervolgbesluit genomen wordt voor het al dan niet voortzetten van het proces met de ontwerpfase.
- Laat in de ontwerpfase een voorlopig ontwerp voor het gebouw maken en laat de investeringen daaruit doorrekenen voor een definitief besluit over realisatie.
| 13 |
|---|
Foto: Beeldkwaliteitsplan mei 2018 van West 8 urban design & landscape architecture BV
| 14 |
|---|
2.1 Aanleiding
Lelystad telt 77.000 inwoners en groeit nog. Poppodium Corneel, begonnen als jongerencultuurhuis, is er actief sinds 2003. Het heeft één popzaal met een stacapaciteit voor 400 bezoekers. Men biedt hier jaarlijks flink wat podiumactiviteiten aan op het gebied van pop en aanverwante stromingen. Daarnaast zijn er activiteiten op het gebied van talentontwikkeling en programmeert men ook buiten de deur, soms uit capaciteitsoverwegingen, in de grotere zaal van Kubus. Op deze jaarlijks in totaal zo’n 80 activiteiten komen totaal ruim 15.000 bezoekers af (exclusief festival LelySTART). Verder zijn in het complex van Corneel twee oefenruimten aanwezig die verhuurd worden aan popbands. Corneel is onderdeel van Kubus, centrum voor kunst en cultuur. Voor de poppodiumfunctie ontvangt Kubus een gemeentelijke exploitatiesubsidie van € 350.000 per jaar. Het poppodium wordt gerund met een kleine betaalde eigen personeelsformatie, veel vrijwilligers en (backoffice)ondersteuning door Kubus.
Poppodium Corneel huist in een gebouw dat buiten het directe stadshart is gelegen en oorspronkelijk niet als poppodium is gebouwd. Als gevolg van dit laatste kent het gebouw fysieke knelpunten, waardoor het voor de poppodiumfunctie en het publiek minder geschikt en minder aantrekkelijk is. Dit wordt versterkt doordat de gebouwindeling als jongerencentrum nog steeds herkenbaar blijft. Deze knelpunten zijn veelal niet oplosbaar, met name gezien de positionering onder een parkeerdek. Daarnaast is volgens Corneel binnen de huidige mogelijkheden en faciliteiten, en vooral met de huidige ‘kleine’ capaciteit, de grens bereikt wat aantallen activiteiten en publiek betreft. Verder wil men deel gaan uitmaken van het nieuw te ontwikkelen (en nu in Lelystad ontbrekende) uitgaansgebied in het Theaterkwartier van het Stadshart. Daar zijn Agora Theater en Kubus reeds gevestigd, is een nieuwe bioscoop voorzien, en zal vestiging van cafés, restaurants en clubs worden bevorderd. In een motie naar aanleiding van de vaststelling van de Cultuurvisie 2017-2020 door de gemeenteraad is vermeld dat de verplaatsing van het poppodium naar het Theaterkwartier gewenst is. De mogelijke verplaatsing is ook opgenomen in het raadsprogramma 2018-2022.
In dit kader heeft de gemeente lagroup gevraagd een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar de mogelijke verplaatsing van het poppodium.
2.2 Vraagstelling
De vraag aan LAgroup is als volgt geformuleerd.
Ontwikkel het inhoudelijk concept voor een bij Lelystad passend nieuw poppodium. Stel vervolgens om de haalbaarheid te kunnen toetsen een businesscase op met daarin de ruimtebehoefte en zalenconfiguratie (inclusief capaciteit), geef aan welke personele organisatie passend is, wat de financiële consequenties voor investeringen en exploitatie zijn en met welke risico’s rekening moet worden gehouden en hoe die kunnen worden beheerst.
Bij deze vraagstelling zijn de volgende uitgangspunten en aspecten van belang:
- Het capaciteitsvraagstuk van het mogelijke nieuwe poppodium is een belangrijk en centraal onderdeel in het onderzoek, waarbij rekening is gehouden met de beoogde groei van Lelystad (overloop, nieuwe vliegveld).
- Er is al een locatie voor het mogelijke nieuwe poppodium in het Theaterkwartier op het oog, en dat is uitgangspunt. Een locatiestudie maakt daarom geen deel uit van dit onderzoek.
- We hebben het marktpotentieel van doelgroepen in het werkgebied van het mogelijke nieuwe poppodium geanalyseerd op basis van beschikbare informatie over popmuziekaanbod en -vraag op landelijk niveau, informatie over poppodia in met Lelystad meest vergelijkbare gemeenten (benchmark), en met behulp van de bezoekcijfers van het huidige Corneel en lokaal uitgevoerde onderzoeken (voor andere doeleinden opgesteld). Publieksonderzoek in Lelystad en omgeving heeft geen deel uitgemaakt van het onderzoek.
- Bij het onderzoeksgebied personele organisatie heeft LAgroup zich op de organisatiestructuur en de personele functies gericht, niet op (het functioneren van) de medewerkers die deze functies bekleden.
| 15 |
|---|
- De gevraagde ruimtelijke en investeringsgegevens zijn in onze opdracht opgesteld door bbn adviseurs, onze vaste partner bij bouwvraagstukken.
- Met onze rapportage kan de gemeente een go/no go-besluit nemen over het al dan niet voortzetten van het project.
2.3 Plan van aanpak onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd volgens het vooraf vastgestelde plan van aanpak, dat we hierna schematisch weergeven.
Stap 2
Stap 3
Inventarisatie contextinformatie
Stap 4 Ontwikkelen inhoudelijk concept
Stap 7
Stap 8
= gesprekken, interviews / communicatie
= waarvan met de begeleidingsgroep +
2.4 Status huidige rapportage
In deze rapportage zijn de resultaten vermeld van de inventarisatie van contextinformatie in stap 2 van het plan van aanpak. Die resultaten worden gebruikt als
input en onderbouwing voor de ontwikkeling van het inhoudelijk concept en de ruimtelijke, organisatorische en financiële uitwerking van het nieuwe poppodium.
2.5 Risico’s en verantwoordelijkheden
Het onderzoek is uitgevoerd door en onder verantwoordelijkheid van LAgroup bv. Het rapport en de bijlagen vormen een geheel. Indien het rapport ter beschikking wordt gesteld aan derden, dient dat in zijn geheel te geschieden. Bij het onderzoek en de samenstelling van dit rapport is uiterste zorgvuldigheid betracht. Daarbij is uitgegaan van de waarheidsgetrouwheid van door de opdrachtgever en door derden verstrekte informatie. De financiële verkenningen zijn naar beste kennis en inzicht tot stand gekomen. De uiteindelijke financiële resultaten zijn sterk afhankelijk van de in het rapport gepresenteerde factoren, zoals de aard en omvang van het culturele aanbod en het publieksbereik, de hoogte van de investeringen, de aard en omvang van de commerciële functies en onzekerheden in de prijsontwikkeling. Er kunnen zich ontwikkelingen voordoen die wij op dit moment niet kunnen voorzien en/of die thans nog niet bekend zijn. lagroup kan logischerwijze niet garanderen dat de geprojecteerde resultaten daadwerkelijk worden gerealiseerd.
| 16 |
|---|
Foto: R. van Beurden
| 17 |
|---|
Aan het begin van ons onderzoek hebben we informatie geïnventariseerd die in de context van het vraagstuk van belang is. We hebben deze informatie tijdens het onderzoek gebruikt als input en kritische noot bij het ontwikkelen van het inhoudelijk concept voor het nieuwe poppodium, bij de beoordeling van de haalbaarheid en voor de onderbouwing van het geheel. Dit alles is van belang voor de te maken keuzes voor het nieuwe poppodium in Lelystad.
Achtereenvolgens komen aan de orde de volgende onderwerpen: 3.1 De stad en de rol van cultuur 3.2 Trends vrijetijdsector 3.3 Poppodiumsector – kenmerken, positie, ontwikkelingen, _facts en figures_ 3.4 Gemeentelijk cultuurbeleid 3.5 Demografie en kenmerken inwoners Lelystad 3.6 Ontwikkelingen en status quo huidige poppodium Corneel 3.7 Huidige popmuziekaanbod/popklimaat in Lelystad 3.8 Benchmark meest vergelijkende andere poppodia
3.1 De stad en de rol van cultuur
In 1913 woonde 10% van de wereldbevolking in steden, in 2013 was dat 50% en in 2050 zal dat naar verwacht 75% zijn. Het beklemtonen van de stijgende invloed van steden wint aan kracht, ook in Nederland. Onder meer via Agenda Stad, op basis waarvan de Raad voor Cultuur in zijn Cultuurverkenning en Agenda Cultuur zijn visie op de stad geeft. De Raad verwacht dat de profilering van steden verder doorzet en dat investeringen in de ontwikkeling van een sterke stad belangrijker zijn dan ooit. Daarbij is in diverse publicaties gesignaleerd dat het culturele aanbod de laatste decennia een steeds belangrijkere factor is geworden voor de aantrekkingskracht en economische vitaliteit van een stad. Cultuur is dus niet alleen belangrijk als intrinsieke waarde en als waardevol element voor de persoonlijke ontwikkeling. Cultuur vergroot in toenemende mate ook de aantrekkelijkheid van een stad, en is daarmee een economische factor van belang. Met name hoogopgeleiden trekken naar een (oude) stad waar veel kunst en cultuur (en horeca) is. Zij besteden meer dan evenredig in de stad zelf, waar
door ook de stedelijke bedrijvigheid en werkgelegenheid worden bevorderd, met name ook voor lager opgeleid personeel zoals in de horeca en detailhandel. En waar vroeger de arbeiders de fabriek volgden, vestigen bedrijven zich nu in het kielzog van de hogeropgeleiden die graag wonen in steden met een groot en gevarieerd cultureel aanbod: de kans om daar gekwalificeerd personeel te vinden is immers groter. En daarmee is de cultuur ook indirect een motor voor de stedelijke economie. Verder maken kunst en cultuur mensen trots op, en daarmee verbonden met hun stad, ook als ze geen gebruik maken van het culturele aanbod. Cultuur is tot slot het op een na belangrijkste criterium van de jaarlijkse woonaantrekkelijkheidsindex van de Atlas voor Gemeenten, waarin de 50 grootste gemeenten (G50) op allerlei gebieden – waaronder dus cultuur – met elkaar worden vergeleken en van een rating worden voorzien. Lelystad is wat het aantal inwoners betreft de 42e gemeente van Nederland. In de Atlas voor Gemeenten 2018 staat Lelystad binnen de G50:
- in de index culturele aanbod in Lelystad op de 43e plek;
- in de regionale cultuurindex van 57 stedelijke regio’s – over de totale aanbodcapaciteit aan podiumkunsten, erfgoed, beeldende kunst, letteren en film – staat de cultuurregio ‘Lelystad en omstreken’ op de 48e plaats;
- in de woonaantrekkelijkheidsindex als 40e gemeente.
3.2 Trends vrije tijdsector
In de periode 1975-2005 besteedden Nederlanders steeds meer tijd aan verplichtingen zoals werk, zorg voor het gezin en studie en minder aan vrije tijd (minder dan drie uur per week). Vanaf 2005 nam het totaal aan vrije tijd voor het eerst in een lange tijd toe. Daarbinnen is een toenemend aantal anderhalf- en tweeverdieners met veel verplichtingen en een (relatief) hoog gezinsinkomen die hun vrije tijd zo efficiënt, waardevol en intensief mogelijk besteden. Er is een verschuiving van vrije tijd buitenshuis naar vrije tijd binnenshuis zoals tvkijken, lezen, internetten en gamen. Anderzijds zien we dat consumenten op zoek zijn naar verrijkende (en unieke) ervaringen en belevenissen. Het culturele aanbod speelt daarop in met thematisering en festivals met cross-overs, multidisciplinaire
| 18 |
|---|
programmering, op wisselende plekken binnen en buiten de muren van culturele instellingen. De vrijetijdssector, waarin ook de cultuur opereert, is een verdringingsmarkt. Het aanbod is veel sterker gegroeid dan de hoeveelheid tijd en geld die consumenten kunnen besteden. Aanbieders moeten dus harder werken om op te vallen, klanten aan te trekken en die aan zich te binden.
We communiceren non-stop met elkaar via onze smartphones en hebben zo constant toegang tot (sociale) media, informatie en netwerken. De reële en virtuele werelden raken steeds verder met elkaar verweven. De hoeveelheid informatie die ons via internet en sociale media bereikt, zorgt voor een overvloed. De consument heeft behoefte om de informatie door kenners in onderlinge samenhang te laten plaatsen en van duiding te laten voorzien. Er is een snel veranderend medialandschap en een daarmee veranderende beleving van popcultuur: een grotere beschikbaarheid van _on demand_ uitingen op verschillende platforms zoals streaming muziekdiensten Spotify en Tidal, concerten/documentaires via Netflix en ‘live’ verslagen van concerten in bioscopen. _Millennials_ en jongere generaties ( _digital natives_ ) gaan actief op zoek naar wat zij willen zien, horen en ervaren.
3.3 Popmuzieksector – kenmerken, positie, ontwikkelingen, _facts en figures_
_Specifieke kenmerken popmuzieksector_ Van alle culturele sectoren is in de poppodiumsector de marktwerking het verst doorgevoerd. Dat komt onder meer omdat in tegenstelling tot andere podiumkunstsectoren het aanbod (de bands) in de popmuziek niet wordt gesubsidieerd, de poppodia relatief slechts beperkt zijn gesubsidieerd, en mede daarom de ‘marktwaarde’ van de bands een belangrijk criterium is om bands te boeken. Dat geeft de poppodiumsector een heel eigen dynamiek van snelheid en flexibiliteit bij het aanbod en de marketing, zowel richting boekers als leveranciers van bands, en richting publiek. Het interessante aanbod van buitenlandse acts is schaars en om gegund te worden moet er in voorkomende gevallen proactief, snel en flexibel gehandeld kunnen worden, bijvoorbeeld om snel een financieel bod op tafel te
leggen. Dit laatste zal overigens bij kleine en middelgrote poppodia nauwelijks voorkomen, omdat het schaarse aanbod vooral buitenlandse grote(re) acts zijn, en die kunnen deze podia door hun beperkte zaalcapaciteit niet boeken. De netwerkfunctie met boekers van acts is bij dit alles evenwel altijd cruciaal. En in alle gevallen – van grote tot kleine poppodia – blijft ook dat de zaalcapaciteit leidend is voor de ‘grootte’ van het aanbod dat geboekt kan worden en dus ook leidend voor de omvang van de publieksambitie. Het capaciteitsvraagstuk is dus cruciaal voor het nieuwe poppodium in Lelystad, en rechtstreeks verbonden met de publieksambitie die in Lelystad gewenst is. In de popsector komen boekingen, anders dan bij de theaters, pas kort tevoren tot stand, waardoor ook de marketing en promotie kortetermijnwerk is. De andere kant van de medaille van de dynamische en – wat het aanbod betreft – marktgerichte popsector is dat de financiële risico’s in de poppodiumsector het hoogst zijn van alle culturele sectoren. Dat komt vooral doordat, vanwege de dynamiek en daarbij de soms snel vergankelijke populariteit van acts, het verwachte aantal bezoekers moeilijk is te voorspellen – een aantal waarop de geboden gage wél is gebaseerd. Daarnaast is het juist voor een poppodium belangrijk om een eigen gezicht, profiel en imago te hebben, zowel voor de boekers, bands als voor het publiek. Ook is het voor een poppodium van groot belang dat het gelegen is binnen het uitgaanscircuit, met name voor de late dance/clubavonden. Dit alles vergt een aan deze specifieke kenmerken aangepaste flexibele en slagvaardige organisatie en besturing, mede om de financiële risico’s zo goed mogelijk te kunnen beheersen.
_Groei poppodiumsector_ De poppodiumsector is de afgelopen decennia stormachtig gegroeid. Met name onder invloed van een groter en breder aanbod aan bands en de intrede en groei van de dance in de jaren 90 van de vorige eeuw. Met daarbinnen steeds meer bekende en bij het publiek populaire bands en dj’s. Dat lokte een steeds grotere vraag uit bij het publiek – het marktprincipe aanbod schept vraag doet in de poppodiumsector meer dan evenredig opgeld. Een belangrijke ontwikkeling bij deze toenemende publieksvraag is ook geweest dat de potentiële publieksgroep
| 19 |
|---|
steeds meer en in totaal zeer sterk in omvang is toegenomen: daar waar aanvankelijk de poppodia – toen veelal ook jongerencentra – het domein waren van jongeren, is popmuziek tegenwoordig van alle leeftijden, van 12- tot 70-jarigen. De popmuziek slaagt er nog steeds structureel in om instroom van onderaf – van jongeren – te genereren, terwijl ouder wordende jongeren en ook de ouderen, vaak niet afhaken. De reactie hierop van de poppodia was een golf van nieuwbouw poppodia, vooral in de steden, gepaard gaande met een flinke schaalvergroting. Zo kon een plek worden gegeven aan de groei van het aanbod en de grotere bands en dj’s, en aan het (daardoor) toenemende aantal bezoekers. Ook de veranderende wensen en eisen die het hedendaagse (jonge en oudere) publiek stelt aan de (publieks)faciliteiten van poppodia en de toenemende regelgeving vanuit de overheden dwongen de poppodia tot vernieuwing. Daarbij was een serieuze ontwikkeling richting verdergaande professionalisering van de poporganisaties onontkoombaar.
_Ontwikkelingen aanbod en vraag poppodiumsector: facts en figures_ De hierna genoemde ontwikkelingen in de poppodiumsector zijn afkomstig van de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF), de brancheorganisatie van de sector. De VNPF heeft in 2015 een aantal trends (ook in cijfers) gepubliceerd. Dit palet aan trends is volgens deze samenstelling daarna niet meer geactualiseerd. Wel publiceert de VNPF ieder jaar basisgegevens van de poppodia. Waar aanwezig met betrekking tot de trends hebben wij de ontwikkeling van 2016 en 2017 erbij vermeld. Daaruit blijkt op die onderdelen een (gedeeltelijk) herstel, waarschijnlijk vooral onder invloed van het einde van de crisis. De indeling van de poppodia in groot, middelgroot en klein is gebaseerd op bezoekcapaciteit; groter dan 1.000, tussen 401 tot 1.000 en kleiner dan 401.
_Programmering en publiek – aanbod en vraag_
- Om een indruk te krijgen van de omvang van de popmuzieksector van VNPFleden, de volgende totaalcijfers van 2017: 15.400 activiteiten met ruim 25.000 acts en 5 miljoen bezoeken. Dit zijn dus alleen de poppodia die lid zijn van de VNPF en dat is niet de hele popsector: die is flink omvangrijker inclusief de
popfestivals, de grote concertzalen, de gespecialiseerde danceclubs en de (nagenoeg volledig Nederlandse) popoptredens in de theaters.
- Voor het zien van grote(re) acts, die doorgaans in de grote(re) poppodia staan, is het publiek bereid ver te reizen.
- In 2014 betrof 68% van de popconcerten Nederlandse bands, en 32% buitenlandse bands. Bij de dance/clubavonden was deze verhouding 85% - 15%. In 2017 bedroeg het aandeel Nederlandse artiesten bij concerten gemiddeld 64% en bij clubavonden gemiddeld 84%. De grote en kleine poppodia in de grote steden programmeren relatief meer buitenlandse acts.
- In de periode 2007-2014 is een toename van het aantal concerten te zien en relatief meer Nederlands aanbod. In die periode nam het aantal clubavonden/ dance af. In 2016 is het aantal concerten en dance verder gestegen.
- De periode 2007-2014 laat een lichte stijging zien van het totaal aantal betaalde bezoeken aan concerten, maar een daling van het gemiddelde aantal betalende bezoekers per concert. Bij de dance/clubavonden is in die periode zowel het aantal activiteiten als de betaalde bezoeken en het gemiddelde aantal betalende bezoekers per dance/clubavond afgenomen. In 2016 is het totaal aantal bezoeken van de concerten en dance tezamen toegenomen met meer dan 10% ten opzichte van 2015. In 2017 ten opzichte van 2016 bedroeg de toename van het totaal aantal bezoeken nog geen 1%.
- De trend van aantallen activiteiten en publiek bij de VNPF-poppodia is na de crisis dus weer positief.
_Financiën, personele organisatie, kengetallen_
- Gemiddelde eigen inkomsten:
| omvang podium | 2015 | 2016 | 2017 |
|---|---|---|---|
| klein | 57% | 63% | 61% |
| middelgroot | 67% | 65% | 67% |
| groot | 71% | 75% | 78% |
De eigen inkomsten zijn met name de kaartverkopen en de horeca. De rest van de totale inkomsten komt uit subsidies, met name van gemeenten.
| 20 |
|---|
Corneel als ‘klein’ podium had in 2016 46% eigen inkomsten, in 2017 45%. Dat is flink lager dan de sectorgemiddelden, en de daling in 2017 bij Corneel is bovendien tegengesteld aan de trend in de sector. Het lagere aandeel eigen inkomsten bij Corneel komt vooral door het lage aantal activiteiten in relatie tot het gemiddelde aantal bij alle kleine podia. Voorts is wel een relatief hoge subsidie nodig afgezet tegen het lage aantal activiteiten, omdat er een bepaalde minimale betaalde personele formatie moet zijn om ook dit lage aantal activiteiten te kunnen handelen, en dus relatief hoge personeelskosten.
- In de periode 2007-2014 zijn de programmakosten en kaartverkopen gestegen, beide ongeveer in dezelfde mate. In 2016 en 2017 zijn de aandelen programmakosten en kaartverkopen ook toegenomen. Meer dan 95% van de inkomsten uit kaartverkopen gaat (in)direct naar de artiest.
- De gemiddelde kaartprijs van alle poppodia samen was in 2015 € 14,90, in 2016 € 15,98 en in 2017 € 17,77 (alle exclusief 6% btw). Bij Corneel was dat in 2017 € 9,35. Dat is laag ten opzichte van alle podia. Een deel van de verklaring hiervoor is dat Corneel valt in de categorie ‘klein’ podium, met een lagere capaciteit en daardoor kleinere bands dan gemiddeld, waarvoor een lagere kaartprijs gevraagd kan worden. Verder zal bij paragraaf 3.8 verderop in dit hoofdstuk blijken dat de vijf benchmarkpodia een gemiddelde kaartprijs hebben van € 10,54, maar met gemiddeld een flink hogere capaciteit van de grote zaal (734 tegen 400 Corneel). Zo gezien ligt de gemiddelde kaartprijs van Corneel dus redelijk in lijn.
- Gemiddelden financieel dekkingsresultaat:
| omvang podium | 2015 | 2016 | 2017 |
|---|---|---|---|
| klein | 64% | 60% | 70% |
| middelgroot | 79% | 81% | 91% |
| groot | 113% | 117% | 112% |
Het financiële dekkingsresultaat laat zien in hoeverre de directe programmakosten worden gedekt door de opbrengst van de kaartverkoop. Bij een gemiddeld middelgroot poppodium werd in 2017 dus gemiddeld 91% van de directe programmakosten terugverdiend met de opbrengst van de kaartverkoop. Bij
Corneel als ‘klein’ podium werd in 2016 101% van de directe programmakosten terugverdiend, in 2017 98% (exclusief festival LelySTART).
- In de periode 2007-2014 zijn de inkomsten horeca gedaald evenals de gemiddelde horecabesteding per bezoeker. Van 2015 op 2016 is op sectorniveau de gemiddelde horecabesteding per bezoeker gestegen, en wel met 9% van € 8,73 tot € 9,51. In 2017 is deze verder toegenomen tot € 9,89. Bij Corneel bedroeg de horecabesteding per bezoeker gemiddeld in 2016 € 8,21 en in 2017 € 7,70 (gerekend met alle bezoeken eigen culturele activiteiten in huis en op locatie, en met de bezoeken van commerciële verhuringen). Dit is lager dan het gemiddelde in de sector, en de daling bij Corneel in 2017 is tegengesteld aan de trend in de sector. Een verklaring zou kunnen zijn dat bij Corneel de verblijfsduur van de bezoekers voor en na de activiteiten beperkt is door de beperkingen en gebreken van de huisvesting en faciliteiten.
- In de periode 2007-2014 stijgen de huisvestingslasten fors bij schaalvergroting en meer marktconforme huur, evenals de huisvestingssubsidies bij schaalvergroting, maar beperkter. Bij de meeste individuele podia is in die periode een daling van de gemeentelijke subsidie te zien.
- In de periode 2007-2014 is sprake van een daling van het aandeel betaalde medewerkers in loondienst en een stijging van het aandeel payroll/uitzendkrachten/zzp. Ook het aandeel vrijwilligers en stagiair(e)s steeg in die periode. In 2014 werd van het totaal aantal gewerkte uren bij alle podia tezamen gemiddeld 56% verricht door betaalde medewerkers (in loondienst of ingehuurd). In 2016 was dit betaalde aandeel 64%, in 2017 71%. De rest van de gewerkte uren wordt verricht door met name vrijwilligers (bijna geheel op uitvoerende taken tijdens openingsuren) en stagiaires. Ondanks dat de vrijwilligers een minderheid van de gewerkte uren voor hun rekening nemen – de 29% in 2017 – zijn zij in aantallen medewerkers wel in de meerderheid met 56% in 2017. Bij Corneel werd in 2016 54% van het totaal aantal gewerkte uren verricht door betaalde medewerkers, bij een middelgroot poppodium was dat in die periode gemiddeld 50%.
| 21 |
|---|
_Hoofdkenmerken groot, middelgroot en klein poppodium_ Voor een inzicht in hoe poppodia van verschillende omvang in Nederland eruitzien, hebben we de hoofdkenmerken geïnventariseerd van drie voorbeelden:
- een klein poppodium: Brogum in Zierikzee
- een middelgroot podium: Gebouw-T in Bergen op Zoom
- een groot podium: Patronaat in Haarlem In de tabel hiernaast tonen we hoe deze poppodia er op de hoofdkenmerken programmaprestaties, exploitatiesubsidie en enkele kengetallen uitzien. Na de tabel volgt, waar relevant, een toelichting.
| door de griffier | Col2 | Col3 | Col4 | |
|---|---|---|---|---|
| Klein: Brogum Zierikzee | Middel: Gebouw-T Bergen op Zoom | Groot: Patronaat Haarlem | ||
| Aantal inwoners gemeente (2017, afgerond op 1.000) | 34.000 | 66.000 | 159.000 | |
| Aantal podiumzalen | 1 | 1 | 3 | |
| Capaciteit grootste zaal (staplaatsen) | 250 | 700 | 995 | |
| Capaciteit midden- en/of kleine zaal of café (staplaatsen) | 0 | 0 | 350 | 135 |
| Profiel programmering | lokaal, regionaal | lokaal, regionaal, nationaal, internationaal | regionaal, nationaal, internationaal, internationaal | |
| Aantal concerten per jaar1) | 8 | 70 | 287 | |
| Aantal dance-activiteiten per jaar1) | 8 | 30 | 107 | |
| Aantal overige podiumactiviteiten per jaar1) | 4 | 25 | 14 | |
| Totaal aantal eigen podiumactiviteiten | 20 | 125 | 408 | |
| Aantal bezoeken concerten per jaar | 687 | 16.500 | 68.954 | |
| Aantal bezoeken dance-activiteiten per jaar | 883 | 6.200 | 35.951 | |
| Aantal bezoeken overige podiumactiviteiten per jaar | 384 | 3.300 | 3.163 | |
| Totaal aantal bezoeken eigen podiumactiviteiten | 1.954 | 26.000 | 108.068 | |
| Gemiddeld aantal bezoekers per eigen podiumactiviteit | 98 | 208 | 265 | |
| Exploitatiesubsidie_bruto_ per jaar2) 3) | € 41.425 | € 376.000 | € 1.825.314 | |
| Exploitatiesubsidie_bruto_ in % van exploitatietotaal2) 3) | 34% | 29% | 42% | |
| Exploitatiesubsidie_netto_ (exclusief huur en subsidie voor vervangingsinvesteringen per jaar)2) 3) | € 41.425 | € 264.000 | € 901.070 | |
| Exploitatiesubsidie_netto_ in % van exploitatietotaal2) 3) | 34% | 20% | 21% | |
| Exploitatiesubsidie_netto_ per bezoeker podiumactiviteiten2) 3) | € 21,20 | € 10,15 | € 8,34 | |
| Exploitatiesubsidie_netto_ per inwoner gemeente2) 3) | € 1,22 | € 4,00 | € 5,67 | |
| Capaciteit bezoekers per 1.000 inwoners | 7,4 | 10,6 | 9,3 | |
| Aantal eigen podiumactiviteiten per 1.000 inwoners | 0,6 | 1,9 | 2,6 | |
| Aantal bezoeken eigen podiumactiviteiten per 1.000 inwoners | 57 | 394 | 680 | |
| Aantal fte betaald personeel | 0,0 | 4,0 | 31,1 |
_Bron: de genoemde poppodia. Gegevens 2016. Ge_ ï _nventariseerd, bewerkt en kengetallen gekozen en berekend door_ _la group, november/ december 2017._
_1) Activiteiten in alle podiumzalen, inclusief een eventueel café, exclusief buitenfestivals._
_2) ‘Exploitatiesubsidie bruto’ is het totaalbedrag dat als exploitatiesubsidie jaarlijks van de gemeente wordt ontvangen. ‘Exploitatiesubsidie netto’ is het_ _voornoemde bruto exploitatiesubsidiebedrag waarop in mindering zijn gebracht de jaarlijkse huur voor het pand en de eventuele exploitatiesubsidie voor_ _(reservering van) vervangingsinvesteringen roerende zaken._
_3) Gebouw-T: van de bruto exploitatiesubsidie € 376.000 en van de netto-exploitatiesubsidie €264.000 is € 150.000 tijdelijk tot 2020._
| 22 |
|---|
Toelichting bij de cijfers van de poppodia uit de tabel
_Bij de exploitatiesubsidies is de netto-subsidie de beste vergelijking_ Eerst een algemene opmerking vooraf over het vergelijken van de exploitatiesubsidies tussen de poppodia. De _bruto_ exploitatiesubsidie is het van de gemeente ontvangen subsidiebedrag inclusief eventuele huursubsidie en subsidie voor vervangingsinvesteringen. De _netto_ exploitatiesubsidie is de bruto exploitatiesubsidie minus de betaalde huur voor het popgebouw, en minus de eventuele jaarlijkse subsidie voor vervangingsinvesteringen. Voor het vergelijken van de exploitatiesubsidies is de _netto_ exploitatiesubsidie het beste als uitgangspunt te nemen, niet de _bruto_ exploitatiesubsidie. _Netto_ is beter vergelijkbaar, omdat in gemeenten zeer verschillend wordt omgegaan met de hoogte van de huur die in rekening wordt gebracht voor het gebouw waarin het poppodium is gevestigd: de ene gemeente brengt geen huur in rekening, de andere soms vele honderdduizenden euro’s, die vervolgens door de gemeente met (een gelijke) huursubsidie als onderdeel van de exploitatiesubsidie wordt gecompenseerd. In dat laatste geval ontstaat bij een hoge huur een hoge _bruto_ exploitatiesubsidie, die vanwege de vertekende huursubsidiecomponent (en de eventuele jaarlijkse exploitatiesubsidie voor vervangingsinvesteringen in roerende zaken) niet meer goed vergelijkbaar is. De _netto_ exploitatiesubsidie elimineert deze vertekening, en laat bovendien zien wat van de exploitatiesubsidie kan worden aangewend voor de programmering, organisatie en andere huisvestingskosten (dan huur) van het poppodium. Het bovenstaande is ook van toepassing bij de andere, hiernavolgende vergelijkingen.
_Kenmerkende onderscheiden kleine, middelgrote en grote poppodia_ Bij vergelijking van de poppodia in de tabel is zichtbaar dat:
- Naarmate het poppodium groter is – ofwel hoe meer activiteiten en publiek – des te hoger het benodigde bedrag is van de _netto_ exploitatiesubsidie. Dat klinkt logisch, en dit gegeven is hetzelfde bij de andere podiumsectoren binnen de cultuur, zoals theaters en klassieke muziekpodia (waar overigens relatief meer exploitatiesubsidie nodig is). De toename van de _netto_ exploitatiesubsidie
naarmate het poppodium groter is, zal echter in het algemeen minder zijn dan de toename van de activiteiten- en publieksprestaties. Ook de _netto_ exploitatiesubsidie _per inwoner_ neemt in de poppodiumsector niet evenredig toe, maar slechts beperkt: immers hoe groter het poppodium, hoe meer inwoners in de gemeente. Bijvoorbeeld bij het grote poppodium Patronaat is de _netto_ exploitatiesubsidie per inwoner een kleine 5 keer hoger dan bij het kleine Brogum, maar Patronaat biedt daarvoor 17 keer zoveel activiteiten aan, en ontvangt daarop respectievelijk liefst 55 keer zoveel publiek. Wordt Patronaat vergeleken met Gebouw-T dan zijn de verhoudingen minder verschillend, maar dat komt omdat Gebouw-T een tijdelijke verhoging heeft van de exploitatiesubsidie.
- Naarmate het poppodium groter is, des te kleiner het aandeel aan _netto_ exploitatiesubsidie is in de totale exploitatie. Overigens lijkt het dat dit in het geval van het Patronaat in Haarlem niet opgaat – het aandeel _netto_ exploitatiesubsidie is met 21% groter dan de 20% van het middelgrote Gebouw-T – maar dit wordt veroorzaakt door de tijdelijke extra exploitatiesubsidie van Gebouw-T. En ook door de extra hoge (reservering voor) onderhouds- en servicekosten ingeval van een nieuwbouw poppodium zoals bij het Patronaat, die door de gemeente worden gecompenseerd met extra exploitatiesubsidie.
- Hoe groter het poppodium, des te hoger het aantal bezoekers per 1.000 inwoners: 189, 394 respectievelijk 680. Het bezoekersaantal gerelateerd aan het aantal inwoners neemt dus meer dan evenredig toe naarmate het poppodium (en de stad) groter is. De _netto_ exploitatiesubsidie per bezoeker neemt daarentegen slechts beperkt toe.
- Feitelijk zou uit de vergelijking in de tabel kunnen worden geconcludeerd dat kleine poppodia wat de benodigde _netto_ exploitatiesubsidie betreft, het ‘duurst’ zijn gemeten naar relatieve prestaties (aantallen activiteiten en publieksbereik per inwoner). Hoe groter het poppodium, hoe ‘goedkoper’ het is gemeten naar relatieve prestaties. Maar alleen in de grote(re) steden met een grote publieksmarkt is er een voldoende aanbod- en vraagmarkt voor grote(re) poppodia. In de kleine(re) gemeenten en steden geldt dat de keuze voor een capaciteitsomvang bepalend is voor de aanbodcategorie waarop het poppodium de hand
| 23 |
|---|
kan leggen: van middelgrote tot kleine(re) bands en dj’s. En deze ‘grootte’ van de bands/dj’s is weer bepalend voor het publieksbereik. Bepalende factoren daarbij zijn het inwonersaantal van het werkgebied en de reisbereidheid van het publiek (hoe ‘groter’/bekender de band/dj is, hoe meer het potentiële publiek bereid is hiervoor te reizen). De te kiezen capaciteitsomvang is ook bepalend voor de mate waarin de gemeente zou moeten investeren in het gebouw en in de exploitatie van het poppodium: hoe groter de capaciteit van het poppodium hoe hoger de investeringen en de subsidiebijdrage voor de exploitatie.
3.4 Gemeentelijk cultuurbeleid
Het actuele cultuurbeleid van de gemeente Lelystad staat in de nota ‘Beleidsvisie voor het cultuurbeleid 2017-2020’. Dit is vooral gericht op het continueren van het bestaande cultuurbeleid, dat primair dient bij te dragen aan de maatschappelijke ontwikkeling. Het doel van het cultuurbeleid blijft ook onveranderd: ‘Het realiseren van een cultureel voorzieningenniveau en activiteitenaanbod dat: a. bewoners en bezoekers van Lelystad stimuleert om kennis te nemen van en
deel te nemen aan een breed aanbod van culturele activiteiten; b. bijdraagt aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat; c. de ontwikkeling van Lelystad tot een open, dynamische en volwaardige stad
ondersteunt.’
De focus in de beleidsperiode 2017-2020 ligt bij:
- het culturele klimaat stimuleren en verbreden naar een maatschappelijke betekenis;
- met continue aanbod en bijzondere evenementen aanjagen van meer beleving in het stadshart;
- samenwerking op cultureel, maatschappelijk, stedelijk en regionaal niveau. Wat de podiumkunsten betreft wil de stad onveranderd dat ‘een breed aanbod aan podiumkunsten wordt uitgevoerd dat goed aansluit op het gedifferentieerde behoeftepatroon bij de Lelystadse bevolking’. Ook voor poppodium Corneel betekent dit cultuurbeleid in basis het continueren van de huidige activiteiten. Daarbij aangetekend dat voor Corneel het maximaal aantal activiteiten is bereikt.
Aanvullend op het bovenstaande cultuurbeleid is in het raadsprogramma 2018-2022 van de nieuwe coalitie opgenomen een mogelijke verplaatsing van Corneel naar het Theaterkwartier.
3.5 Demografie en kenmerken inwoners Lelystad
In de tabellen hierna geven we inzicht in de omvang en samenstelling van de bevolking van Lelystad, waar mogelijk in vergelijking.
_Inwonersaantal naar leeftijd 2017 en prognose 2030_
| Col1 | totaal | Col3 | < 20 jaar | Col5 | 20-65 jaar | Col7 | > 65 jaar | Col9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Lelystad 2017 | 76.965 | 100% | 19.180 | 25% | 45.269 | 59% | 12.516 | 16% |
| NL 2017 | 17.081.507 | 100% | 3.817.173 | 22% | 10.104.674 | 59% | 3.159.660 | 19% |
| Lelystad 2030 | 82.839 | 100% | 18.198 | 22% | 47.392 | 57% | 17.249 | 21% |
| NL 2030 | 17.837.096 | 100% | 3.762.939 | 21% | 9.828.688 | 55% | 4.245.469 | 24% |
_Bron: gemeente Lelystad en CBS (NL-cijfers)_
Het aantal kinderen/jongeren tot 20 jaar was in Lelystad in 2017 relatief hoger dan het gemiddelde in Nederland (NL): 25% tegen 22% in NL (en mede daardoor was het aandeel 65+ lager: 16% tegen 19% in NL). In 2030 zijn de verschillen in de leeftijdscategorieën minder geworden en heeft Lelystad vooral in de categorie 20-65 jaar een hoger aandeel.
_Inwonersaandeel naar opleiding_
| opleidingsniveau | 2002 | Col3 | 2010 | Col5 | 2016 | Col7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Lelystad | NL | Lelystad | NL | Lelystad | NL | |
| Mavo/lbo | 35% | 31% | 26% | 24% | 21% | 17% |
| Havo/vwo/mbo | 43% | 40% | 47% | 42% | 49% | 44% |
| Hbo/universitair | 22% | 29% | 26% | 34% | 30% | 39% |
_Bron: rapport ‘Economie Lelystad in perspectief’ februari 2018, prof dr P.P. Tordoir_
| 24 |
|---|
Net als in heel Nederland is het opleidingsniveau van de bevolking flink hoger geworden, in Lelystad bij havo/vwo/mbo relatief meer toegenomen dan in NL, bij hbo/universitair relatief minder toegenomen dan in NL.
_Drie grootste groepen huishoudens in Lelystad volgens het Mosaic-model_
| groep | aantal huishoudens | aandeel huishoudens |
|---|---|---|
| samen starten | 6.565 | 20% |
| sociale huurders | 5.640 | 17% |
| rijpe middenklasse | 4.779 | 15% |
_Bron: presentatie ‘0320 Lelykracht’ april 2018, Aleignmenthouse_
Het totaal aantal huishoudens is 32.388. Alle drie deze groepen bevinden zich in de laagste/lagere welstandklassen. De grootste groep ‘samen starten’ is een belangrijke groep voor de poppodiumsector.
_Aandeel inwoners niet-westerse migratieachtergrond_
| Col1 | aantal inwoners | aandeel inwoners |
|---|---|---|
| Lelystad | 16.011 | 21% |
| NL | 2.242.843 | 13% |
_Bron: CBS, cijfers 1 januari 2018_
3.6 Ontwikkelingen en status quo huidige poppodium Corneel
We geven hierna inzicht hoe het huidige Corneel er de afgelopen jaren uitzag op het gebied van programmaprestaties, personele organisatie en financiële exploitatie.
| 25 |
|---|
_Programmaprestaties_ In de tabel hierna zijn de aantallen activiteiten en bezoeken naar soort activiteiten vermeld over de jaren 2015 tot en met 2017.
| Poppodium Corneel Lelystad | aantallen activiteiten en bezoeken | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 | Col6 | Col7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Soort activiteiten | aantal activiteiten 2015 | bezoeken 2015 | aantal activiteiten 2016 | bezoeken 2016 | aantal activiteiten 2017 | bezoeken 2017 | |
| Concerten | 32 | 6.105 | 28 | 5.961 | 31 | 5.605 | |
| _gemiddeld_ | _191_ | _213_ | _181_ | ||||
| Dance | 18 | 4.360 | 22 | 6.441 | 23 | 6.459 | |
| _gemiddeld_ | _242_ | _293_ | _281_ | ||||
| Concerten Kubus | 3 | 1.080 | 2 | 1.236 | 2 | 1.461 | |
| _gemiddeld_ | _360_ | _618_ | _731_ | ||||
| Overige podiumactiviteiten | 9 | 765 | 18 | 1.125 | 18 | 1.165 | |
| _gemiddeld_ | _85_ | _63_ | _65_ | ||||
| Totaal aantal eigen culturele activiteiten | 62 | 12.310 | 70 | 14.763 | 74 | 14.690 | |
| _Gemiddeld aantal bezoeken per eigen culturele_ _activiteit_ | _199_ | _211_ | _199_ | ||||
| Cultuureducatie onderwijs (PO en VO) | 2 | 274 | 4 | 506 | 2 | 393 | |
| _gemiddeld_ | _137_ | _127_ | _197_ | ||||
| Verhuringen commercieel | 9 | 1.504 | 3 | 578 | 6 | 1.286 | |
| _gemiddeld_ | _167_ | _193_ | _214_ | ||||
| Totaal | 73 | 14.088 | 77 | 15.847 | 82 | 16.369 |
_Bron cijfers: Corneel. Opgesteld, bewerkt en prognose door_ _la group_
_De bezoekersaantallen zijn inclusief gratis toegang voor gasten en gratis toegangsactiviteiten._
Van de betaalde bezoekers van Corneel komt 86% uit Lelystad, zo’n 6% uit de rest van Flevoland. De resterende 8% komt uit de rest van Nederland, waarschijnlijk vooral voor de ‘grotere’ activiteiten die nu in Kubus worden gehouden (cijfers 2017). Corneel heeft voorts twee oefenruimten waarvan de bezettingsgraad erg laag is.
| 26 |
|---|
_Personele organisatie_ In de tabel hierna zijn de personeelsfuncties en -formatie van het huidige Corneel vermeld per ultimo 2016 en 2017, en per 1 september 2018.
| Personeelsformatie poppodium Corneel | Col2 | Col3 | Col4 |
|---|---|---|---|
| _Formatie in fte, 1 fte is 36 uur per week_ | 2016 | 2017 | 1-9-2018 |
| Betaalde formatie in loondienst | |||
| manager/programmeur | 0,94 | 0,99 | 1,00 |
| programmeur(s) | |||
| marketing en publiciteit | 0,58 | 0,63 | 0,63 |
| projectmedewerker (preproductie/verhuur) | 0,63 | 0,63 | 0,63 |
| avondcoördinatoren | 0,35 | 0,35 | 0,35 |
| medewerker facilitair en horeca | 0,70 | 0,70 | 0,70 |
| techniek (t/m 2018 vanuit Kubus) | 0,40 | 0,40 | 0,40 |
| administratie (t/m 2018 vanuit Kubus) | 0,20 | 0,20 | 0,20 |
| vrijwilligerscoördinator | 0,40 | 0,40 | 0,40 |
| Totaal betaald | 4,20 | 4,30 | 4,31 |
_Bron: Corneel/Kubus. Opgesteld en bewerkt_ _la group, oktober/november 2018_
Naast deze formatie in loondienst werd in 2017 het volgende personeel ingehuurd:
- techniek: 2017 € 11.000
- security op de activiteiten: 2017 € 20.000 Totaal omgerekend is dit nog eens circa 0,5 à 0,6 fte betaald personeel. Voor diensten die de Kubus-organisatie verleent voor Corneel – waaronder management, P&O, ICT, (financiële) administratie/controlling – werd in 2017 € 41.000 doorbelast door Kubus aan Corneel. Dat zou globaal het equivalent zijn van zo’n 0,6/0,7 fte.
Naast deze professionele betaalde formatie werkt Corneel met 35 vrijwillige medewerkers, die twee keer per maand een avonddienst verrichten. Die zijn vooral werkzaam in uitvoerende taken op de activiteiten zelf, zoals in de horeca, garderobe, kassa, techniek. Daarmee hebben de vrijwilligers een belangrijk en onmisbaar aandeel in de organisatie van Corneel.
_Financiële exploitatie_ In de tabel hierna is de exploitatierekening van poppodium Corneel vermeld over de jaren 2015 tot en met 2017.
| Exploitatierekening poppodium Corneel | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| _cijfers x€ 1.000 en exclusief btw_ | 2015 | 2015 | 2016 | 2017 |
| Opbrengst kaartverkopen | 103 | 103 | 138 | 133 |
| Gages artiesten | 117 | 117 | 129 | 135 |
| Dekkingsresultaat culturele activiteiten | -14 | -14 | 9 | -2 |
| _Financieel dekkingsresultaat programmering in %1)_ | _88%_ | _88%_ | _107%_ | _99%_ |
| Horeca-omzet | 113 | 113 | 126 | 123 |
| Inkoop horeca | 31 | 31 | 35 | 37 |
| Brutowinst horeca | 82 | 82 | 91 | 86 |
| _Brutowinst horeca in %_ | _73%_ | _73%_ | _72%_ | _70%_ |
| Overige opbrengsten programmering | 13 | 13 | 20 | 31 |
| Opbrengsten LelySTART | 67 | 67 | 68 | 68 |
| Projectsubsidie LelySTART | 13 | 13 | 16 | 16 |
| Kosten LelySTART | 81 | 81 | 78 | 89 |
| Resultaat LelySTART | -1 | -1 | 6 | -5 |
| Opbrengsten verhuringen m.n. oefenruimten | 14 | 14 | 10 | 9 |
| Exploitatiesubsidie gemeente | 343 | 343 | 345 | 347 |
| Exploitatiesubsidie huur | 60 | 60 | 60 | 60 |
| Programmasubsidies | 18 | 18 | 10 | 14 |
| Subsidie (reservering) vervangingsinvesteringen | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Sponsorbijdragen/businessclub/vrienden | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Overige opbrengsten | 0 | 0 | 1 | 0 |
| Bruto marge | 515 | 515 | 552 | 540 |
| Andere kosten | ||||
| Overige directe kosten programmering | 18 | 18 | 22 | 16 |
| Huur apparatuur | 8 | 8 | 5 | 5 |
| Kosten marketing/pr en publiciteit | 24 | 24 | 28 | 23 |
| Loonkosten personeel | 266 | 251 | 239 | |
| Doorbelaste loonkosten staf Kubus | Doorbelaste loonkosten staf Kubus | Doorbelaste loonkosten staf Kubus | 36 | 41 |
| Kosten ingehuurd personeel | 28 | 28 | 27 | 31 |
| Totaal loonkosten personeel en ingehuurd | 294 | 294 | 314 | 311 |
| Overige personeelskosten | 13 | 13 | 15 | 11 |
| Kosten vrijwilligers | 7 | 7 | 10 | 6 |
| Afschrijvingen/prognose = (reservering) vervang- ingsinvesteringen | 22 | 22 | 32 | 21 |
| Huur gebouw | 60 | 60 | 60 | 60 |
| Huisvestingskosten | 34 | 34 | 28 | 26 |
| Kantoorkosten | 17 | 17 | 15 | 24 |
| Overige kosten | 9 | 9 | 15 | 15 |
| Afrondingen | 4 | 4 | 2 | 2 |
| Totaal kosten | 510 | 510 | 546 | 520 |
| Exploitatieresultaat | 5 | 5 | 6 | 20 |
_Bron: jaarrekeningen Kubus/Corneel. Opgesteld, bewerkt en prognose_ _la group, oktober 2018_
_1) Het financieel dekkingsresultaat programmering is de mate waarin de opbrengst kaartverkopen de gages van de artiesten dekt._ _Alle bedragen zijn exclusief btw. Corneel is volledig btw-plichtig._
| 27 |
|---|
3.7 Huidige popmuziekaanbod/popklimaat in Lelystad en Flevoland
Bij het ontwikkelen van het concept voor het nieuwe poppodium voor Lelystad is het van belang inzicht te hebben in het popmuziekaanbod in Lelystad. Dat geeft niet alleen inzicht in het popaanbod in de stad, maar geeft ook weer hoe het met het popklimaat in Lelystad is gesteld. We hebben in Lelystad het volgende popmuziekaanbod met enige hoofdkenmerken geïnventariseerd.
_Popmuziekaanbod in Lelystad_
Corneel programmeert dus niet alleen in het eigen poppodium, maar ook in de stad, daar waar het concert het beste past: in de Kubuszaal de staconcerten waar de eigen capaciteit te klein is, in De Eetalage iedere maand concerten bij Lely Sunday Afternoon, op de Batavia zeven keer per jaar Kajuitsessies. Met Agora Theater, voor grote seated popconcerten, en Theater Posa, voor kleinere specifieke concerten, is de samenwerking onlangs gestart en zou verder uitgebouwd moeten worden. Geconcludeerd kan worden dat het grootste deel van het popmuziekaanbod en het popklimaat in Lelystad worden geïnitieerd door poppodium Corneel zelf. Naast Corneel zijn de belangrijkste spelers Agora Theater met hun (voor een theater gebruikelijke) seated NL-theaterpopprogrammering en Utopodium met een popprogrammering aan de instroomkant (en oefenruimten). Corneel heeft naast de popconcerten een eigen danceprogrammering en is daarmee de enige in de stad. Een specifieke danceclub ontbreekt in Lelystad.
Naar schatting van Corneel zijn er maximaal 20 tot 25 popbands/singersongwriters actief in Lelystad.
De totaalconclusie lijkt te zijn dat er in Lelystad een minder dan gemiddeld popklimaat is.
_Poppodia in Flevoland_
| Claybens Delgromij Caprice B | leverde de techn maakte en lever aksteen bakte 50 | iek en l de de k . 000 ba | eidde het p leimengsels kstenen. | roject. . |
|---|---|---|---|---|
| Corneel | poppodium met twee oefenruimten | 400 | 59 | 12.364 |
| Kubus (door Corneel) | geen specifieke popzaal | 700 of 290 zit | 2 | 1.461 |
| De Eetalage (door Corneel) | café/lunchroom | 100 | 9 | 765 |
| Agora Theater | theater met ook programmering NL-theaterpop | 730 zit en 195 zit | 15 | 4.995 |
| Theater Posa | vestzaktheater o.a. muziekprogramma | 100 | 0 (geen pop) | 0 |
| De Cantine | restaurant | 500 | 5 | g.g. |
| Utopodium | podium met oefenruimten | 75 | 80 | 4.000 |
| Batavia (door Corneel | VOC-schip | 25 | 4 | 100 |
| Totaal | 174 | 23.685 |
bron: Corneel 2017 voor de door hen georganiseerde activiteiten, de rest opgave van de podia zelf.
g.g = geen gegevens voorhanden.
| nen en de naam | beschrijving | stacapa- citeit | aantal pop-/dance concerten | aantal bezoeken |
|---|---|---|---|---|
| De Klos in Emmeloord | jongerencentrum | 150 | 2 per maand | n.b. |
| Poppodium de Meester in Almere | poppodium met één oefenruimte | 300 en 100 | 58 | 13.700 |
_Bron: website De Klos en de Meester (cijfers 2017)_ De conclusie over het aanbod van poppodia en van pop-/danceconcerten in de provincie Flevoland is dat deze zowel absoluut als relatief zeer beperkt is vergeleken met de gemiddelden per provincies en alle provincies.
| 28 |
|---|
3.8 Benchmark meest vergelijkende andere poppodia
In deze paragraaf vergelijken we de belangrijkste kerngegevens van poppodium Corneel met de cijfers van meest vergelijkbare poppodia in Nederland. Om de gegevens te krijgen van de poppodia in met Lelystad meest vergelijkbare gemeenten, is een benchmark uitgevoerd. De resultaten van de benchmark gebruiken we als mogelijke input bij de ontwikkeling van een passend concept en de uitwerking daarvan voor het nieuwe Corneel.
_Benchmark met het PAS-systeem_ We voeren de benchmark uit met behulp van het Poppodium Analyse Systeem (PAS) van brancheorganisatie Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). De VNPF is de branchevereniging van poppodia en popfestivals in Nederland waarvan de meeste in aanmerking komende podia en festivals in Nederland lid zijn, zo ook Corneel. PAS is een systeem van de VNPF waaraan de deelnemende poppodia in Nederland jaarlijks hun gegevens leveren en dat inzicht geeft over onder meer omvang, aard en publieksbereik, personeel en financiën. De resultaten van de benchmark met PAS-gegevens zijn goed bruikbaar in de analyse van Corneel, maar hierbij moet wel enig voorbehoud worden gemaakt. Allereerst is de kwaliteit van het cijfermateriaal in PAS afhankelijk van de input door de poppodia zelf. Weliswaar is in het PAS-systeem uitgebreid omschreven wat onder de verschillende in te voeren gegevens moet worden verstaan om de eenduidigheid van invoer te bevorderen, toch kunnen zij door mogelijke verschillende interpretatie van variabelen soms beperkt bruikbaar zijn ter vergelijking. Aan de andere kant ‘corrigeert’ het grote aantal poppodia dat deelneemt aan PAS eventuele individuele onjuiste input. Daarnaast dienen de cijfers altijd in perspectief geplaatst te worden met andere (niet-PAS-)analyses en met specifieke omstandigheden die betrekking hebben op het eigen poppodium of op die van de benchmarkpoppodia. PAS-vergelijkingen geven dus een totaalbeeld hoe Corneel zich in grote lijnen verhoudt tot de benchmarkpoppodia. Op individueel niveau van de vergeleken onderwerpen heeft PAS vooral ook een signalerende functie; als er relevante afwijkingen blijken op een individueel onderwerp, dan kan een definitieve
| Gemeente | Inwoners (afgerond) | Poppodium | Capaciteit zaal 1 zaal 2 | Col5 | Staplaatsen per 1.000 inwoners |
|---|---|---|---|---|---|
| Bergen op Zoom | 66.000 | Gebouw-T | 700 | 100 | 12,1 |
| Hilversum | 89.000 | Vorstin | 850 | 250 | 12,4 |
| Hoofddorp1) | 75.000 | Duycker | 750 | 150 | 12,0 |
| Oss | 90.000 | Groene Engel | 570 | 6,3 | |
| Purmerend | 80.000 | P3 | 800 | 325 | 14,1 |
| Lelystad | 77.000 | Corneel | 400 | 5,2 | |
| Gemiddeld incl. Lelystad | 79.500 | 678 | 206 | 10,3 | |
| Gemiddeld excl. Lelystad | 80.000 | 734 | 206 | 11,4 |
_Bronnen: inwonersaantal CBS Statline, capaciteit poppodia PAS-systeem VNPF_
_1) Hoofddorp behoort tot de gemeente Haarlemmermeer met totaal 147.000 inwoners, met Hoofddorp als_
_grootste kern en daaromheen een groot omliggend grondgebied met verschillende kleine(re) kernen._
| 29 |
|---|
conclusie pas worden getrokken op basis van nadere analyse en rekening houdend met specifieke omstandigheden. We tonen van de benchmark per onderwerp de cijfers van Corneel, die van de benchmarkpodia en die van alle poppodia uit PAS. Deze cijfers zijn van 2016. Cijfers 2017 zijn in het PAS-systeem nog niet beschikbaar.
_Keuze benchmarktheaters_ Bij de keuze van de benchmarkpoppodia hebben we de volgende hoofdcriteria gehanteerd:
- poppodia in qua inwonersaantal met Lelystad meest vergelijkbare gemeenten;
- de geografische ligging van de gemeente, in dit geval een stad met een niet of beperkte bewoond ommeland. We hebben de keuze voor de vijf benchmarkpoppodia gemaakt in gezamenlijk overleg met de gemeente Lelystad en Corneel. Nogmaals benadrukken wij dat een precies met Lelystad vergelijkbare gemeente in het land niet bestaat. Verder is de selectie beperkt tot de poppodia die deelnemen aan PAS. De tabel hierna toont de geselecteerde gemeenten en poppodia, en hun inwoners- en capaciteitsgegevens. De resultaten van de benchmark brengen we daarna in beeld.
Uit deze tabel kunnen we concluderen dat Corneel in vergelijking met de benchmarkpodia een lage capaciteit heeft, zowel absoluut – 400 staplaatsen tegen 734 gemiddeld bij de benchmarkpoppodia – als relatief – 5,2 staplaatsen per 1.000 inwoners tegen 11,4 gemiddeld. Daarmee heeft Corneel de laagste capaciteit van deze populatie.
_Activiteiten, publiek en bezettings- en benuttingskengetallen_
| Aanbod en afname activiteiten | Corneel | Benchmark | PAS alle podia |
|---|---|---|---|
| Totaal aantal eigen culturele muziekactiviteiten | 70 | 114 | 192 |
| _waarvan concerten betaald_ | _g.g._ | _63_ | _112_ |
| _waarvan dance betaald_ | _g.g._ | _19_ | _56_ |
| _waarvan gratis toegankelijke concerten en dance_ | _g.g._ | _32_ | _24_ |
| Aantal eigen culturele activteiten per 1.000 inwoners | 0,91 | 1,43 | n.b. |
| Totaal aantal bezoeken eigen culturele muziekactiviteiten | 14.763 | 22.499 | 62.664 |
| _waarvan concerten betaald_ | _g.g._ | _10.550_ | _33.299_ |
| _waarvan dance betaald_ | _g.g._ | _4.468_ | _18.792_ |
| _waarvan op gratis toegang concerten en dance_ | _g.g._ | _7.481_ | _10.573_ |
| Totaal aantal overige niet muziekprogramma's | 4 | 81 | 102 |
| Totaal aantal bezoeken overige niet muziekprogramma's | 506 | 9.710 | 7.936 |
| Gemiddeld aantal betalende bezoekers per concert1) | 240 | 167 | 297 |
| Gemiddeld aantal betalende bezoekers per dance1) | 293 | 235 | 336 |
| Bezoek eigen culturele muziekactiviteiten (concert en dance/clubavond) per 1.000 inwoners | 192 | 281 | n.b. |
| Gemiddeld aantal bezoekers per overige niet muziekprogramma's | 127 | 120 | 78 |
| % uitverkochte concerten | 14% | 5% | 15% |
| % uitverkochte dance/clubavonden | 10% | 12% | 22% |
| Stacapaciteit per 1.000 inwoners | 5,2 | 11,2 | n.b. |
| Aantal commerciële verhuur | 3 | 35 | 28 |
| Bezoeken commerciële verhuur | 578 | 4.285 | 3.028 |
| Gemiddeld aantal bezoekers per commerciële verhuur | 193 | 122 | 108 |
| Totaal aantal activiteiten | 77 | 230 | 322 |
| Totaal aantal bezoeken | 15.847 | 36.494 | 73.628 |
_Bron: Corneel volgens hun opgave 2016, benchmarkpoppodia PAS-systeem 2016, bewerkt en kengetallen van_ _la group. g.g. = geen gegevens n.b. = niet bekend_
_1) de gemiddelden van het aantal bezoekers concerten en dance is bij Corneel inclusief gratis toegang(activiteiten), bij de benchmark- en alle poppodia alleen de betalende bezoekers._ _De gemiddelden van Corneel liggen dus lager wanneer alleen met de betalende bezoekers wordt gerekend (waarvan dus geen gegevens voorhanden zijn)._
In deze tabel valt het volgende op:
- De benchmarkpoppodia bieden gemiddeld 1,5 keer zoveel primaire concert- en danceactiviteiten aan dan Corneel, waar ze bijna 1,5 keer zoveel publiek trekken. Het ‘grootste’ benchmarkpodium biedt 3,3 keer meer van deze activiteiten aan dan Corneel en trekt daarmee 3,2 keer zoveel publiek. Het ‘kleinste’ podium biedt 0,8 keer het aantal primaire activiteiten van Corneel aan, met 0,6 keer het aantal bezoeken van Corneel.
- Ook de gemiddelde aantallen bezoekers – zowel per activiteit als per inwoner zijn bij Corneel lager dan bij de benchmarkpoppodia.
- Bij het totaal aan activiteiten en publieksbereik (inclusief niet-muziekprogramma’s en commerciële verhuur) is dit gemiddeld bijna drie keer zoveel als Corneel.
- Uit bovenstaande concluderen wij dat de Lelystetters absoluut en relatief gezien minder concertgangers zijn dan de inwoners van de gemeenten waar de benchmarkpoppodia zijn gevestigd. Een van de redenen is waarschijnlijk dat de benchmarkpoppodia gemiddeld een veel grotere zaalcapaciteit hebben (734 tegen 400), waardoor ze een segment grotere acts kunnen krijgen die meer publiek trekken. Maar ook zou de oorzaak kunnen zijn de samenstelling van de Lelystadse bevolking; onder meer relatief veel gezinnen/inwoners in de lagere sociale inkomens- en opleidingsklassen en meer dan gemiddeld aantal inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond. Deze categorieën inwoners zijn in het algemeen geen of beperkt cultuurbezoekers. Zij hebben veelal andere voorkeuren voor muziek en uitgaan dat in het algemeen wordt aangeboden door de reguliere cultuurpodia. Dat schept kansen voor Corneel om deze grote potentiële publieksgroep, die nu nog niet of beperkt komt, met een aangepaste programmering toch binnen te krijgen.
| 30 |
|---|
_Financiële kengetallen_ Onderstaande tabel toont de financiële kengetallen van Corneel in vergelijking met de benchmarkpodia.
| Financiële kerngegevens | Corneel | Benchmark | PAS alle podia |
|---|---|---|---|
| Recette per programma-activiteit | € 1.971 | € 1.404 | € 4.612 |
| Programmakosten per programma-activiteit | € 1.842 | € 1.191 | € 3.544 |
| Financieel dekkingsresultaat programma-activiteiten | 107% | 118% | 130% |
| Recette per bezoeker programma-activiteiten | € 9,35 | € 10,54 | € 14,96 |
| Horecaomzet per activiteit (alle activiteiten) | € 1.636 | € 1.279 | € 2.849 |
| Horeca per bezoeker alle activiteiten | € 8,21 | € 8,73 | € 9,17 |
| Exploitatiesubsidie_bruto_ per bezoeker programma-activiteiten | € 33,49 | € 25,15 | € 11,50 |
| Exploitatiesubsidie_netto_ per bezoeker programma-activiteiten | € 26,47 | € 12,67 | € 5,97 |
| Exploitatiesubsidie_netto_ per inwoner | € 5,07 | € 3,56 | n.b. |
_Bron: Corneel jaarrekening 2016 en opgave activiteiten en publiek, benchmark- en alle poppodia PAS-systeem 2016, bewerkt en kengetallen van_ _la group. n.b. = niet bekend._
_Toelichting bij de tabel_
- De _bruto_ exploitatiesubsidie is de van de gemeente ontvangen exploitatiesubsidie(s). De _netto_ exploitatiesubsidie is de bruto exploitatiesubsidie(s) minus de huisvestingskosten. Deze _netto_ exploitatiesubsidie is het best vergelijkbaar subsidiekengetal omdat gemeenten in het land zeer verschillend omgaan met de vaststelling van de huur die het poppodium moet betalen; de ene gemeente vraagt geen huur, de andere een heel hoge en financiert die mee in de _bruto_ exploitatiesubsidie. Dat geeft bij de _bruto_ exploitatiesubsidie dus een vertekend beeld, waardoor de vergelijking van de _bruto_ exploitatiesubsidies mank gaat. In de tabel valt het volgende op:
- Het kengetal _netto_ exploitatiesubsidie _per bezoeker_ van de eigen culturele programma-activiteiten is bij Corneel meer dan het dubbele van dat bij de benchmarkpoppodia. Dat komt omdat de benchmarkpoppodia, zoals eerder in deze paragraaf vermeld, gemiddeld 1,8 keer zoveel publiek trekken als Corneel, en de _netto_ exploitatiesubsidie _per inwoner_ bij beide ongeveer gelijk is (wat betekent dat het totaalbedrag van de _netto_ exploitatiesubsidies bij Corneel en het gemiddelde van de benchmarkpoppodia ongeveer gelijk zijn – beide hebben immers ongeveer hetzelfde aantal inwoners).
_Personeelsformatie_ Onderstaande tabel geeft de cijfers van de personeelsformatie van Corneel, die van
de PAS-benchmark en het gemiddelde van alle PAS-podia.
| Personeel | Corneel | Benchmark | PAS alle podia |
|---|---|---|---|
| Aantal fte op loonlijst | 4,04 | 5,09 | 12,85 |
| Aantal fte gesubsidieerd | 0,00 | 0,36 | 0,26 |
| Aantal fte ingehuurd | 0,00 | 1,68 | 4,34 |
| Aantal fte overig | 0,00 | 0,16 | 0,30 |
| Totaal fte betaald | 4,04 | 7,29 | 17,75 |
| Aantal fte stagiair(e)s | 0,20 | 7,04 | 3,83 |
| Aantal fte vrijwilligers | 3,35 | 9,26 | 6,32 |
| Totaal fte | 7,59 | 23,59 | 27,90 |
_Bron: PAS-systeem_
In deze tabel valt het volgende op:
- Voor de vergelijkbaarheid zou de betaalde personeelsformatie van Corneel moeten worden verhoogd met de fte’s die Kubus in overheadfuncties inzet voor Corneel. Als we deze verhoging relateren aan het bedrag dat Kubus daarvoor doorbelast aan Corneel – in 2017 € 41.000 – dan is dat circa 0,6/0,7 fte. Daarnaast zijn de ingehuurde fte’s van Corneel in PAS niet ingevoerd, dat is circa 0,5/0,6 fte. Het ‘gecorrigeerde’ aantal betaalde fte’s bij Corneel komt dan op circa 5,2.
- Deze betaalde personeelsformatie van Corneel lijkt, afgezet tegen het totaal aantal culturele muziekactiviteiten, redelijk in lijn te liggen met de benchmarkpoppodia (gemiddeld 7,29 fte, maar die hebben gemiddeld meer culturele muziekactiviteiten). Als we het echter vergelijken met het totaal aantal activiteiten, dan is de betaalde personeelsformatie van Corneel aan de hoge kant; of die van de benchmarkpoppodia aan de lage kant. Dat laatste zou wellicht voor een deel van de verklaring opgeld kunnen doen, gezien de fors hogere formatie vrijwilligers bij de benchmarkpoppodia (gemiddeld 9,26 fte – dat lijkt erg hoog
- tegen de 3,35 fte van Corneel). De benchmarkpoppodia zetten dus waarschijnlijk relatief meer vrijwilligers in op taken dan Corneel.
| 31 |
|---|
- NB: zowel de gemiddelde formatie vrijwilligers als de gemiddelde formatie stagiaires bij de benchmarkpoppodia lijken erg hoog. Dat komt vooral door een van de benchmarkpoppodia – de grootste – dat 30 fte respectievelijk 14 fte heeft opgegeven. Dat is zeer hoog en lijkt niet te kloppen.
Uit het PAS-systeem 2016 blijkt verder dat de gemiddelde loonkosten van personeel in loondienst per fte loondienstfuncties bij Corneel € 60.000 zijn, bij de benchmarkpoppodia € 65.000 en bij alle poppodia samen € 59.000. Verder speelt bij deze vergelijking welke CAO aangehouden moet worden; bij Corneel is de CAO Kunsteducatie (voor centra voor de kunsten als Kubus) van toepassing is, en die is ‘duurder’ dan de CAO Poppodia die waarschijnlijk bij de benchmarkpodia van toepassing is. Een voorbeeld van een verschil tussen beide CAO’s is de onregelmatigheidstoeslagen die bij de CAO Kunsteducatie voor zaterdag en zondag worden betaald, en bij de CAO Poppodia niet omdat deze dagen bij poppodia corebusiness zijn. Naast deze loonkosten van personeel in loondienst belaste Kubus intern in 2016 door aan Corneel voor personeelskosten staf en backoffice een bedrag van € 36.000. Zonder daarnaar nader onderzoek te hebben gedaan, lijkt ons dit een reële/niet te hoge doorbelasting.
| 32 |
|---|
Foto: Beeldkwaliteitsplan mei 2018 van West 8 urban design & landscape architecture BV
| 33 |
|---|
4.1 Inleiding
Met behulp van de contextinformatie die in het vorige hoofdstuk is vermeld, een inventarisatie van behoeften en functies bij verschillende stakeholders en onze expertise en ervaring, stellen we in dit hoofdstuk het inhoudelijk concept op voor de beoogde nieuwe locatie van het poppodium. Deze eerste fase in het vraagstuk is het ontwikkelen van het inhoudelijk concept voor het nieuwe poppodium. Uit dit concept volgen dan in de volgende hoofdstukken de huisvestings-, organisatorische en financiële zaken, conform het adagium ‘ _form follows function’_: eerst de inhoud, en daaruit volgt de vorm (huisvesting en exploitatie inclusief financiën).
Per scenario komen hierna de volgende paragrafen met onderdelen aan de orde: 4.2 Legitimatie van een nieuw poppodium voor Lelystad 4.3 Culturele functies en aard en profiel programmering 4.4 Werkgebied, doelgroepen en ambitie publieksbereik 4.5 Samenwerking in de stad 4.6 Horeca 4.7 Commerciële verhuringen 4.8 Locatie 4.9 Configuratie zalen, capaciteit en andere ruimten 4.10 Prognose aantallen activiteiten en bezoekers
4.2 De legitimatie van een nieuw poppodium voor Lelystad
Voordat het inhoudelijk concept kan worden geschetst, is eerst de vraag aan de orde of en zo ja welk poppodium past bij (een gemeente als) Lelystad. Onderstaande verkenningen geven een eerste richting en onderbouwing aan een antwoord dat op deze legitimiteitsvraag moet worden gegeven. Het uiteindelijke antwoord zal moeten worden gegeven nadat alle consequenties zijn meegewogen, zoals ook de investeringsbedragen en de benodigde jaarlijkse exploitatiesubsidie die in de volgende hoofdstukken in beeld zijn gebracht. Maar eerst dus inhoudelijke verkenningen vooraf.
- Het actuele cultuurbeleid van de gemeente Lelystad gaat uit van een breed aanbod van podiumkunsten dat aansluit bij de behoeften van de Lelystadse bevolking. Voor Corneel zou dit vertaald kunnen worden in een programmaaanbod voor niet alleen een nog breder publiek, maar ook voor de specifieke doelgroepen die Corneel nu nog niet of beperkt bezoeken.
- In het actuele raadsprogramma 2018-2022 is een mogelijke verplaatsing van Corneel opgenomen naar het te ontwikkelen Theaterkwartier. Dat biedt bij uitstek mogelijkheden voor een nieuw en passend inhoudelijk concept met nieuwe ambities voor het poppodium.
- Cultuuraanbod is een belangrijke vestigingsfactor voor potentiële, vooral hoger opgeleide) inwoners, en in hun voetspoor bedrijven en voorzieningen die deze inwoners als doelgroep hebben. Cultuuraanbod heeft een in belang nog steeds toenemende economische spin-off, en maakt de inwoners trots op hun stad. Het maakt de stad bovenal (woon)aantrekkelijk.
- Een poppodium is bij uitstek een cultureel en uitgaansmiddel om jongeren te trekken en hen als inwoners aan Lelystad te binden.
- Popmuziek is een belangrijk onderdeel van de keten van educatie- en talentontwikkeling.
- In samenwerking met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is voor een passende gemeentelijke culturele infrastructuur het hierna afgebeelde ringenmodel ontwikkeld; een typologie van het cultuuraanbod van gemeenten naar rato van het aantal inwoners. Op basis van dit ringenmodel wordt Lelystad met circa 77.000 inwoners ingedeeld aan de bovenkant van de ring ’30.00090.000 inwoners’. Het passende cultuuraanbod voor de popmuziekfunctie voor Lelystad zou dan zijn een poppodium met oefenruimten.
| 34 |
|---|
- De beoogde ontwikkeling van het Theaterkwartier past positief in de legitimatievraag voor een nieuwe poppodium. Lelystad heeft weliswaar een behoorlijke culturele infrastructuur, maar ontbeert aantrekkelijke commerciële en horecauitgaansfaciliteiten en is daarmee geen uitgaansstad. De combinatie van cultuur en uitgaan op dezelfde locatie versterkt beide sectoren. De beoogde komst van de (multiplex)bioscoop – veruit de grootste publiekstrekker – is van cruciaal belang voor het welslagen van het Theaterkwartier. Dat geldt ook (in mindere mate) voor het beoogde nieuwe poppodium op deze locatie. Naast zijn primaire (culturele) functie is het poppodium aldaar een trekker voor het hele gebied en bevordert de vestiging van uitgaanshoreca, met name met de dance-activiteiten in de nacht. De concentratie in het Theaterkwartier versterkt voorts de centrumfunctie. Overigens, de naam Theaterkwartier vinden wij minder gelukkig. Waarschijnlijk is het een werktitel, maar het past niet bij de belangrijkste beoogde functie van (samengevat) uitgaan, en klinkt toch wat elitair waardoor mogelijk bezoekers in eerste instantie worden afgeschrikt. Uitgaanskwartier zou beter passen.
- Voor een nieuw poppodium moet de stad flink gaan investeren in stenen en inhoud. Er zouden dan ook flinke maar realistische ambities gesteld mogen en moeten worden aan meer activiteiten, hogere bezoekersaantallen en een breder publieksbereik, en daarmee aan een groter draagvlak onder de bevolking.
- Corneel trekt nu zo’n 15.000 bezoeken op de concert-, dance- en overige activiteiten in huis en op locatie. Dat is op basis van landelijke gemiddelden van poppodia in qua inwonersaantal meest met Lelystad vergelijkbare poppodia als laag aan te merken (zie de benchmark in paragraaf 3.8 van het vorige hoofdstuk). Het lijkt er daarmee op dat er in Lelystad een relatief beperkter draagvlak is voor een poppodium.
- Het relatief lage aantal bezoeken bij Corneel komt enerzijds omdat er relevant minder activiteiten worden aangeboden. Anderzijds blijft echter ook het gemiddelde bezoek per activiteit achter, vergeleken met (dezelfde) optredens elders in het land. Een belangrijke oorzaak van het lage aantal bezoeken is
| 35 |
|---|
waarschijnlijk de samenstelling van de bevolking in Lelystad; de lage sociale, opleidings- en inkomensklassen zijn meer dan gemiddeld vertegenwoordigd, wat ook geldt voor inwoners met een migratieachtergrond (zie paragraaf 3.5 van het vorige hoofdstuk).
- Poppodia zijn in het algemeen het meest laagdrempelig van alle podiumkunsten. Mede daardoor trekken zij (relatief) van alle podiumkunsten de meeste bezoekers uit de lagere sociale klassen en inkomensgroepen. Bekende en populaire acts en aanbod in specifieke genres spreken deze groepen het meest aan, en veelal alleen maar dit aanbod. Daarmee is de samenstelling van de bevolking niet alleen een beperking voor Corneel, maar biedt ook kansen voor een groter publieksbereik in het nieuwe poppodium. Om deze kansen te benutten, zal in hoofdlijn additioneel op de huidige programmering een segment grotere en populaire/mainstream (vooral Nederlandse) acts moeten worden aangeboden. Corneel kan dit segment grotere en populaire acts nu niet krijgen door de te beperkte capaciteit. Daarnaast zal er meer en meer specifiek dan nu additioneel in speciale genres als Urban, R&B en Hiphop – concerten en dance, bekend en mainstream - geprogrammeerd kunnen worden voor de(ze) doelgroepen. Verder zou het aantal laagdrempelige dance-activiteiten, deels met vaste formats, verder moeten worden uitgebouwd. Waar nodig zal – gezien deze doelgroep met lage inkomens – een kaartprijs aan de onderkant van het segment kunnen worden ingezet. De programmakansen zijn uiteraard niet alleen voor de genoemde doelgroepen. De additionele programma’s – met name de grotere mainstream/ populaire acts en mainstream dance – zouden bij uitstek in staat moeten zijn ook een grote groep andere inwoners te verleiden. Vooral hen die nu niet of beperkt Corneel bezoeken. Om dit alles te kunnen realiseren, heeft het nieuwe poppodium een grotere capaciteit nodig dan de 400 van nu. Na de beschrijving in de volgende paragrafen van het nieuwe inhoudelijk concept – mede basis voor de capaciteit komen we in paragraaf 3.9 terug op welke zaalcapaciteit gewenst.
- De in de vorige bullet aangehaalde focusdoelgroepen – uit de lagere klassen en die met een migrantenachtergrond – zijn moeilijk te bereiken en te verleiden. Om hier resultaten te boeken zal een bovenmatige en langdurige inspanning van het nieuwe Corneel nodig zijn.
- De ambities die leiden tot hogere bezoekersaantallen kunnen deels ook worden bereikt met bezoekers van buiten Lelystad. De huidige bezoekers van Corneel komen voor 86% uit Lelystad en slechts 6% komt uit de rest van Flevoland, waarschijnlijk vooral bij de grotere acts (zie paragraaf 3.6). Alleen bij regelmatig groter aanbod – waarvoor de grotere capaciteit nodig is – kan de aantrekkingskracht van het nieuwe Corneel ook reiken tot buiten Lelystad (net als bij de huidige Kubusconcerten). Aangezien het een van de belangrijkste aspecten is om meer grotere acts te boeken, ligt een groter publieksbereik uit de regio buiten Lelystad voor de hand. Daarbij lijkt het realistisch om het primaire werkgebied te beperken tot Lelystad, Dronten (inclusief Swifterband en Biddinghuizen) en Zeewolde om de volgende redenen:
- Almere heeft een eigen poppodium met een publiekscapaciteit van 300.
Gezien deze kleine en beperkte capaciteit zou het nieuwe Corneel, met een grotere capaciteit dan nu en daardoor grotere acts, zich ook kunnen richten op Almere. Afgezien van het feit dat Almere primair is gericht op Amsterdam, denken wij echter dat het niet de vraag is of, maar wanneer er een groter poppodium in Almere zal komen. Ook heeft KAF in Almere nieuwe ambities op popgebied.
- De Noordoostpolder is primair gericht op Zwolle, waar door de vergroting
van poppodium Hedon een paar jaar geleden al het aanbod staat dat het nieuwe Corneel zal kunnen aantrekken, en nog meer en groter.
- Binnen de popsector geldt, zoals al eerder vermeld, met name dat het aanbod (de acts) de vraag (het publiek) bepaalt. Een poppodium is vooral een doorgeefluik van lokale, regionale en (inter)nationale acts. In de poppodiumsector is dit adagium ‘aanbod schept vraag’ met name van belang bij grote(re) acts. Is een groter/groot publieksbereik gewenst dan zijn grote(re) en populair(der)e acts nodig. De capaciteit van het poppodium speelt dan een cruciale rol, want
| 36 |
|---|