Nieuwegein, 26 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87 BIC: BNGHNL2G
Gemeenteraad
Onderwerp Rekenkamerrapport Begrijpelijk communiceren
Datum 27 oktober 2026
Raadsvoorstel 2026-341
1 Onderwerp
Rekenkamerrapport Begrijpelijk communiceren
2 Gevraagd besluit
De raad besluit:
Afdeling Griffie
E-mailadres opsteller b.abels@nieuwegein.nl
Portefeuillehouder Presidium
1. Het college op te dragen uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de
Rekenkamer uit het rapport _Begrijpelijk communiceren._
2. In zijn kaderstellende rol uit te gaan van haalbare ambities en in zijn
controlerende rol te werken met concrete dienstverleningsproducten en het
samenwerkingsnetwerk als geheel.
3. Het college te verzoeken de raad jaarlijks te informeren over de voortgang
en resultaten van de verbeteringen in gemeentelijke communicatie en van
het Deltaplan Laaggeletterdheid, waaronder het bereik van het taalaanbod en
de ontwikkeling van de samenwerking met maatschappelijke partners.
3 Inleiding
De gemeente Nieuwegein zet zich met het Deltaplan Laaggeletterdheid 2023-2026
‘Nieuwegein Basisvaardig’ in om laaggeletterdheid terug te dringen en de
basisvaardigheden van inwoners te versterken. Daarnaast wil de gemeente haar
communicatie en informatievoorziening begrijpelijk en toegankelijk maken voor alle
inwoners, ook voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en rekenen.
Bij de behandeling van het Deltaplan heeft de gemeenteraad het belang van een
effectieve aanpak benadrukt. Vanuit de raad bestond de wens om inzicht te krijgen
in de resultaten van het gemeentelijk beleid en in de mate waarin de gemeente
inwoners bereikt en ondersteunt. Dit heeft geleid tot het onderzoek van de
Rekenkamer naar de begrijpelijkheid van de gemeentelijke communicatie en de
inspanningen om de taalvaardigheid van inwoners te versterken.
De Rekenkamer constateert dat de gemeente belangrijke stappen heeft gezet, maar
ziet ook mogelijkheden om de communicatie verder te verbeteren, de samenwerking
met partners te versterken en de resultaten beter inzichtelijk te maken.
Bladnummer 2/5
Kenmerk
Onderwerp
4 Gewenst effect
Het gewenste effect is dat inwoners van Nieuwegein gemeentelijke informatie beter
begrijpen en zelfstandig gebruik kunnen maken van gemeentelijke diensten. Door
jaarlijks een aantal belangrijke dienstverleningsproducten, zoals brieven en
aanvraagprocedures, samen met inwoners en taalambassadeurs te beoordelen en te
verbeteren, worden concrete knelpunten in de communicatie aangepakt.
Daarnaast is het gewenste effect dat meer inwoners die moeite hebben met lezen en
schrijven worden bereikt en toegeleid naar passend taalaanbod. Een sterkere
samenwerking tussen de gemeente, maatschappelijke organisaties, taalaanbieders
en werkgevers moet bijdragen aan een betere signalering, doorverwijzing en
ondersteuning van deze inwoners.
Tot slot moet de voortgang van deze inspanningen beter meetbaar worden. Door
jaarlijks inzicht te geven in de verbeteringen van gemeentelijke communicatie, het
bereik van het taalaanbod en de resultaten van de samenwerking, kan de raad
beoordelen of de aanpak voldoende effect heeft en waar bijsturing nodig is.
5 Argumenten
_1.1 Door jaarlijks een aantal belangrijke dienstverleningsproducten tegen het licht te_
_houden, kan de gemeente gerichter werken aan begrijpelijke communicatie._
Uit het onderzoek blijkt dat de gemeente al verschillende initiatieven heeft om
communicatie begrijpelijker te maken, zoals de pilot Betere Brieven en het toetsen
van teksten met inwoners en taalambassadeurs. Tegelijkertijd is verdere verbetering
nodig. De omvang van de opgave vraagt om prioritering en fasering. Door jaarlijks
een beperkt aantal belangrijke dienstverleningsproducten integraal te beoordelen en
te verbeteren, kan de gemeente gericht werken aan concrete verbeteringen die
aansluiten bij de behoeften van inwoners.
_1.2 Een sterkere regierol is nodig om de samenwerking rond laaggeletterdheid_
_verder te ontwikkelen en de resultaten inzichtelijk te maken._
De samenwerking tussen de gemeente en maatschappelijke partners is verbeterd en
wordt door de partners gewaardeerd. Tegelijkertijd ontbreekt een gedeelde
informatiepositie, waardoor onvoldoende inzicht bestaat in onder meer het aantal
doorverwijzingen, het bereik van het taalaanbod en de beschikbare capaciteit. Ook
vragen partners aandacht voor structurele financiering en duurzame samenwerking.
Door de regierol verder te versterken, kunnen de inspanningen van partners beter
op elkaar worden afgestemd en kan de aanpak verder worden ontwikkeld.
_1.3 De gemeente kan als werkgever zelf bijdragen aan het signaleren en_
_ondersteunen van medewerkers die moeite hebben met lezen en schrijven._
Het Deltaplan Laaggeletterdheid richt zich onder meer op het vergroten van het
aantal vindplaatsen waar laaggeletterdheid kan worden gesignaleerd. De gemeente
Bladnummer 3/5
Kenmerk
Onderwerp
is zelf ook werkgever en kan vanuit die rol bijdragen aan deze doelstelling. Door
medewerkers die moeite hebben met lezen en schrijven tijdig te signaleren en zo
nodig door te verwijzen naar passend taalaanbod, benut de gemeente haar eigen
mogelijkheden om de basisvaardigheden van medewerkers te versterken.
_2.1 Haalbare ambities helpen om prioriteiten te stellen en de voortgang gericht te_
_beoordelen._
De gemeente heeft hoge ambities op het gebied van begrijpelijke communicatie en
het terugdringen van laaggeletterdheid. Uit het onderzoek blijkt dat deze opgaven
complex zijn en om een langdurige inspanning vragen. Door te sturen op haalbare
ambities kan de raad duidelijke prioriteiten stellen en beter beoordelen welke
verbeteringen binnen een bepaalde periode gerealiseerd kunnen worden.
_2.2 Concrete resultaten bieden de raad meer houvast bij de controle op de uitvoering_
_van het beleid._
Uit het onderzoek blijkt dat de huidige monitoring onvoldoende inzicht geeft in de
mate waarin alle doelen van het Deltaplan Laaggeletterdheid worden gerealiseerd.
Zo ontbreken betrouwbare cijfers over het bereik van de NT1-doelgroep, het aantal
doorverwijzingen en het aantal deelnemers aan taaltrajecten. Door de controlerende
rol te richten op concrete dienstverleningsproducten en de resultaten van het
samenwerkingsnetwerk, kan de raad beter beoordelen of de gemeentelijke
inspanningen effect hebben en waar bijsturing nodig is.
_3.1 Jaarlijkse rapportage maakt zichtbaar in hoeverre de aanbevelingen en_
_beleidsdoelen worden gerealiseerd._
De tussenevaluatie van het Deltaplan Laaggeletterdheid laat zien dat er veel
activiteiten worden uitgevoerd, maar dat onvoldoende kwantitatief inzicht bestaat in
het bereik van de doelgroep en de realisatie van de gestelde doelen. Door jaarlijks te
rapporteren over de verbeteringen in gemeentelijke communicatie, het bereik van
het taalaanbod en de ontwikkeling van de samenwerking met maatschappelijke
partners, krijgt de raad een beter onderbouwd beeld van de voortgang en de
resultaten.
_3.2 Periodieke informatie stelt de raad in staat om tijdig bij te sturen en de inzet van_
_publieke middelen te beoordelen._
De aanpak van laaggeletterdheid vraagt om structurele samenwerking en voldoende
middelen. Partners geven aan dat tijdelijke subsidies de voortzetting van succesvolle
activiteiten kunnen belemmeren. Jaarlijkse rapportage biedt de raad de mogelijkheid
om ontwikkelingen te volgen, knelpunten te signaleren en bij de behandeling van de
begroting en de verantwoording afgewogen keuzes te maken over de voortzetting en
ontwikkeling van de aanpak.
Bladnummer 4/5
Kenmerk
Onderwerp
6 Kanttekeningen
_1. Het college ontraadt rapportage aan de raad over het aantal medewerkers dat is_
_doorverwezen naar taalaanbieders._
De Rekenkamer beveelt aan de rol van de gemeente als werkgever te benutten om
medewerkers die moeite hebben met lezen en schrijven te signaleren en zo nodig
door te verwijzen naar passend taalaanbod. Het college onderschrijft deze
aanbeveling, maar ontraadt rapportage aan de raad over het aantal doorverwezen
medewerkers. Volgens het college betreft dit de ondersteuning van individuele
medewerkers en is rapportage hierover, mede vanwege privacyaspecten, niet
passend.
De raad kan deze kanttekening betrekken bij de besluitvorming over de
aanbevelingen. Het is mogelijk om de uitvoering van de aanbeveling te volgen
zonder individuele medewerkers herkenbaar in beeld te brengen. Daarbij kan worden
onderzocht of geaggregeerde informatie, voor zover privacyrechtelijk verantwoord
en bij voldoende aantallen, inzicht kan bieden in de wijze waarop de gemeente haar
rol als werkgever invult. De Rekenkamer benadrukt het belang van de
werkgeversrol, maar de aanbeveling vraagt niet noodzakelijkerwijs om rapportage
over individuele gevallen.
_2. De gemeente wil de selectie van te verbeteren dienstverleningsproducten jaarlijks_
_bepalen op basis van de verwachte meerwaarde._
De Rekenkamer beveelt aan jaarlijks een beperkt aantal belangrijke
dienstverleningsproducten integraal te beoordelen en samen met inwoners en
taalambassadeurs te verbeteren. Het college onderschrijft de noodzaak van
prioritering, maar wil niet vooraf een vast aantal producten vastleggen. De keuze
hangt volgens het college af van de aard en omvang van de verbeteropgave en van
andere ambities binnen de organisatie.
Dit betekent dat bij de uitvoering ruimte blijft voor een jaarlijkse afweging. De raad
kan bij de jaarlijkse rapportage beoordelen of deze afweging voldoende leidt tot
concrete verbeteringen en of de gekozen prioriteiten aansluiten bij de aanbeveling
van de Rekenkamer.
7 Financiële aspecten
De aanbevelingen kunnen gevolgen hebben voor de inzet van personele capaciteit en
financiële middelen. De eventuele financiële gevolgen zijn afhankelijk van de wijze
waarop het college uitvoering geeft aan de aanbevelingen.
8 Communicatieaspecten
De Rekenkamer stelt een luisterrapport beschikbaar. Hiermee worden de
belangrijkste bevindingen en aanbevelingen uit het onderzoek ook in gesproken
Bladnummer 5/5
Kenmerk
Onderwerp
vorm toegankelijk gemaakt voor inwoners en andere geïnteresseerden. Dit sluit aan
bij het doel van het onderzoek om gemeentelijke communicatie en
informatievoorziening begrijpelijk en toegankelijk te maken voor iedereen. Via
gemeentelijke kanalen zal het luisterrapport onder de aandacht worden gebracht.
9 Uitvoering
Na besluitvorming door de raad geeft het college uitvoering aan de aanbevelingen
van de Rekenkamer, met inachtneming van de gemaakte afwegingen. Het college
bepaalt de prioriteiten en fasering van de verbetermaatregelen en werkt aan de
versterking van de samenwerking rond het Deltaplan Laaggeletterdheid.
Het college informeert de raad jaarlijks over de voortgang en resultaten van de
uitvoering. Daarbij wordt ingegaan op de verbeteringen in gemeentelijke
communicatie, het bereik van het taalaanbod en de samenwerking met
maatschappelijke partners. De raad kan deze informatie betrekken bij de uitoefening
van zijn kaderstellende en controlerende rol en, waar nodig, bijsturing bespreken.
10 Bijlagen
1. Bijlage 1 Rekenkamerrapport Begrijpelijk communiceren
2. Bijlage 2 Aanbiedingsbrief
3. Bijlage 3 Bestuurlijke reactie
4. Bijlage 4 Presentatie rapport
presidium gemeente Nieuwegein
Helen Adriani Jan Karens
voorzitter griffier