Amersfoort, 9 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Beantwoording schriftelijke vragen Nummer 2026-054 Ontvangen 28-05-2026 Vragen van Raadslid Laurien Noortman (CDA) Antwoord van college 23-06-2026 Opsteller Hinke Quarré Zaaknummer 560526 Titel Jeugdzorg in beeld Toelichting door fractie Uit recente cijfers blijkt dat het aantal jongeren in Amersfoort in de jeugdzorg voor het tweede jaar op rij omlaag is gegaan. Een op de negen jongeren in Amersfoort heeft het afgelopen jaar te maken gehad met jeugdzorg (in totaal 4600 jongeren tot 23 jaar in 2025). In vergelijkbare gemeenten heeft één op de tien kinderen gebruik gemaakt van jeugdzorg. CDA Amersfoort wil beter inzicht in deze ontwikkeling en in de vraag of deze daling voor alle groepen jongeren in de stad zichtbaar is.
Bronnen: AD 22 mei 2026, Centraal Bureau voor de Statistiek.
Vragen & antwoorden van het college
Inleiding door het college In Amersfoort hebben we ruim 35.000 jeugdigen in de leeftijd tot en met 18 jaar (circa 42.500 tot 23 jaar). Het merendeel van deze jongeren groeien op zonder dat er professionele hulp bij problemen wordt ingezet. Ieder kind verdient het om veilig, gezond en met vertrouwen in de toekomst op te groeien. Als dat om wat voor reden dan ook niet lukt, moeten wij er samen met onze partners zijn. Met passende hulp, op tijd, dichtbij en samen met het gezin. Samen met hulpverleners van betrokken partners zetten we ons in om kinderen en jongeren en hun omgeving daarin zo goed mogelijk te ondersteunen. Aanvullend zetten we specialistische jeugdhulp in voor wie deze nodig heeft. Er zijn 4600 kinderen in Amersfoort die jeugdhulp krijgen (CBS). Dit zijn alle kinderen die jeugdhulp krijgen en die onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen, zowel ZIN als pgb (naast MetMaya vallen hier bijvoorbeeld ook andere jeugdhulp, zoals dagactiviteiten onder). Daarnaast vallen ook kinderen met jeugdbescherming en/ of jeugdreclassering hieronder. De jeugdhulp staat voor een noodzakelijke beweging: van een stelsel dat sterk leunt op individuele voorzieningen naar een aanpak die meer uitgaat van preventie, normaliseren, beweging naar collectief en het versterken van de leefomgeving van jeugdigen. Binnen deze transformatie hebben we in Amersfoort de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet. We werken aan de doorontwikkeling van sterke lokale teams. Daarnaast geven we uitvoering aan de ontwikkeling van het stedelijke programma Opvoeden & Opgroeien. Dat doen we samen met partners in de stad. Hierbij is expliciet aandacht voor het uitbreiden van het aanbod laagdrempelige opvoedondersteuning aan ouders en het uitbreiden van Social work- en Jongerenwerk in het onderwijs. Per 1 januari 2024 zijn we gestart met een nieuwe regionale werkwijze, met onder andere de keuze voor één aanbieder voor aanvullende specialistische jeugdhulp, MetMaya. Met deze
beweging zetten we gezamenlijk goede stappen en zien we eerste effecten, zoals een stabilisatie van de vraag naar specialistische jeugdhulp. We zien zelf een kleine daling sinds 2023. In 2025 krijgt 10,7% van de kinderen een vorm van jeugdhulp. In de Raadsinformatiebrief “Eindrapport Taskforce Aanpak Wachttijden Jeugdhulp en extra maatregelen” leest u ook meer informatie over de transformatie.
In het Uitvoeringsprogramma Jeugd & Onderwijs 2025–2026 (UPJO) staat het realiseren van een gezonde, veilige en kansrijke omgeving voor kinderen en jongeren centraal. Samen met jeugd- en onderwijspartners werken we in partnerschap aan gezamenlijke doelen die bijdragen aan deze ambitie. Ook monitoren we gezamenlijk, waarbij iedere partij vanuit de eigen expertise bijdraagt aan inzicht en verbetering van de aanpak. Een voorbeeld is wijkplan sociaal. Gemeente Amersfoort werkt samen met sociale partners toe naar één integraal wijkplan sociaal per wijk. Een wijkplan sociaal beschrijft per wijk de gezamenlijke doelen en activiteiten in het sociaal domein, met als doel dat inwoners gezond en vitaal zijn, kunnen meedoen, zich kunnen ontwikkelen en zich thuis voelen. De plannen worden samen opgesteld door gemeente, partners en inwoners. Door te werken vanuit één plan ontstaat meer samenhang, betere samenwerking en minder dubbel werk. Uiteindelijk krijgt iedere wijk een eigen wijkplan sociaal. Daarnaast zijn we gestart met het traject Kompas Jeugd. Hierover informeerden we u 13 maart 2026 in de raadsinformatiebrief – Stand van zaken aanpak wachttijden en transformatie jeugdhulp. Met Kompas Jeugd Amersfoort willen we doelgericht en databedreven samenwerken aan gezond, veilig en kansrijk opgroeien in Amersfoort. Met deze aanpak willen we (beter) kunnen sturen op de gewenste maatschappelijke ambities wat betreft onze jeugd. Zoals het versterken van de pedagogische en sociale basis, het versterken van de mentale gezondheid, meer preventie en meer groepsgerichte hulp bieden in plaats van één-op-één-trajecten. Later dit jaar informeren we u hier verder over.
Daarnaast beschikken we over cijfers per aanbieder vanuit het contractmanagement. MetMaya is voor de aanvullende specialistische jeugdhulp. Daarnaast valt het aanbod van de aanbieders dagactiviteiten, dyslexie, LTA en jeugdbescherming en jeugdreclassering ook onder de jeugdhulp. De cijfers van contractmanagement gebruiken we nu vooral voor het monitoren van afspraken en verantwoording achteraf. Daarnaast bieden partijen in de sociale basis ook ondersteuning aan kinderen, jongeren en gezinnen. We werken aan het vergroten van het inzicht in het bereik en functioneren van het ondersteuningsaanbod voor jongeren. We zijn bijvoorbeeld bezig met de ontwikkeling van een monitoringssystematiek voor de interventies van Indebuurt033. Op dit moment zijn er nog geen cijfers beschikbaar. De intentie is om de monitoring eind dit jaar te starten. Met Kompas Jeugd ontwikkelen we een samenhangend beeld, dat ons helpt om gerichter te sturen op onze ambities.
Vraag 1: Kan het college het aantal jongeren in de jeugdzorg in 2025 uitsplitsen (zowel in absolute aantallen als in percentage van de betreffende groep) naar: a. Leeftijdsgroepen b. Geslacht c. Wijk Antwoord 1: Er zijn 4600 kinderen in Amersfoort die jeugdhulp krijgen. Er zijn diverse cijfers beschikbaar hierover via de GGD monitor, CBS en het dashboard ‘Amersfoort in Cijfers’. a. In de cijfers van het CBS vindt u per buurt en leeftijdscategorie jeugdhulp: De meeste jeugdhulpvragen komen van kinderen in de basisschoolleeftijd. Dit is vergelijkbaar met Nederland. Zie ook hieronder. b. Geslacht houden wij niet bij en is alleen op gemeenteniveau te vinden via CBS: Net als in Nederland krijgen in Amersfoort net iets meer jongens (53%) jeugdhulp dan meisjes (47%). c. Het aandeel jongeren met jeugdhulp vindt u per wijk op Wijkatlas - Sociaal Domein: In de wijken Soesterkwartier, Schothorst en Vathort-Noord is het aandeel jeugdhulp relatief hoog (meer dan 15%). Vraag 2: Welke trends en verschillen ziet het college binnen deze cijfers, bijvoorbeeld tussen wijken, leeftijdsgroepen en jongens/meisjes? Antwoord 2: In het dashboard ‘Amersfoort in Cijfers’ zijn verschillen in het gebruik van jeugdhulp zichtbaar op hoofdlijnen, bijvoorbeeld in omvang en spreiding over wijken: Wijkatlas - Sociaal Domein. U ziet dat de jeugdhulp per wijk verschilt. De meer gedetailleerde patronen die landelijk zichtbaar zijn – zoals verschillen tussen jongens en meisjes of samenhang met sociaaleconomische kenmerken, zijn hierin echter beperkt terug te vinden.
Volgens de meest recente CBS-cijfers (Jeugdmonitor 2025) betreft het grootste deel van de jeugdhulp jongeren in de leeftijd van 4 tot 18 jaar. Landelijk zien we daarnaast dat jongens iets vaker gebruikmaken van jeugdhulp dan meisjes, al neemt het aandeel meisjes toe naarmate ze ouder worden. Ook hangt het gebruik van jeugdhulp samen met sociaaleconomische factoren, zoals opgroeien in een gezin met een lager inkomen of in een kwetsbare gezinssituatie. Dit landelijke beeld herkennen we ook in Amersfoort. Deze inzichten onderstrepen de noodzaak om de ingezette beweging in de jeugdhulp verder door te zetten. Binnen de transformatie en in het UPJO werken we gericht aan het versterken van de sociale basis en de lokale teams, het eerder signaleren van problematiek, ook in samenhang met financiële problemen en het voorkomen dat zwaardere vormen van jeugdhulp nodig zijn. Daarmee verschuift de focus van het oplossen van individuele hulpvragen naar het duurzaam versterken van de omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien, zodat ondersteuning tijdiger, dichterbij en effectiever kan worden geboden. Dit doen we nu vooral door middel van gesprekken met de partners (Indebuurt033, SWA, huisartsen en MetMaya). Uit deze gesprekken komt ook naar voren dat de type hulpvragen per gebied verschillen. Als blijkt dat er bij een gebiedsteam van MetMaya bijvoorbeeld veel vragen zijn over ADHD, dan zetten we daar gezamenlijk met de partners actief op in.
Het college brengt de ontwikkeling van het aantal jongeren in de jeugdhulp op een bredere en integrale manier in beeld, onder andere via de wijkaanpak sociaal, in plaats van op detailniveau per wijk of bevolkingsgroep voor alleen jeugdhulp. U kunt de laatste informatie vinden in de Raadsinformatie brief van 16 april 2026 – Wijkaanpak sociaal eerste drie wijkplannen sociaal. Binnen de Wijkaanpak Sociaal halen we wel informatie en signalen op wijkniveau op. Op basis daarvan krijgen we inzicht in wat er speelt in verschillende wijken en bij verschillende groepen inwoners. Deze informatie gebruiken we om gericht in te spelen op lokale behoeften, maar dit wordt niet specifiek gekoppeld aan cijfers over jeugdhulp per wijk of bevolkingsgroep. De eerste drie wijkprofielen sociaal geven ook een beeld per wijk weer. De cijfers per wijk worden vergeleken met Amersfoort. Vraag 3: Kan het college aangeven of de daling van het aantal jongeren in de jeugdzorg geldt voor alle wijken en bevolkingsgroepen, of dat bepaalde groepen juist relatief minder daalt of juist toeneemt?
Antwoord 3: In gesprekken met de uitvoerende partijen ontvangen wij signalen dat bepaalde hulpvragen toenemen, bijvoorbeeld op het gebied van opvoeding, mentale gezondheid en scheidingen. Deze signalen worden actief benut om de aanpak verder te versterken. Voorbeelden van signalen en de daaruit voortvloeiende acties zijn hieronder opgenomen. Deze opsomming is illustratief en niet compleet: Uitbreiden en versterken van opvoedondersteuning: meer aanbod, betere zichtbaarheid en inzet van o.a. Indebuurt033, preventieve trainingen en digitaal aanbod. Introductie van het digitale zelfhulpportaal Gezondeboel (vanaf maart) voor ondersteuning bij mentale weerbaarheid, opvoeding en gezondheid. Versterken aanpak om complexe scheidingen te voorkomen, met samenwerking tussen meerdere organisaties. Bij de contractering van onze partners (Indebuurt033, SWA en MetMaya) hebben wij er bewust voor gekozen de administratieve lasten te beperken. Hierdoor kan een zo groot mogelijk deel van de beschikbare middelen direct worden ingezet voor ondersteuning van onze inwoners. In lijn met deze keuze zijn er geen gedetailleerde monitoringsafspraken per hulpvraag gemaakt. In plaats daarvan volgen wij de ontwikkelingen en resultaten via alternatieve, meer kwalitatieve vormen van monitoring. Zie ook inleiding en antwoord op vraag 2. Vraag 4: Heeft het college inzicht in mogelijke verschillen in toegang tot jeugdzorg tussen kinderen uit verschillende sociaaleconomische of culturele achtergronden? Zo ja, welke verschillen of knelpunten ziet het college? Antwoord 4: Zie antwoord vraag 2 en 3.
Vraag 5: In hoeverre is volgens het college sprake van een daadwerkelijke afname van de hulpvraag en welke rol spelen wachttijden, personeelstekorten of beperkte toegankelijkheid bij de daling van het aantal jongeren in zorg?
Antwoord 5: We zien het aantal kinderen met jeugdhulp afnemen. In onderstaande tabel kunt u zien dat 10,7% van de kinderen een vorm van jeugdhulp krijgt. Dit is vergelijkbaar met Nederland. Jeugdhulp is hier het geheel van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering dat onder verantwoordelijkheid van de gemeente wordt uitgevoerd volgens de Jeugdwet.
We zien het aantal vragen in specialistische jeugdhulp licht afnemen. De daling van het aantal jongeren in de jeugdhulp kan niet eenduidig worden toegeschreven aan een factor. We denken dat dit komt door de beweging (zie inleiding) die we in gang hebben gezet en dat we fors inzetten op een sterke sociaalpedagogische basis. Dit draagt bij aan het versterken van het gewone opvoed- en opgroeiklimaat, waardoor problemen eerder worden gesignaleerd en vaker zonder inzet van specialistische jeugdhulp kunnen worden opgelost. Dit leidt tot minder instroom in zwaardere zorg, een betere benutting van schaarse capaciteit en meer passende ondersteuning dicht bij het kind en gezin.
Er zijn daarnaast meerdere factoren die van invloed zijn op de snelheid waarmee kinderen, jongeren en gezinnen passende ondersteuning ontvangen, doorstromen naar vervolgzorg of zonder hulp weer verder kunnen. Denk daarbij aan personeelstekorten, complexere jeugdhulpvragen en de druk op vervolgvoorzieningen.