Hellendoorn, 12 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Datum: 14 februari 2022
Aan: Leden ambtelijk overleg RES
Van: Jan Jaap Kolkman, programmamanager RES
Onderwerp: Beantwoording van verschillende moties in gemeenteraden met ongeveer gelijke strekking, zoals deze rondgaan in Twente (maar ook elders).
Probleemstelling In verschillende gemeenteraden zijn moties ingediend vanwege de maatschappelijke discussies rond wind op land. Men vraagt hier de colleges te onderzoeken of investeren in wind op zee mogelijk is onder gelijktijdige vermindering van aangegane RES verplichtingen voor grootschalige opwek van elektriciteit op land.
Karakter beantwoording Het is gebruikelijk om in regionaal verband, daar waar regionale afgestemde vraagstukken spelen, deze ambtelijk afgestemd te behandelen. Zo ook in RES-verband. Voor de beantwoording van het gestelde in deze motie is vanuit het coördinatieteam RES Twente afstemming gezocht met het Nationaal Programma RES, die op zijn beurt weer heeft afgestemd met het ministerie van EZK.
Kern van de moties Er zijn varianten van verschillende moties met ongeveer gelijke strekking, die ingediend zijn en worden in verschillende gemeenteraden. De VVD is daarbij de initiërende partij. In de kern komen zij erop neer, dat gemeenten de zorgen van omwonenden bij potentiële windmolenlocaties serieus moet nemen, provinciaal ingrijpen niet moet afwachten en daarom zelf (al dan niet in afstemming en samenwerking met andere gemeenten) moet onderzoeken of er mogelijkheden zijn om in plaats van geografische plaatsing op eigen grondgebied, vergunningen voor wind op zee te verkrijgen, waarbij de opwekking meetelt in de bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. Dit dient het college op korte termijn te onderzoeken en de raad daarover te rapporteren.
Nationaal Klimaatafspraak en RES-proces In 2030 komt 70 procent van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. Dat gebeurt met windturbines op zee en op land en met zonnepanelen op daken en in zonneparken. Tegelijk groeit de vraag naar elektriciteit. Omdat de stroomvoorziening meer afhankelijk wordt van het grillige weer zijn veel maatregelen nodig om de levering betrouwbaar te houden. In het klimaatakkoord is daar, uitgaande van de 49% CO2 reductie in 2030, het volgende over afgesproken: Wind op zee 49 TWh, hernieuwbaar op land (> 15 kW) 35 TWh, Overige hernieuwbare opties (incl. CO2 vrij regelbaar vermogen) PM. Totaal derhalve 84 TWh.
Wind op zee Daarbij geldt dat Wind op zee (WOZ) wordt geregeld door de Rijksoverheid, ook omdat deze het juiste (ook planologische) instrumentarium daarvoor heeft. Die heeft het overigens al moeilijk genoeg om de verhoogde Europese doelstellingen (ondersteund in het klimaatakkoord overigens) naar 55% CO2 reductie in 2030 (in totaal 120 TWh gerealiseerd te krijgen op zee. Vooralsnog wordt geen verhoging overwogen van het bestanddeel hernieuwbare energie op land (deze blijft 35 TWh).
Duurzame grootschalige opwek elektriciteit op land Voor de productie van grootschalige opwek van elektriciteit op land (verder: hernieuwbaar op land) is afgesproken dat de in de RES betrokken partijen (m.n. gemeenten en provincies) verantwoordelijk zijn voor de wijze waarop de doelstellingen voor hernieuwbare elektriciteitsopwekking voor 2030 op land het beste gerealiseerd kunnen worden. Zij hebben daarvoor immers het gewenste instrumentarium. Het gaat dan om ruimtelijke aspecten die de basis vormen voor de borging in het omgevingsbeleid op provinciaal en gemeentelijk niveau. In een stevige werkstructuur wordt in RES verband gestuurd op het proces en de resultaten.
Gezamenlijk afgesproken RES doelstelling Gezamenlijk RES doel is dat uiterlijk op 1 januari 2025 alle aangevraagde benodigde vergunningen zijn afgegeven en dat in voorkomende gevallen tenders voor uitgifte van projecten zijn afgerond met oog op de tijdige realisatie van de opgave. Om voldoende volume te waarborgen en uitval van projecten te compenseren zal daarbij in de RES'sen en omgevingsplannen meer ruimte worden gezocht en ingepland.
Daarbij is het ook van belang dat het essentieel is dat er een voortdurende, stabiele en voorspelbare pijplijn aan projecten voor zon en wind op land bestaat. Om de ambitie te realiseren is het uitgangspunt dat in 2025 de projecten die optellen tot minimaal 35 TWh een SDE+-subsidie aangevraagd hebben.
Kan een gemeente (of provincie) een windpark op zee (laten) realiseren en zo voldoen aan
zijn doelstelling voor wind op land? Zouden we de vraag stellen: “kan ik inschrijven op een windpark op zee als gemeente?”, dan verwijzen we naar het team Wind op Zee. Meestal gaat het nu bij wind op zee steeds over PPA’s (power purchase agreements) met lange afname contracten met directe ontwikkelaars. Dit zijn grote consortia, waarbij dan extra moet worden geverifieerd of hier toegang van gemeenten mogelijk is.
Een gemeente kan dan overigens niet substitueren met de in RES-verband aangegane verplichting van duurzame grootschalige opwek op land. Met andere woorden: opwek op zee of certificaten tellen niet mee voor de doelstelling om in Twente 1,5 TWh en nationaal 35 TWh grootschalige opwek van duurzame, niet-fossiele elektriciteit op land te realiseren en conform de daarvoor opgenomen afspraken in de RES 1.0. We moeten dat ook niet willen, gelet op de eerder aangegane afspraken. Want dat leidt alleen maar tot een dubbeltelling met door het Rijk te realiseren windparken op zee en zo halen we de nationale doelen om in 2030 te voldoen aan zowel voldoende wind op zee als de afgesproken duurzame energie opwek op land niet.
De financiële consequenties De financiële consequenties voor gemeenten van een mogelijke uitruil van wind op land met wind op zee zijn gelet op bovenstaande hypothetisch en niet aan de orde.