Pagina wordt geladen
Renswoude, 22 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 5 oktober 2026.
Gemeente Renswoude Postbus 8 3927 ZL Renswoude
De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Zijne Excellentie De heer J. van Essen Postbus 20401 2500 EF Den Haag
Betreft: Zorgen gemeenteraad Renswoude over maatregelenpakket landbouw, natuur en stikstof
Geachte heer Van Essen,
Met belangstelling hebben we als gemeenteraad van Renswoude kennisgenomen van uw Kamerbrief "Weer ruimte voor de boer, natuur en bouw: maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstof" van 26 juni 2026.
De recent aangekondigde stikstofmaatregelen leiden in onze gemeente tot grote zorgen en onzekerheid. Deze zorgen leven in het bijzonder onder agrarische ondernemers en hun gezinnen, maar raken ook de vele bedrijven en werknemers die direct of indirect met de agrarische sector zijn verbonden. Wanneer de voorgestelde maatregelen in de huidige vorm worden doorgezet, vrezen wij dat voor een aanzienlijk deel van de agrarische bedrijven in onze gemeente en regio onvoldoende toekomstperspectief resteert. De gevolgen daarvan zullen niet alleen economisch, maar ook maatschappelijk ingrijpend zijn. De aanhoudende onzekerheid en druk trekken een zware wissel op het welzijn en de mentale gezondheid van ondernemers en hun gezinnen. In gesprekken met agrariërs zien en horen wij hoe diep deze zorgen inmiddels ingrijpen in het dagelijks leven en aan de keukentafel.
Impact Renswoude is een plattelandsgemeente met circa 80 agrarische bedrijven, veel landbouwgrond en verschillende aan de agrarische sector aanverwante bedrijven. De impact van deze brief reikt dan ook verder dan onze agrarische ondernemers.
Uit gesprekken met onze agrariërs blijkt dat de aanhoudende onzekerheid steeds zwaarder weegt. Veel ondernemers geven aan nauwelijks nog perspectief te zien voor hun bedrijf en de volgende generatie en ervaren dat er binnen het huidige en voorgenomen beleid steeds minder ruimte is voor hun sector. Sommigen spreken daarbij zelfs het gevoel uit dat zij als agrarisch ondernemer niet langer gewenst zijn. Dat signaal nemen wij als gemeenteraad zeer serieus.
Deze zorgen beperken zich nadrukkelijk niet tot het boerenerf. De agrarische sector is diep verweven met de economische en maatschappelijke structuur van Renswoude. Ruim 15% van alle vestigingen in onze gemeente behoort tot het agrocomplex, waarvan circa 90% tot de primaire productie. Nog sprekender is de werkgelegenheid: 36,4% van alle werkgelegenheid in Renswoude, circa 1.200 banen, is verbonden aan het agrocomplex. Ook regionaal is het belang aanzienlijk. Binnen Regio Foodvalley, waarvan Renswoude deel uitmaakt, vertegenwoordigt het agrocomplex bijna 26.000 banen en €1,69 miljard aan bruto toegevoegde waarde. Van deze banen bevinden zich circa 4.000 in de primaire productie. De overige circa 22.000 banen bevinden zich in onder meer toelevering, verwerking, groothandel, onderzoek en onderwijs. Daarnaast is er een brede schil van bouw- en constructiebedrijven, transporteurs, dienstverleners, stalinrichters en andere ondernemingen waarvan de activiteiten nauw verbonden zijn met een sterke agrarische sector. [1]
1 1 https://edepot.wur.nl/572701
Dat maakt onze zorgen breder dan de toekomst van individuele agrarische bedrijven alleen. Ook werkgelegenheid, bedrijvigheid en investeringskracht komen onder druk te staan, als een deel van de agrarische sector zou verdwijnen. De gevolgen van het voorgestelde beleid moeten daarom niet uitsluitend vanuit het perspectief van stikstofreductie worden beoordeeld, maar ook vanuit de economische en maatschappelijke gevolgen voor gemeenten waarin de agrarische sector een wezenlijk onderdeel vormt van de lokale economie en gemeenschap.
Onzekerheid Met de aangekondigde maatregelen beoogt u een einde te maken aan de langdurige onzekerheid en de vergunningverlening weer op gang te brengen. Juist op dat punt bestaan onder Renswoudse agrariërs en ondernemers grote twijfels. Zij vragen zich af of het voorgestelde maatregelenpakket daadwerkelijk leidt tot voldoende juridische ruimte om vergunningverlening weer structureel mogelijk te maken. Die zorg delen wij.
Tegelijkertijd roept de stapeling van maatregelen en voorwaarden vragen op over de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van het totale pakket. Het gaat daarbij niet alleen om de vraag of afzonderlijke maatregelen haalbaar zijn, maar vooral of ondernemers aan alle gestelde voorwaarden tegelijkertijd kunnen voldoen en binnen die kaders nog een economisch gezond en toekomstbestendig bedrijf kunnen voeren.
Van ondernemers worden mogelijk ingrijpende investeringen en aanpassingen in hun bedrijfsvoering gevraagd. Daar moet naar onze overtuiging voldoende zekerheid tegenover staan dat deze inspanningen juridisch worden erkend en daadwerkelijk bijdragen aan het herstellen van de vergunningverlening. Het is moeilijk uitlegbaar om van ondernemers verstrekkende maatregelen te verlangen wanneer vooraf onvoldoende zekerheid bestaat dat daarmee het probleem van de vastgelopen vergunningverlening daadwerkelijk wordt opgelost.
Deze twijfel wordt versterkt doordat ook het Planbureau voor de Leefomgeving in zijn reflectie op uw Kamerbrief vragen plaatst bij de haalbaarheid van de voorgenomen doelen binnen de gestelde termijn. Dit onderstreept voor ons de noodzaak om eerst te zorgen voor een juridisch houdbaar, uitvoerbaar en samenhangend kader dat daadwerkelijk perspectief biedt, voordat maatregelen met mogelijk verstrekkende gevolgen voor bedrijven en gezinnen worden uitgevoerd.
Innovatie, perspectief en samenwerking Onze agrariërs hebben laten zien dat zij bereid zijn te investeren en te innoveren om emissies terug te dringen en toekomstbestendig te ondernemen. Die bereidheid vraagt echter om duidelijkheid en rechtszekerheid. Investeringen kunnen alleen verantwoord worden gedaan wanneer de effecten daarvan juridisch worden erkend en ondernemers weten dat er ook op langere termijnperspectief voor hun bedrijf blijft bestaan, zonder daarbij afhankelijk te zijn van subsidies.
Daarbij is een economisch gezond verdienmodel essentieel. Verduurzaming en aanpassing van de bedrijfsvoering zijn alleen haalbaar wanneer ondernemers voldoende ruimte houden om zelfstandig een rendabel bedrijf te voeren en hun concurrentiepositie behouden.
Tot slot vraagt een duurzame oplossing om daadwerkelijke samenwerking met de agrarische sector. Agrariërs moeten niet alleen worden gehoord, maar hun kennis en praktijkervaring moeten aantoonbaar worden betrokken bij de uitwerking van beleid. Alleen met juridisch geborgde innovatie, economisch perspectief en samenwerking kan worden gewerkt aan natuurherstel én een vitale, toekomstbestendige agrarische sector.
Samenwerken aan een haalbaar perspectief De huidige situatie vraagt om een haalbare en zorgvuldige aanpak. Niet om maatregelen die vooruitlopen op een juridisch kader dat nog onvoldoende zekerheid biedt, maar om samenwerking tussen Rijk, medeoverheden, de agrarische sector en andere betrokken partijen. Wij roepen u daarom op om eerst de regelgeving in lijn te brengen met de beoogde koers en vervolgens samen met de sector te komen tot een uitvoerbaar, juridisch houdbaar en toekomstbestendig maatregelenpakket.
Een pakket dat agrariërs daadwerkelijk perspectief biedt, ruimte laat voor ondernemerschap en innovatie en voorkomt dat levensvatbare bedrijven onnodig verdwijnen, met alle gevolgen voor werkgelegenheid en onze lokale en regionale economie.
Daarbij moet helder en aantoonbaar zijn dat de maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan natuurherstel én het weer op gang brengen van de vergunningverlening. Alleen door de kennis en praktijkervaring van agrariërs serieus mee te nemen, kan worden gekomen tot oplossingen die niet alleen op papier werken, maar ook in de praktijk standhouden.
Wij willen vooruit. Onze boeren en ondernemers willen vooruit. Dat kan alleen met beleid dat juridisch klopt, praktisch uitvoerbaar is en perspectief biedt voor een vitale en toekomstbestendige agrarische sector.
Met vriendelijke groet,
De gemeenteraad van Renswoude