Wageningen, 17 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Technische vragen over een onderwerp van de Politieke Avond Termijn voor beantwoording is 2 werkdagen
Onderwerp Rekenkamerrapport verbonden partijen Partij VVD Datum vragen 10/09, uitgezet op vrijdag 11 september door de grife Datum antwoorden Woe 16-9 _Inleiding_ _Naar aanleiding van het Rekenkamerrapport 'Onderzoek Verbonden Partijen', het raadsbesluit van_ _8 oktober 2026 en de voorbereiding op de politieke behandeling, worden onderstaande vragen_ _voorgelegd aan het ambtelijk apparaat ter verheldering van de feitelijke en procedurele kaders_ _rond de 11 verbonden partijen van de gemeente Wageningen._
_Algemeen antwoord voorafgaand aan technische vragen:_
_Wageningen voldoet aan wettelijke verplichtingen en kent een (impliciet) gegroeide werkwijze_ _voor de sturing op verbonden partijen. De Rekenkamer constateert dat de relatie tussen_ _gemeentelijke doelen, de inzet van verbonden partijen en de bereikte resultaten momenteel nog_ _onvoldoende expliciet en systematisch zijn gemaakt. Het college onderschrijft dat verbeterpunt_ _en heeft daarom in de bestuurlijke reactie voorgesteld een overzichtsdocument op te stellen_ _waarin informatie en afspraken over doelen, resultaten, werkwijze, inzet en aansturing expliciet_ _bij elkaar worden gebracht en de doelen van verbonden partijen aan de gemeentelijke doelen_ _worden gekoppeld. Hier wordt de komende tijd aan gewerkt intern. Als daar meer duidelijkheid_ _over is gaan we hierover in gesprek met de raad._
Vraag 1 Welke concrete P&C- en overige relevante documenten van iedere verbonden partij worden momenteel aan de gemeenteraad voorgelegd voor zienswijze, en welke daarvan zijn wettelijk verplicht dan wel gebaseerd op de gemeenschappelijke regeling, afspraken of gemeentelijk beleid?
Antwoord _Voor gemeenschappelijke regelingen volgt de betrokkenheid van de raad primair uit de Wet_ _gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en uit de afzonderlijke gemeenschappelijke regelingen_ _(GR’en) zelf. In Wageningen hanteren we de lijn bij de P&C cyclus dat de kaderbrieven van de_ _GR’en voor wensen & bedenkingen naar de raad gaan en de ontwerpbegrotingen van de GR’en_ _voor zienswijzen._
_Voor privaatrechtelijke verbonden partijen geldt deze Wgr-systematiek niet. Daar zijn de_ _bevoegdheden en informatievoorziening afhankelijk van onder meer wetgeving, statuten,_ _aandeelhoudersrechten en overeenkomsten._
Vraag 2 Op basis van welke juridische criteria wordt bepaald of een voorstel leidt tot „ingrijpende maatschappelijke of financiële gevolgen”, wie beoordeelt dit en wordt deze beoordeling vastgelegd?
Antwoord
_Er bestaat in Wageningen geen uniforme beoordelingssystematiek waarmee wordt vastgesteld of_ _een besluit van een gemeenschappelijke regeling "ingrijpende maatschappelijke of financiële_ _gevolgen" heeft. De bepalingen verschillen per gemeenschappelijke regeling._
Vraag 3 Welke verbonden partijen hebben een formeel informatie- of zienswijzeprotocol richting Wageningen en welke afspraken en termijnen gelden daarbij voor college en raad?
Antwoord
_Er bestaat niet één uniform Wagenings informatie- of zienswijzeprotocol dat voor alle verbonden_ _partijen geldt. De afspraken verschillen naar rechtsvorm en per gemeenschappelijke regeling. Voor_ _de bepalingen rond informatievoorziening en aanvullende zienswijzen zijn de afzonderlijke_ _gemeenschappelijke regelingen leidend. In Wageningen hanteren we de lijn bij de P&C cyclus dat_ _de kaderbrieven van de GR’en voor wensen & bedenkingen naar de raad gaan en de_ _ontwerpbegrotingen van de GR’en voor zienswijzen._
_Het Rekenkameronderzoek laat bijv. zien dat Regio Foodvalley relatief concrete afspraken kent,_ _waaronder minimaal twee raadsinformatiebijeenkomsten per jaar en periodieke nieuwsbrieven. Bij_ _VGGM is voorzien in een informatieprotocol voor actieve informatievoorziening. De Rekenkamer_ _constateerde ten tijde van het onderzoek dat dit protocol nog niet gereed was. Voor de andere_ _onderzochte regelingen was de actieve informatievoorziening minder concreet uitgewerkt._
_Ambtelijk is er een werkwijze waarbij de stukken van gemeenschappelijke regelingen worden_ _gecoördineerd en zoveel mogelijk gelijktijdig aan de gemeenteraad worden aangeboden. In_ _samenwerking tussen griffie en ambtelijke organisatie is ook een format ontwikkeld voor de_ _informatienota's bij de P&C-stukken van gemeenschappelijke regelingen._
Vraag 4 Welke vaste procedure bestaat voor het signaleren van documenten die mogelijk voor zienswijze of andere betrokkenheid van de raad in aanmerking komen, en worden vragen, antwoorden en toezeggingen centraal geregistreerd?
Antwoord
_Voor de reguliere P&C-stukken van gemeenschappelijke regelingen is de feitelijke Wageningse_ _werkwijze als volgt:_
_1._ _Wageningen heeft een ambtelijk coördinator verbonden partijen die het proces rond_ _verzending van de P&C-stukken van gemeenschappelijke regelingen aan de gemeenteraad_ _coördineert._ _2._ _De stukken worden zoveel mogelijk gelijktijdig aan de raad aangeboden._ _3._ _Iedere gemeenschappelijke regeling heeft een beleidsinhoudelijke contactambtenaar._ _4._ _Deze contactambtenaar onderhoudt het contact met de betreffende gemeenschappelijke_ _regeling, ondersteunt en adviseert de portefeuillehouder en bereidt het voorstel over een_ _eventuele zienswijze voor._ _5._ _Voor de informatienota van het college aan de raad wordt een vast format gebruikt dat in_ _samenwerking tussen ambtelijke organisatie en griffie is ontwikkeld._ _6._ _In dat format wordt onder meer beschreven wat de gemeenschappelijke regeling doet en_ _waarom het college wel of geen zienswijze voorstelt._
_Er bestaat momenteel geen gemeentebreed beschreven proces waarin documenten buiten deze_ _reguliere P&C-stroom centraal worden beoordeeld op mogelijke betrokkenheid van de raad. De_ _verschillende contactambtenaren stemmen hun werkwijze niet structureel in een gezamenlijk_ _overleg af; zij hanteren hun eigen werkwijze bij advisering van college en raad._
Vraag 5 Welke uniforme methode gebruikt Wageningen voor de classificatie van financiële en bestuurlijke risico’s van verbonden partijen, welke factoren worden daarbij meegenomen en hoe wordt de classificatie geactualiseerd?
Antwoord
_Wageningen beschikt momenteel niet over één uniforme classificatiemethodiek waarbij alle_ _verbonden partijen bijvoorbeeld als laag, midden of hoog risico worden geclassificeerd en waarbij_
_deze classificatie automatisch leidt tot een bepaalde mate van sturing of monitoring. Dit is ook een_ _expliciete constatering van de Rekenkamer._
_Sinds de begroting 2026 worden in de paragraaf verbonden partijen per verbonden partij wel_ _risico's beschreven. Deze zijn op dit moment overwegend financieel van aard, waarbij voor enkele_ _verbonden partijen ook inhoudelijke of bestuurlijke risico's worden genoemd. De Rekenkamer_ _constateert dat deze informatie nog niet is vertaald naar een systematische prioritering en_ _differentiatie van ambtelijke en bestuurlijke inzet._
Vraag 6 Welke concrete gevolgen heeft een hogere risicocategorie voor monitoring, informatievoorziening, ambtelijke capaciteit en bestuurlijke vertegenwoordiging?
Antwoord
_Op dit moment worden de verbonden partijen niet op basis van een uniforme methodiek ingedeeld_ _in formele risicocategorieën zoals laag, midden en hoog. Een hogere formele risicocategorie kan_ _daarom momenteel ook niet automatisch leiden tot vooraf vastgelegde gevolgen voor monitoring,_ _informatievoorziening, ambtelijke capaciteit of bestuurlijke vertegenwoordiging. Dit sluit aan bij de_ _constatering van de Rekenkamer dat de recent verbeterde risicobeschrijving nog niet is vertaald_ _naar een expliciete differentiatie in sturing en inzet._
Vraag 7 Hoeveel ambtelijke capaciteit wordt per verbonden partij ingezet en welke functies/rollen zijn daarbij betrokken? Is hiervoor een norm of bandbreedte vastgesteld?
Antwoord
_Er is geen gemeentebrede norm of vaste bandbreedte vastgesteld voor de ambtelijke capaciteit_ _per verbonden partij. De inzet verschilt naar aard, omvang en actualiteit van de verbonden partij._ _Iedere gemeenschappelijke regeling kent een beleidsinhoudelijke contactambtenaar. Daarnaast_ _vindt centrale coördinatie plaats rondom de P&C-stukken en zijn, afhankelijk van het dossier, onder_ _meer beleidsmedewerkers, financieel adviseurs en juridische adviseurs betrokken._
_De Rekenkamer constateert dat de feitelijke prioritering en daarmee ook de inzet door de tijd heen_ _is gegroeid en niet is gebaseerd op één vooraf vastgestelde gemeentebrede classificatie. De_ _aanbevolen expliciete prioritering biedt de mogelijkheid om in de toekomst ook de gewenste_ _ambtelijke en bestuurlijke inzet bewuster aan het belang en risicoprofiel van een verbonden partij_ _te koppelen._
Vraag 8 Welke gemeentelijke begrotingsdoelen zijn per verbonden partij vastgelegd en welke prestaties en resultaten worden gebruikt om de bijdrage van de verbonden partij aan deze doelen te beoordelen?
Antwoord
_De verbonden partijen zijn in de programmabegroting gekoppeld aan de relevante programma's en_ _publieke belangen. Er bestaat op dit moment echter niet voor iedere verbonden partij een_ _afzonderlijk vastgesteld overzicht waarin de gemeentelijke doelen, prestaties en resultaten één-op-_ _één aan die partij zijn gekoppeld. Juist dit is een van de centrale bevindingen van de Rekenkamer._
_De Rekenkamer constateert dat in de gemeentelijke P&C-stukken wel wordt aangegeven bij welke_ _programma's verbonden partijen betrokken zijn, maar dat daaruit niet steeds blijkt aan welke_ _specifieke gemeentelijke ambities en doelen zij bijdragen en welke inhoudelijke opdracht daarbij_ _hoort._
_Het college heeft daarom in de bestuurlijke reactie voorgesteld een overzichtsdocument op te_ _stellen waarin informatie en afspraken over doelen, resultaten, inzet en aansturing explicieter bij_ _elkaar worden gebracht en de doelen van verbonden partijen aan de gemeentelijke doelen worden_ _gekoppeld._
Vraag 9 Welke indicatoren worden hiervoor gebruikt, welke meten output en welke maatschappelijk effect, en welke doelen zijn momenteel niet of onvoldoende met indicatoren te volgen?
Antwoord
_Er bestaat op dit moment geen uniforme set gemeentelijke indicatoren waarmee voor iedere_ _verbonden partij afzonderlijk de bijdrage aan Wageningse doelen wordt gevolgd en waarin_ _systematisch onderscheid wordt gemaakt tussen input, output, resultaat en maatschappelijk effect._ _Dit is ook een van de kernbevindingen van het Rekenkameronderzoek._
_Verbonden partijen rapporteren zelf wel over prestaties en resultaten. Het Rekenkameronderzoek_ _laat dit bijvoorbeeld zien bij OddV, die rapporteert over onder andere aantallen vergunningen en_ _uitgevoerde controles, en bij de MGR sociaal domein, die activiteiten en resultaten relateert aan de_ _doelstellingen van de samenwerking. Dergelijke prestatiegegevens geven echter niet automatisch_ _antwoord op de vraag in welke mate daarmee een specifiek Wagenings maatschappelijk doel wordt_ _gerealiseerd._
Vraag 10 Wie bepaalt de indicatoren, waar worden doelstellingen, resultaten en indicatoren vastgelegd en hoe wordt de betrouwbaarheid en actualiteit daarvan geborgd?
Antwoord
_Er bestaat hiervoor momenteel geen uniforme werkwijze voor alle verbonden partijen. Indicatoren_ _van een verbonden partij worden vastgesteld binnen de eigen governance en P&C-cyclus van die_ _partij. Gemeentelijke doelstellingen en bijbehorende indicatoren worden vastgelegd binnen de_ _gemeentelijke beleidscyclus en P&C-documenten. Waar sprake is van_ _dienstverleningsovereenkomsten of uitvoeringsprogramma's kunnen daarin daarnaast specifieke_ _prestatieafspraken worden opgenomen._
_De Rekenkamer constateert dat juist de verbinding tussen beide niveaus kan worden versterkt: de_ _prestaties van de verbonden partij en de Wageningse beleidsdoelen zijn nog niet structureel_ _zodanig aan elkaar gekoppeld dat de raad daaruit eenvoudig de bijdrage van iedere verbonden_ _partij aan de gemeentelijke doelrealisatie kan afleiden. De voorgestelde aanscherping van de_ _werkwijze is erop gericht deze verbinding meer expliciet en meerjarig navolgbaar te maken._
Vraag 11 Worden dezelfde doelen, definities en indicatoren gebruikt bij begroting, jaarrekening, zienswijzen en overige P&C-documenten?
Antwoord
_Niet systematisch. De Rekenkamer constateert dat de gemeentelijke P&C-stukken, P&C-stukken_ _van verbonden partijen en voorstellen over zienswijzen verschillende informatie bevatten, maar dat_ _daartussen nog niet structureel één doorlopende lijn bestaat van Wagenings doel naar beoogd_ _resultaat, gerealiseerde prestatie en eventuele bijsturing._
_De Rekenkamer adviseert daarom expliciet om de inhoudelijke strekking van zienswijzen waar_ _relevant terug te laten komen in de gemeentelijke P&C-documenten en zo een langjarige lijn in de_ _gemeentelijke inzet zichtbaar te maken. Ook adviseert de Rekenkamer de bijdrage van verbonden_ _partijen expliciet te betrekken bij het ontwikkelen en vaststellen van gemeentelijk beleid. Het_ _creëren van meer samenhang tussen deze documenten maakt onderdeel uit van de gewenste_ _verbetering._
Vraag 12 Op welke momenten beschikt college respectievelijk raad over informatie over doelrealisatie, en hoe wordt deze informatie verwerkt in Berap voorjaar, Begroting, Berap najaar en Jaarrekening?
Antwoord
_Er is op dit moment geen vast gemeentebreed moment waarop voor alle verbonden partijen_ _informatie over doelrealisatie wordt verwerkt in Berap voorjaar, begroting, Berap najaar en_ _jaarrekening._
Vraag 13 Wordt zichtbaar gemaakt wanneer resultaten achterblijven bij doelstellingen, welke acties daarop
zijn ondernomen en hoe afwijkingen ten opzichte van eerdere jaren worden verklaard? Wordt dit gekoppeld aan financiële en bestuurlijke risico’s?
Antwoord
_Dat gebeurt op onderdelen, maar nog niet volgens één uniforme gemeentebrede systematiek voor_ _alle verbonden partijen. De informatie van verbonden partijen bevat veelal financiële informatie,_ _prestaties en actuele ontwikkelingen. Daarnaast worden sinds de gemeentelijke begroting 2026 per_ _verbonden partij risico's opgenomen. Deze risico's zijn voornamelijk financieel van aard, met bij_ _enkele partijen ook bestuurlijke of inhoudelijke risico's._
_De systematische relatie tussen een afwijking in doelrealisatie, de oorzaak daarvan, benodigde_ _bijsturing en het daaruit voortvloeiende financiële of bestuurlijke risico is nog niet voor alle_ _verbonden partijen expliciet gemaakt. De door de Rekenkamer aanbevolen langjarige lijn en_ _uitbreiding van de risicobeschrijving met beleidsmatige en strategische risico's moeten deze_ _samenhang versterken._
Vraag 14 Welke formele rol heeft Wageningen per verbonden partij en welke formele bevoegdheden hebben raad, college en de bestuursorganen van de verbonden partij?
Antwoord
_Het Rekenkamerrapport benoemt alvast deze rollen:_
- _VGGM: Wageningen is vertegenwoordigd in AB en commissie veiligheid en gezondheid;_
- _Regio de Vallei: AB en DB;_
- _Regio Foodvalley: AB en DB;_
- _OddV: AB en DB;_
- _MGR sociaal domein: AB;_
- _Valleihopper: bestuurscommissie;_
- _ACV: aandeelhouder;_
- _BNG: aandeelhouder;_
- _Joint Warmte BV: aandeelhouder;_
- _Wageningen45: een collegelid met Wageningen45 in portefeuille is adviseur van het_ _bestuur. Daarbij merkt de Rekenkamer expliciet op dat Wageningen45 bij strikte toepassing_ _van de BBV-definitie geen verbonden partij is, omdat de gemeente geen bestuurlijk belang_ _in de vorm van een bestuurszetel of stemrecht heeft._
_Of er nog meer (of andere) formele rollen zijn per verbonden partij moet nog verder onderzocht_ _worden._
Vraag 15 Welke besluiten kan Wageningen zelfstandig beïnvloed en voor welke besluiten zijn andere deelnemers, een meerderheid of instemming van andere organen nodig?
Antwoord
_Bij verbonden partijen moet onderscheid worden gemaakt tussen besluiten die de gemeente zelf_ _neemt en besluiten die door het bevoegde orgaan van de verbonden partij worden genomen._
_Wageningen kan zelfstandig zijn eigen gemeentelijke beleidskaders, financiële kaders en de_ _inbreng van zijn vertegenwoordigers bepalen, binnen de daarvoor geldende wettelijke en_ _bestuurlijke bevoegdheden. Ook kan de gemeenteraad zelfstandig besluiten een Wageningse_ _zienswijze in te dienen wanneer daarvoor een zienswijzebevoegdheid bestaat. Een zienswijze bindt_ _het bestuur van de gemeenschappelijke regeling echter niet op dezelfde wijze als een besluit van_ _dat bestuur._
_Besluitvorming binnen een gemeenschappelijke regeling vindt plaats door de daartoe bevoegde_ _bestuursorganen, zoals AB, DB of bestuurscommissie. Wageningen is daar één van de deelnemers_ _en kan de uitkomst daarom in de meeste gevallen niet eenzijdig bepalen. De feitelijke invloed_ _hangt mede af van stemverhoudingen, de betreffende regeling en de mate waarin steun van_ _andere deelnemers kan worden verkregen._
_Bij privaatrechtelijke partijen wordt de formele beïnvloedingsmogelijkheid bepaald door onder_ _andere de statuten, het aandelenbezit, de aandeelhoudersvergadering en eventuele_ _overeenkomsten. De precieze stem- en besluitvormingsverhoudingen verschillen daarom per_ _verbonden partij._
Vraag 16 Welke onderwerpen kunnen worden beïnvloed via zienswijzen, bestuurlijke vertegenwoordiging, overeenkomsten, DVO’s of andere instrumenten?
Antwoord
_De beschikbare beïnvloedingsinstrumenten verschillen per rechtsvorm en verbonden partij. Bij_ _specifiek de gemeenschappelijke regelingen gaat het onder meer om:_
- _zienswijzen op de ontwerpbegroting._
- _de bestuurlijke vertegenwoordiging van Wageningen in AB, DB of bestuurscommissie;_
- _gemeentelijke sturing via inhoudelijke beleidskaders (wensen & bedenkingen_ _kaderbrieven);_
- _dienstverleningsovereenkomsten en uitvoeringsafspraken;_
- _moties en andere raadsinstrumenten richting het college;_
- _informatieverzoeken en actieve informatievoorziening;_
- _waar aanwezig, raadsrapporteurs en regionale raadscommissies._
_Bij vennootschappen wordt invloed primair uitgeoefend via de aandeelhouderspositie en de daarbij_ _behorende zeggenschapsrechten en via eventuele opdrachtgevers- of contractuele relaties. Die_ _verschillende rollen moeten daarbij van elkaar worden onderscheiden_
Vraag 17 Welke formele interventie-instrumenten bestaan per verbonden partij, wie is bevoegd deze in te zetten en welke voorwaarden, procedures en termijnen gelden?
Antwoord
_Er bestaat geen gemeentebrede, uniforme set interventie-instrumenten met één procedure en_ _termijn voor alle verbonden partijen. De mogelijkheden zijn afhankelijk van rechtsvorm, de_ _betreffende gemeenschappelijke regeling of statuten, overeenkomsten en de aard van het_ _onderwerp._
_De interventie kan variëren van bestuurlijk overleg en bijsturing binnen het AB/DB, het aanpassen_ _van opdrachten of dienstverleningsovereenkomsten en het indienen van een zienswijze tot, in_ _zwaardere gevallen, wijziging van de samenwerking of heroverweging van deelname. Voor_ _wijziging, toetreding en uittreding bevatten gemeenschappelijke regelingen specifieke bepalingen._ _De Wgr bepaalt bovendien dat het treffen van een regeling mede wijziging, toetreding en uittreding_ _omvat en kent daarbij een formele positie voor de raad._
_De precieze bevoegdheid en procedure zal daarom per verbonden partij moeten worden_ _aangegeven._
Vraag 18 Welke van deze instrumenten zijn de afgelopen vijf jaar daadwerkelijk ingezet en is per verbonden partij een formele escalatieladder of stappenplan vastgelegd?
Antwoord
_De gemeenteraad heeft in de onderzochte periode van de Rekenkamer met name het zienswijze-_ _instrument gebruikt. De Rekenkamer constateert onder andere zienswijzen bij OddV, MGR, VGGM_ _en Regio Foodvalley. De raad was daarbij meestal volgend op het voorstel van het college, maar_ _stelde bij Regio Foodvalley in enkele gevallen op eigen initiatief via motie of amendement een_ _zienswijze vast. Daarnaast worden reguliere raadsinstrumenten gebruikt, zoals het stellen van_ _vragen en het indienen van moties. De Rekenkamer constateert dat deze aanvullende_ _instrumenten buiten de zienswijzen relatief beperkt worden ingezet. Daarnaast vindt beïnvloeding_ _plaats via bestuurlijke vertegenwoordiging, ambtelijke contacten, opdrachtgeverschap,_ _dienstverleningsovereenkomsten en uitvoeringsafspraken._
_Er bestaat geen uniforme Wageningse escalatieladder die voor iedere verbonden partij een vaste_ _opeenvolging voorschrijft van signalering, ambtelijke interventie, bestuurlijke interventie,_ _zienswijze, wijziging van afspraken en uiteindelijk heroverweging van deelname. Welke interventie_ _mogelijk en proportioneel is, hangt af van de aard en rechtsvorm van de verbonden partij en het_ _betreffende probleem._
Vraag 19 Welke uniforme criteria en methodiek worden gebruikt voor de analyse en prioritering uit het raadsbesluit, hoe worden maatschappelijke relevantie, financieel risico, bestuurlijke invloed en regionale afhankelijkheid gewogen, en hoe wordt rekening gehouden met partijen met een beperkt financieel belang maar grote maatschappelijke impact?
Antwoord
_Op dit moment wordt nog geen uniforme, gewogen methodiek toegepast waarbij aan ieder_ _criterium een vaste score of gewicht wordt toegekend. De Rekenkamer constateert dat in de_ _huidige praktijk wel een impliciete prioritering is ontstaan, maar dat deze niet voortkomt uit een_ _integrale, vooraf vastgestelde analyse._
_De precieze wijze van wegen en de vertaling daarvan naar categorieën en consequenties voor_ _monitoring en bestuurlijke inzet moeten nog worden uitgewerkt. Het ligt voor de hand dit onderdeel_ _te laten zijn van het gesprek tussen raad en college dat door de Rekenkamer wordt aanbevolen._
Vraag 20 Hoe wordt de prioritering geactualiseerd en welke technische gevolgen heeft de prioritering voor ambtelijke capaciteit, bestuurlijke inzet, rapportage aan de raad en het gebruik van zienswijzen? Beschikt Wageningen daarbij per verbonden partij over een integraal, actueel dossier met de relevante regelingen, overeenkomsten, P&C-documenten, risicoanalyses, zienswijzen, besluiten en interventies?
Antwoord
_Prioritering en de concrete consequenties voor capaciteit, intensiteit van monitoring, bestuurlijke_ _inzet en rapportage moeten nog verder worden uitgewerkt. De Rekenkamer constateert immers_ _dat die koppeling in de huidige situatie nog niet systematisch bestaat._