Apeldoorn, 19 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Raadsvoorstel
Raadsvergadering
Voorstel nr
17 december 2026 Datum
10 november 2026
Onderwerp
Wijziging Verordening participatie gemeente Apeldoorn Portefeuille
M.D. Kuiper
Aan de gemeenteraad
Voorstel (concept-besluit)
De wijziging van de Verordening participatie gemeente Apeldoorn 2022, overeenkomstig bijgevoegd concept raadsbesluit, vast te stellen.
Toelichting
1. Inleiding
Aanleiding
De Wet versterking participatie op decentraal niveau regelt middels de Gemeentewet dat gemeenten per 1-1-2027 moeten beschikken over een participatieverordening waarin, onder meer, het Right to Challenge (verder: ‘uitdaagrecht’) is opgenomen. De gemeente Apeldoorn beschikt al enkele jaren over een participatieverordening. Het uitdaagrecht is daar echter nog niet in opgenomen, zodat uiterlijk eind 2026 een wijziging nodig is.
In de consulterende PMA op 8 januari 2026 is gebleken dat de raad positief staat tegenover het uitdaagrecht. De raad heeft het college verzocht om de samenleving in de gelegenheid te stellen om hier gebruik van te kunnen maken. Daartoe is een wijziging in de Verordening participatie gemeente Apeldoorn nodig. Deze wijziging ligt nu voor.
De huidige verordening is te lezen onder: [https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR691048](https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR691048)
Bestuurlijk belang
De gemeenteraad biedt inwoners de mogelijkheid om deel te nemen aan de gemeentelijke taakuitoefening.
Centrale vraag
Hoe geven we het uitdaagrecht zodanig vorm en inhoud dat het inwoners en de gemeente kansen biedt om beter en effectiever samen te werken aan een fijne gemeente?
2. Kader
De Wet versterking participatie op decentraal niveau, die per 1 januari 2025 is ingegaan, geeft nadere invulling aan de participatie op o.a. gemeentelijk niveau. Deze wet heeft artikel 150 van de Gemeentewet gewijzigd en versterkt daarmee de rol van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van gemeentelijke beleid.
Artikel 150 Gemeentewet luidt sinds 1 januari 2025 als volgt:
_1._ _De raad stelt een verordening vast waarin regels worden gesteld met betrekking tot de wijze_ _waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van_ _gemeentelijk beleid worden betrokken._
_2._ _Indien de raad de in het eerste lid bedoelde betrokkenheid regelt in de vorm van inspraak,_ _dan wordt deze verleend door toepassing van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht,_ _tenzij in de verordening anders is bepaald._
_3._ _In de verordening worden voorwaarden bepaald waaronder ingezetenen en maatschappelijke_ _partijen de volgende taken kunnen uitvoeren:_
_a._ _taken inzake de huishouding van de gemeente waarvan de raad de uitvoering aan het_ _gemeentebestuur heeft opgedragen;_
_b._ _taken waarvan de uitvoering bij of krachtens een andere dan deze wet van het_ _gemeentebestuur is gevorderd, voor zover de uitvoering van de taak door een ander dan het_ _gemeentebestuur met het bij of krachtens die wet bepaalde niet in strijd is._
Eenvoudig gezegd betekent de wijziging van artikel 150 Gemeentewet dat gemeenten een participatieverordening moeten opstellen met duidelijke afspraken over hoe inwoners betrokken worden en daarin ook het uitdaagrecht moeten opnemen. De precieze invulling van de participatiemogelijkheden blijft de verantwoordelijkheid van de individuele gemeente. Een en ander moet uiterlijk per 1-1-2027 zijn geregeld.
De gemeente Apeldoorn beschikt al sinds januari 2023 over een participatieverordening. Deze is echter nog niet volledig in lijn met wat de wetgeving nu oplegt. Door te besluiten om de voorgestelde wijziging vast te stellen wordt het uitdaagrecht opgenomen. In de verordening is een bepaling opgenomen waarmee het college nadere regels kan vaststellen om de uitvoeringspraktijk volledig in lijn te brengen met de gewijzigde wetgeving.
3. Beoogd maatschappelijk effect (voor mens, natuur en klimaat)
De Wet versterking participatie op decentraal niveau beoogt de participatie van inwoners in lokale besluitvorming te versterken en hen meer invloed te geven op de uitvoering van gemeentelijke taken. Dit kan leiden tot een betere samenwerking tussen gemeenten en inwoners. Uitgangspunt van het uitdaagrecht is dat inwoners en maatschappelijke partijen in de gelegenheid worden gesteld om een voorstel in te dienen om de uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het beheer van een park of het onderhoud van een buurthuis. De gemeente is dan verplicht om deze verzoeken serieus te overwegen en moet bij inwilliging ook de bijbehorende budgetten beschikbaar stellen. Om de uitvoeringspraktijk hierbij te laten aansluiten, kunnen er door het college nadere regels worden vastgesteld.
4. Argumentatie
Het uitdaagrecht en de participatieverordening als geheel richten zich op het versterken van de participatie van inwoners met als doel om zo een betere samenwerking tussen de gemeente en inwoners te bereiken.
5. Maatschappelijk draagvlak / Burgerparticipatie
Het uitdaagrecht en de participatieverordening als geheel richten zich op het versterken van de participatie van inwoners met als doel om zo een betere samenwerking tussen de gemeente en inwoners te bereiken.
Met het ‘programma burgerparticipatie’ (2019-2022) liep Apeldoorn grotendeels vooruit op hetgeen nu bij wet wordt geregeld. Daardoor beschikt Apeldoorn dan ook al enkele jaren over een participatieverordening en een gewaardeerd instrumentarium om inwonersinitiatieven te ondersteunen. Het uitdaagrecht biedt inwoners en maatschappelijke organisaties nog meer gelegenheden om te participeren.
6. Risico’s
Het uitdaagrecht raakt aan inhoud, processen, financiën en juridische kaders. Denk bijvoorbeeld aan al opgestelde kwaliteitseisen, aan aanbestedingsprocedures, aan veiligheid en verzekeringen bij uitvoering, aan financiële verantwoording etc. Daardoor is het lastig om vooraf de hele reikwijdte en de risico’s van invoering van het uitdaagrecht te overzien. In de consulterende PMA van 8 januari 2026 is gebleken dat de raad graag van start wil. Door de voorgestelde wijziging van de participatieverordening wordt hierin voorzien. In een later stadium kan blijken dat de verordening of de door het college vast te stellen nadere regels door ervaringen in de uitvoeringspraktijk herzien moeten worden. Na twee jaar worden de bevindingen en opgedane ervaringen geëvalueerd en met de gemeenteraad gedeeld.
7. Financiële paragraaf
Bij het uitdaagrecht gaat het in principe niet om de inzet van extra geld maar om het ter beschikking stellen van de bestaande budgetten. Kosten voor begeleiding en opdrachtgeverschap van Apeldoorn aan uitdaagrechtprojecten moeten derhalve ook binnen de bestaande budgetten worden opgelost.
8. Communicatie van het besluit
Inwoners zullen via een nieuwsbericht op de website geïnformeerd worden over de mogelijkheid om zich te beroepen op het uitdaagrecht.
9. Realisatie van het besluit
Door de nu voorliggende voorgestelde opneming van het uitdaagrecht in de participatieverordening wordt de samenleving in de gelegenheid gesteld om hier gebruik van te maken en gaan we samen op basis van de door het college vast te stellen nadere regels praktijkervaring opdoen. Indien nodig kan dit leiden tot vaststelling van nadere regelgeving of afspraken.
Burgemeester en wethouders van Apeldoorn, de secretaris, de burgemeester,
S. de Bruin A.J.M. Heerts