Zoeterwoude, 26 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Zoeterwoude 2027 De raad van de gemeente Zoeterwoude, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 oktober 2026, gelet op artikel 8, eerste lid, aanhef en onderdeel b, en tweede lid, van de Participatiewet;
overwegende dat het noodzakelijk is om regels met betrekking tot de individuele inkomenstoeslag bij verordening vast te leggen; besluit vast te stellen de Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Zoeterwoude 2027. Artikel 1. Begrippen In deze verordening wordt verstaan onder: - inkomen: totaal van het inkomen, bedoeld in artikel 32 van de Participatiewet, en de algemene bijstand; - peildatum: de datum waartegen een persoon individuele inkomenstoeslag aanvraagt; - referteperiode: periode van 36 maanden voorafgaand aan de peildatum. Artikel 2. Verlening 1. De individuele inkomenstoeslag kan, overeenkomstig artikel 36, eerste lid van de Participatiewet, op aanvraag worden verleend. 2. Een aanvraag wordt ingediend via een door het college vastgesteld formulier. 3. De individuele inkomenstoeslag kan daarnaast, overeenkomstig artikel 36, eerste lid van de Participatiewet, ambtshalve worden verleend aan inwoners die 36 maanden of langer aaneengesloten een uitkering op grond van de Participatiewet ontvangen. Artikel 3. Individuele inkomenstoeslag 1. Een persoon heeft recht op een individuele inkomenstoeslag als: a. Belanghebbende een langdurig laag inkomen heeft als bedoeld in artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet als gedurende de referteperiode het in aanmerking te nemen inkomen niet hoger is dan 100 % van de toepasselijke bijstandsnorm en; b. Belanghebbende geen in aanmerking te nemen vermogen heeft als bedoeld in artikel 34 van de Participatiewet en; c. Belanghebbende gedurende de referteperiode geen uitzicht heeft gehad op inkomensverbetering en; d. Belanghebbende niet in een Wlz-inrichting woonachtig is. 2. Het college kan voor de uitvoering van artikel 3 nadere beleidsregels vastst Artikel 4. Hoogte individuele inkomenstoeslag 1. Een individuele inkomenstoeslag bedraagt per kalenderjaar: a. € 462 voor een alleenstaande; b. € 577 voor een alleenstaande ouder; c. € 635 voor gehuwden/samenwonenden. 2. Als één van de gehuwden is uitgesloten van het recht op individuele inkomenstoeslag ingevolge de artikelen 11 of 13, eerste lid, van de Participatiewet, komt de rechthebbende echtgenoot in aanmerking voor een individuele inkomenstoeslag naar de hoogte die voor hem als alleenstaande of alleenstaande ouder zou gelden. 3. Voor toepassing van het eerste en tweede lid is de situatie op de peildatum bepalend. 4. De bedragen genoemd in het eerste lid worden jaarlijks geïndexeerd, voor het eerst per 1 januari 2027, overeenkomstig de ontwikkelingen van de consumentenprijsindex volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek. De bedragen worden naar boven afgerond op hele euro’s. Artikel 5: Geen terugvordering, tenzij schending inlichtingenplicht Indien de gemeente overgaat tot ambtshalve verstrekking van de individuele inkomenstoeslag zal de gemeente niet tot terugvordering overgaan als achteraf blijkt dat er geen recht op de ambtshalve verstrekte Individuele inkomenstoeslag bestaat. Dit is slechts anders als de onterechte ambtshalve verstrekking het directe gevolg is van een schending van de in artikel 17 lid 1 van de Wet bedoelde inlichtingenplicht. Artikel 6. Intrekken oude verordening De Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Zoeterwoude 2015 wordt ingetrokken met ingang van 1 januari 2027. Artikel 7. Inwerkingtreding en citeertitel 1. De verordening treedt in werking per 1 januari 2027. 2. Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Zoeterwoude 2027. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 17 december 2026. de griffier, de voorzitter, G.J.Buijs C.G.J. Breuer Toelichting Algemeen Aan de bijstand ligt het uitgangspunt ten grondslag dat het normbedrag, bedoeld ter voorziening in de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan met inbegrip van een component reservering, in beginsel toereikend is. Toch kan de financiële positie van mensen die langdurig op een minimuminkomen zijn aangewezen onder druk komen te staan als er na verloop van tijd geen enkel perspectief lijkt te zijn om door inkomen uit arbeid het inkomen te verhogen. Om die reden is bij de invoering van de Wet werk en bijstand (hierna: WWB) in 2004 de langdurigheidstoeslag in het leven geroepen. Sinds 1 januari 2009 is de langdurigheidstoeslag gedecentraliseerd. Ook is de langdurigheidstoeslag sinds die datum een bijzondere vorm van (categoriale) bijzondere bijstand. Per 1 januari 2015 vervangt de individuele inkomenstoeslag de langdurigheidstoeslag. Sindsdien is het verlenen van de toeslag geen gebonden bevoegdheid meer, maar een discretionaire bevoegdheid. Dit betekent dat het college een individuele inkomenstoeslag kan verlenen als een persoon voldoet aan de voorwaarden daarvoor. Het college kan in beleidsregels aangeven welke groepen niet in aanmerking komen voor individuele inkomenstoeslag en in welke gevallen personen uitzicht hebben op inkomensverbetering. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan personen aan wie in de referteperiode een maatregel is opgelegd wegens een schending van een arbeidsverplichting of een re-integratieverplichting of aan personen die uit 's Rijks kas bekostigd onderwijs volgen. Vast te leggen regels in verordening De individuele inkomenstoeslag is niet gerelateerd aan bepaalde kosten. Het is een inkomensondersteunende maatregel voor bepaalde personen die langdurig een laag inkomen hebben en daarbij, gelet op de omstandigheden van die persoon, geen uitzicht hebben op inkomensverbetering (artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet). Bij verordening moeten regels vastgesteld worden over het verlenen van een individuele inkomenstoeslag als bedoeld in artikel 36 van de Participatiewet. Deze regels moeten in ieder geval betrekking hebben op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de begrippen ‘langdurig’ en ‘laag inkomen’. Op grond van deze verordening is geen sprake van een laag inkomen bij een inkomen hoger dan 100% van de toepasselijke bijstandsnorm. Daarnaast moet bij verordening de hoogte van de individuele inkomenstoeslag bepaald worden. Het college kan in (wetsinterpreterende) beleidsregels aangeven wanneer sprake is van 'geen uitzicht op inkomensverbetering'. Gelet op de tekst van artikel 8, tweede lid, van de Participatiewet hoeft dit criterium niet per definitie te worden vastgelegd in de verordening. Bij de beoordeling van het criterium 'geen uitzicht op inkomensverbetering' moet het college rekening houden met de omstandigheden van de persoon. In artikel 36, tweede lid, van de Participatiewet is bepaald dat tot die omstandigheden in ieder geval worden gerekend: - de krachten en bekwaamheden van de persoon, en - de inspanningen die de persoon heeft verricht om tot inkomensverbetering te komen. In de onderhavige verordening wordt een aantal gedragingen geschetst waarvan verondersteld kan worden dat sprake is van het verspelen van uitzicht op inkomensverbetering. Artikelsgewijze toelichting Enkel die bepalingen die nadere toelichting behoeven worden hier behandeld. Artikel 1. Begrippen Begrippen die al zijn omschreven in de Participatiewet, Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) of de Gemeentewet worden niet afzonderlijk gedefinieerd in deze verordening. Deze zijn vanzelfsprekend van toepassing op deze verordening. Inkomen Met inkomen wordt bedoeld het inkomen zoals bedoeld in artikel 32 van de Participatiewet. In afwijking hiervan wordt algemene bijstand voor de beoordeling van het recht op individuele inkomenstoeslag ook in aanmerking genomen als inkomen. Bijzondere bijstand kan niet als inkomen in aanmerking worden genomen. Aangezien individuele inkomenstoeslag een vorm van bijzondere bijstand is, is het niet nodig expliciet te bepalen dat een eerder verstrekte individuele inkomenstoeslag buiten beschouwing moet worden gelaten bij de vaststelling van het inkomen. Het wordt niet wenselijk geacht een eerder verstrekte individuele inkomenstoeslag in aanmerking te nemen als inkomen, omdat dit het ongewenst effect kan hebben dat een persoon geen recht op een individuele inkomenstoeslag heeft omdat hij een te hoog inkomen heeft gehad in de referteperiode vanwege een eerder verstrekte toeslag. Wat voor een eerder verstrekte individuele inkomenstoeslag geldt, dat geldt ook voor een eerder verstrekte langdurigheidstoeslag op grond van de WWB zoals die luidde vóór 1 januari 2015. Peildatum De peildatum is de datum waartegen een persoon individuele inkomenstoeslag aanvraagt (artikel 1 van deze verordening). Het gaat om de datum waarop een persoon langdurig een laag inkomen heeft, geen in aanmerking te nemen vermogen heeft als bedoeld in artikel 34 van de Participatiewet en, gelet op de omstandigheden van die persoon, geen uitzicht op inkomensverbetering heeft. De peildatum komt meestal overeen met de meldingsdatum. De peildatum kan in beginsel niet liggen vóór de dag waarop een persoon zich heeft gemeld om individuele inkomenstoeslag aan te vragen, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden. Dit volgt uit artikel 44, eerste lid, van de Participatiewet en de jurisprudentie rondom artikel 44 van de Participatiewet. Referteperiode Verder is bepaald wat onder de referteperiode moet worden verstaan: een periode van 36 maanden voorafgaand aan de peildatum. Zie ook de toelichting bij artikel 3 onder ‘Langdurig’. Artikel 2. Verlening De Participatiewet in balans heeft artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet dusdanig gewijzigd dat het college aan een persoon ook ambtshalve een individuele inkomenstoeslag kan verlenen. Voorheen was de individuele inkomenstoeslag alleen op aanvraag verkrijgbaar. Het eerste lid maakt duidelijk dat het college nog steeds de bevoegdheid heeft om op aanvraag tot verlening over te gaan. Het tweede lid bepaalt dat de aanvraag moet worden ingediend met een door het college vastgesteld formulier. Het gaat dan om een schriftelijke aanvraag (artikel 4:1 van de Awb) die wordt ondertekend door de aanvrager en ten minste de naam en het adres van de aanvrager bevat, de dagtekening en een aanduiding van de beschikking die wordt gevraagd (artikel 4:2, eerste lid, van de Awb). De aanvrager verschaft ook de gegevens en bescheiden die voor de beslissing op de aanvraag nodig zijn en waarover hij redelijkerwijs de beschikking kan krijgen (artikel 4:2, tweede lid, van de Awb). Het verplichte gebruik van een aanvraagformulier zorgt voor een efficiëntere afhandeling van aanvragen en voorkomt dat noodzakelijke gegevens voor de beoordeling van het recht op de individuele inkomenstoeslag bij de aanvraag ontbreken. Daarmee wordt de aanvrager ontlast. Het derde lid maakt het mogelijk om de individuele inkomenstoeslag ambtshalve toe te kennen aan inwoners die 36 maanden of langer aaneengesloten een uitkering op grond van de Participatiewet ontvangen, waarmee het niet-gebruik van deze regeling wordt tegengegaan. Van deze inwoners beschikt de gemeente al over de benodigde gegevens over het inkomen, vermogen en individuele omstandigheden. Hierdoor kan direct worden vastgesteld of er sprake is van een langdurig laag inkomen en of er, gelet op de individuele omstandigheden, geen vooruitzicht is op inkomensverbetering. Bij andere doelgroepen ontbreekt dit actuele inzicht, waardoor het risico op ten onrechte verstrekte toeslagen te groot is. Artikel 3. Individuele inkomenstoeslag Van belang bij het bepalen wat een langdurig laag inkomen is, is wat onder ‘langdurig’ en onder ‘laag’ wordt verstaan. Langdurig De door de gemeenteraad vastgestelde langdurige periode voorafgaand aan de peildatum, wordt aangeduid als referteperiode. De referteperiode is vastgesteld in artikel 1 van deze verordening, te weten: 36 maanden. Een periode van detentie wordt niet meegeteld bij het bepalen van de referteperiode. Laag inkomen Een inkomen is laag als het niet hoger is dan 100% van de toepasselijke bijstandsnorm. De vraag of het inkomen van een persoon gedurende de referteperiode niet hoger is dan het langdurig lage inkomen van 100% van de toepasselijke bijstandsnorm, zal niet al te rigide mogen worden beoordeeld. Een marginale overschrijding van dit lage inkomen moet worden genegeerd.1 Gaat het inkomen van een persoon gedurende (een deel van) de referteperiode de toepasselijke bijstandsnorm maandelijks met ongeveer € 5 of meer te boven, dan is geen sprake meer van een marginale overschrijding van de bijstandsnorm die niet aan toekenning van een individuele inkomenstoeslag in de weg staat. Er is immers geen sprake van een incidentele geringe overschrijding van de bijstandsnorm of van te verwaarlozen bedragen van enkele eurocenten.2 Verder dient de persoon geen uitzicht te hebben op inkomensverbetering. Bij de beoordeling van het criterium 'geen uitzicht op inkomensverbetering' moet het college rekening houden met de omstandigheden van de persoon. In artikel 36, tweede lid, van de Participatiewet is bepaald dat tot die omstandigheden in ieder geval worden gerekend: - de krachten en bekwaamheden van de persoon, en - de inspanningen die de persoon heeft verricht om tot inkomensverbetering te komen. In het individuele geval zal het college moeten beoordelen of belanghebbende gelet de krachten en bekwaamheden van de persoon geen uitzicht heeft gehad op inkomensverbetering. Van belanghebbende, die op de peildatum of in de referteperiode een inkomen geniet of heeft genoten op grond van de Wet Studiefinanciering (WSF 2000) of de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS), kan in algemene zin verondersteld worden dat sprake is van zicht op inkomensverbetering. Door middel van opleiding of scholing bestaat er immers meer perspectief op de arbeidsmarkt. Als iemand echter in de afgelopen 36 weken slechts enkele maanden onderwijs heeft gevolgd kan niet automatisch worden aangenomen dat die persoon zicht heeft op inkomensverbetering. Ook hier vindt individuele toetsing plaats. Voorts zal het college in het individuele geval moeten beoordelen of belanghebbende inspanningen heeft verricht om tot inkomensverbetering te komen. Dit is in beginsel niet het geval als belanghebbende in de referteperiode zich niet of onvoldoende gehouden heeft aan één van de arbeidsverplichtingen volgens de Participatiewet. Dit geldt in het bijzonder als belanghebbende niet of onvoldoende naar vermogen heeft getracht algemeen geaccepteerde arbeid te verkrijgen, te behouden of te aanvaarden zonder dat er sprake is van bijzondere omstandigheden, die aanleiding hebben gegeven om af te zien van een verlaging van de uitkering. 1 CRvB 19-08-2008, nrs. 06/1163 WWB e.a., ECLI:NL:CRVB:2008:BE8918 en CRvB 15-02-2011, nr. 08/5141 WWB, ECLI:NL:CRVB:2011:BP5532. 2 (CRvB 27-03-2012, nr. 10/2488 WWB, ECLI:NL:CRVB:2012:BW0068 en CRvB 31-07-2012, nr. 12/1825 WWB, ECLI:NL:CRVB:2012:BX7178. Voor de groep bewoners van een Wlz-inrichting mag worden aangenomen dat zij in het algemeen geen dan wel veel minder vervangingsuitgaven hebben dan personen die buiten een inrichting woonachtig zijn. Op grond van bijzondere omstandigheden kunnen zij eventueel wel in aanmerking komen voor bijzondere bijstand. Artikel 4. Hoogte individuele inkomenstoeslag Bij de hoogte van de individuele inkomenstoeslag wordt onderscheid gemaakt tussen een alleenstaande, een alleenstaande ouder en gehuwden. Gehuwden Bij gehuwden moet in het oog worden gehouden dat het recht op individuele inkomenstoeslag de gehuwden gezamenlijk toekomt. Worden personen op de peildatum als gehuwden aangemerkt, dan moeten beide gehuwden voldoen aan de voorwaarden van artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet. Voldoet één van hen niet aan deze voorwaarden, dan bestaat voor beiden geen recht op individuele inkomenstoeslag.3 Is één van de echtgenoten uitgesloten van het recht op individuele inkomenstoeslag, anders dan vanwege het niet voldoen aan de voorwaarden van artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet, dan komt de rechthebbende partner wel in aanmerking voor een individuele inkomenstoeslag. Het gaat hier om een partner die op een van de in artikelen 11 of 13, eerste lid, van de Participatiewet genoemde gronden geen recht heeft op bijstand. Als slechts één partner recht heeft op individuele inkomenstoeslag, komt deze rechthebbende partner in aanmerking voor een individuele inkomenstoeslag naar de hoogte die voor hem als alleenstaande of alleenstaande ouder zou gelden. Dat is geregeld in het tweede lid. Artikel 5: Geen terugvordering, tenzij schending inlichtingenplicht Op grond van het vertrouwensbeginsel mag de inwoner erop vertrouwen dat een besluit van het college dat op eigen beweging is genomen juridisch en feitelijk juist is. Daarnaast geldt het rechtszekerheidsbeginsel. Dit beginsel beschermt de inwoner tegen het onverwacht terugkomen op rechtshandelingen door de overheid. De inwoner moet erop kunnen vertrouwen dat een eenmaal verkregen recht van het college niet met terugwerkende kracht wordt afgenomen, tenzij er sprake is van een schending van de inlichtingenplicht. Aangezien bij een ambtshalve toekenning het initiatief en de gegevensverwerking volledig bij het college liggen, kan een eventuele administratieve of automatiseringsfout niet aan de inwoner worden toegerekend. Het met terugwerkende kracht herzien, intrekken of terugvorderen van de individuele inkomenstoeslag door een fout gemaakt door het college, verdraagt zich niet met deze fundamentele beginselen van behoorlijk bestuur. Om die reden ziet het college bij een ambtshalve verstrekking af van de bevoegdheid tot herziening en terugvordering als bedoeld in de artikelen 54 en 58 van de Participatiewet, mits de inwoner te goeder trouw heeft gehandeld door aan de wettelijke inlichtingenplicht te voldoen. 3 CRvB 13-07-2010, nr. 08/2345 WWB, ECLI:NL:CRVB:2010:BN2529.