Dordrecht, 18 november 2025
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
el-719)
Aan de leden Datum 16 oktober 2025
Ons kenmerk U202500257 Lbr. 25/047
Telefoon 070- 3738393
Bijlage(n) 2
Onderwerp Modelverordening Lokaa I eigendom bij grootschalige elektriciteitsopwek
Geachte leden van college en gemeenteraad,
In deze ledenbrief informeren wij u over de VNG modelverordening Lokaal eigendom bij grootschalige elektriciteitsopwek. Deze heeft gevolgen voor beleid en uitvoering bij gemeenten.
Achtergrond en ontwikkelingen Op basis van een bij amendement ingevoegd artikel in de Energiewet (artikel 6.12, derde lid, van de Energiewet) kan een gemeente bij verordening bepalen dat een producent bij de aanleg of uitbreiding van projecten voor wind- en zonne-energie moet streven naar 50% lokaal medeeigendom. Dit streven is eerder neergelegd in het Nederlandse Klimaatakkoord en op deze manier ook vastgelegd in Nederlandse wetgeving. Lusten en lasten worden zo eerlijker verdeeld. Ook kan lokaal eigendom het draagvlak voor dergelijke energieprojecten vergroten.
De VNG heeft vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Energiewet de modelverordening Lokaal eigendom bij grootschalige elektriciteitsopwek opgesteld. Gemeenten kunnen deze modelverordening gebruiken om eigen beleid over lokaal eigendom in algemeen geldende regels te verankeren. Hiermee is de inspanningsverplichting van de producent te toetsen en af te dwingen en is voor iedereen duidelijk hoe lokaal eigendom binnen de gemeente ingevuld wordt.
Met dit model kunt u vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Energiewet (naar verwachting 1 januari 2026) toewerken naar een verordening die past bij uw gemeente. De modelverordening voorziet in een bepaling waarmee de verordening gelijktijdig in werking treedt met de Energiewet.
De VNG hoopt met dit duidelijke kader uw gemeentelijke praktijk rond de energietransitie te ondersteunen.
Meer informatie De geconsolideerde teksten van de VNG-modellen (met de bijbehorende toelichtingen) zijn te raadplegen via de Kennisbank Decentrale Regelgeving (www.decentralereqelqevinq.nl). De VNG modelverordeningen (zonder de toelichtingen) staan ook in Modellen Decentrale
Vereniging van Nededandse Gerneenten 1/2
Nassaulaan 12 Den Haag i Postbus 30435 l 2500 GK Den Haag
070 - 373 83 93 l info@vng.nllvng.nl
Modelverordening Lokaal eigendom bij grootschalige elektriciteitsopwek
Regelgeving (https://puc.overheid.nl/mdr/).
Bijlagen Deze ledenbrief bevat 2 bijlagen:
Bijlage 1- Modelverordening lokaal eigendom bij grootschalige elektriciteitsopwek met algemene en artikelsgewijze toelichting. Bijlage 2- Implementatiehandleiding bij de modelverordening lokaal eigendom bij grootschalige elektriciteitsopwek: nadere toelichting van de te maken keuzes en instructies voor de toepassing van de regeling.
Vragen Voor vragen over deze ledenbrief kunt u terecht bij het Klantcontactcentrum van de VNG, via 0703738393 of e-mail: infoavrio.nl.
Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten
dr. mr L.K. Geluk Algemeen directeur
Vereniging van Nederlandse Gerneenten 2/2
a modelverordenrne_lokaal_egendom_bk_oroorschelegeelektocrtensopwek
E19)
Model Verordening lokaal eigendom bij grootschalige elektriciteitsopwek
Leeewijeer modelboaling.
•1 j of (Pp oorbold i [tijdstip) a dom geom.*. t. rerlien . Bees OF los) • door porno.. re lees.
Olaf a facuelebel •))la)J. voorbeeld leg Ono,n of ono veer goneenle
Combinabes no ook mown* Dep Onbeeed nn Dep..% tbe oweelloollabd re eh eqn konemegegeneed ohoudl
Ook wordt er goon en«...On wood pekonn kw woolen Herb] kw bet...Omen di d. en* v want tel men wheeler. of Orkelleden bola. dan..n ender...ant
Let op dal de rumoring of ienerrig bit hen rot...tom.n on on NotAlabef MO led of onderdol meet wordenongepo Bee een eponym, noon n model act* a bet onderdeel 'en' of 01 " goolodar en +rode MI leatele ondendeel "gestatn rol fen " of een " " or" nop etaerteeket v olge
N.., wordt o *noon rn d. kin•kernenteliehendleed
D. roe ran Oe 9,r-no.nto moon ornoemeel nee; en Del...eel van renege.an bee woes.. en roneakeers van Idelom et. oeornO WO tie weer 0 12 der0e oan Oe Enerneon go...n bet advreS, an Oe Dorn [On...5+e: bee.. so te shro.r. cc.Drnmee rercroerrr; Verordming baked eigendon bij groorstbdiger elektrecionloorek (neon gemeenee)
Booed. tub I Algona. belpeelhipplie
n
Anokel I Dennegew doe. Northman eel ie ~op berrelend• borgelmgen monk negglIll. ender
foareredecd•f fiche ~mule Pee ~rem ion ~do al. b•doeld en de Ongenreporel
. off. neleedijile WNW.. reld.remlmnememgen, Il.w. ondernenengen oddegroe• ondernamoglieen~ valgegedmppen preemie.. peonage en de robip
- mg. mg sonde nstall.tre gweing babbend met di. be...eland* (busolgenmenterrn WOW giVenr10,1 het;kindred, ell wensenleell es frnede.1.9 «MOM MbbM o an eon none. en Z. opwek dre rot die evelektle *ode gerealneerd door de knog ran p.c.n en de ^epee orngeog yen Ore nod*. °an. Wine, ev e MI goal s an elerancleo.oporel. d oor zonne-werg. ben.. de germ...ono..
[noon eeroortein]] b m M. goal on eleldnederso peek rloor boneo de gerneenlegrens van de
[or* peen~ne en bonen nod van 10 koe d. tether:eel* yen d. rendlurno gem... end de voel. err d• turbo
1 Wereniging ran Nederland. Gaenieeneen
en7.29
*MOM 2 Tompaa.lngeberent 1 Den vetoroereng rs sac loeparanng op de eaten of lateen:long van on woofs...loge ostallan• vow d• operek ran leek:Mal« ul Immegmbare prom«. 2 Onder..n groolach.bge ne1.IIMi. v oor de pewee yen deldnored or berme...ere bronnen.mrdt s rustran
- eon bone...park nwl capon« van le' most. )O.l NMI MW of D eon wodeurbrne rot een coerce« van len one* lawital YWf eAW lb
)foe#dnlook 2 elionverIngsplerrer bsealelgendom
Anneal 3 keepenningsvorplecloing bleed ogendoen 1 Bk d. awl.; 0l c-nre- I, an ten groorscharce rnstellebe vow d•Oplvek van elennolea ul enoroowbare brewer 90101 er. oar de prolucent een enspancengsverokreeng orn 5p cotenl bkaal openoom le boo. 2 Er vs. ode, god mee..er lea. arn de rnspannog erplormne es w g.n eeneeonbaar en v enl were oar c eruct rie general en..en Deslaande pore erersererde o ore* an personen of ondernerrengen un de log v.n gamen
er reel nwer den een beeenkomsl mel die;careen is geweest «wont, el• mogelObeden vow [okapi gentle rn aln 0 org Need en is re erkend
. geen reele loonn es goer en on de ongoing orn lo ken egandom ter bereiken of er peen oone mod. reaksers,h 'embed is lode.
Annul 4 IllogyerIng tomomennIndaverpilehOred Ions. eigeekborn I De ~went niggramtroond gown Dan bel van de booraclo nee. oar de ogee of unbrending 4*i~ a ~Co impeamirgen big Meet remelt orn rrode-egendom ten airmen...de voorgenomen rnstellelieldomplealliierrieernm door en, Ion% ran gangen le b. ord... b weir pe~ge mel•-•~1144, n rnareengeko men c Yong Meer wide dew 50 ~Mot ra or &yang...omen.1 de...non ~ran 2 ipear* r paned.r ne. overeengekornen
Mid 5 Gnomon. en ~Bidden modswInd 1 Veer d. 'none enne bodneld n.Nk.l 4 *erne eed ondor.a warden d. olgend • goo ens en befeheiden door d. producenl aan hee colleen rentrekt
- de menhoolen debnen r oor de eenanunKlelel Ovef bet poled b weere ref orrodee es gedeeld en Doe doe inform.r beschnebo es good en C ten ilka.n2W - a n d• lung van panel. 1. hoe deo re gee« mood 2' op welke wen den pepuen brj Del project no bebokken )' op wee. wipe d. eons.n van den party.n no rerkend
noe deo potion de mogelenheed heboen gelled om le pollee's,. 2 Veer de motronng bodoeld n MO. 4 lone kd ender b wortlen O. v deer.* gegev ens en bescheeden door d. produce,* ', entree' a mike awaken met den panne, pp gemmed b Co. de atomaken rnet den pangn xT v mlgolomd c Imo, derek•nel• overeenkorren tusseri de prod.*a en de bind van pang. al dan reet vertegenwoord.bd door de loin.. energeadenemnechan meson de dolmnairle idepraken oven 10.5 *mender ng arn vengeledd d eon promerstrodwrberwernpng nee dean opgenornen de few...le- en eigendormstrucluse s an ber props.
- een mouser. van Needle.% ran de mgendorne. zeggenschwer meowing Omen.« prone"
f over-add r.s de tudrage~ 3 Von de molegemed Weald go medal 4 wnarolnl end.,.rden de r ogee.. gegoons en bemnnelen door de modueere rergereld
- *en Overnehl yen de indef. v OMen ven lielenetele Peno.efill• do pin logo*q.n b de redenen worom 50 proem lokaal egerOom n.t ~ban n
2 Oarailigi no ran Neelarlands a bernaantan
Implementatiehandleiding bij model Verordening lokaal eigendom bij grootschalige
elektriciteitsopwek
Algemeen
In artikel 6.12, derde lid, van de Energiewet is de grondslag opgenomen voor het regelen van de
motivering van een inspanningsverplichting om 50 procent lokaat eigendom bij de aanleg of uitbreiding
van grootschalige installaties voor de opwek van elektriciteit uit de hernieuwbare bronnen te verkrijgen
in een provinciale of gemeentelijke verordening.
Het model 'Verordening lokaal eigendom grootschalige elektriciteitsopwek' biedt gemeenten een
voorbeeld om tot uitwerking van een dergelijke verordening te komen. In deze
implementatiehandleiding worden de keuzes die gemeenten kunnen maken en de bijbehorende
afwegingen toegelicht.
Het model bevat een aantal artikelen waarin individuele gemeenten keuzes kunnen maken. Deze
implementatiehandleiding is opgesteld om te ondersteunen bij het maken van die keuzes. Uiteraard is
de gehele modelverordening facultatief in die zin dat het verordeningsinstrument alleen gebruikt hoeft
te worden als dat voor een individuele gemeente wenselijk is. Gemeenten hebben bovendien de
vrijheid om een andere invulling te geven dan in de modelverordening is gekozen.
Gemeenten die ervoor kiezen om de bepalingen uit de modelverordening niet of in gewijzigde vorm
over te nemen, of deze aan te vullen, dienen er scherp op te letten dat deze keuzes zowel in lijn zijn
met de toepasselijke wetgeving als met de systematiek van de bepalingen uit de modelverordening die
wel worden overgenomen. Artikelen of artikelleden moeten mogelijk worden vernummerd. Daarnaast is
de modeltoelichting zodanig opgesteld dat gemeenten deze kunnen overnemen, mits zij ook het
bijbehorende artikel overnemen.
Aanhef
In de aanhef van het besluit tot vaststelling van een verordening wordt alleen een considerans of
beweegreden opgenomen als het plaatselijk gebruik dat voorschrijft. In dat geval zou een considerans
als volgt kunnen luiden:
"overwegende dat:
de gemeente [naam gemeente] de ambitie heeft om het draagvlak voor de energietransitie te vergroten door een zo hoog mogelijk percentage energiesystemen in lokaal eigendom te ontwikkelen;
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
- in het Klimaatakkoord is vastgelegd dat voor een evenwichtige eigendomsverdeling in een gebied gestreefd wordt naar 50 procent eigendom van de productie van de lokale omgeving (burgers en bedrijven);
- dit streven, voor een percentage van 50 procent. ook in de RES1.0 verankerd is;
- de gemeenteraad van [naam gemeente] [invoegen samenhangend beleid] heeft vastgesteld;
- de gemeenteraad tevens een Participatieverordening heeft vastgesteld over de wijze van participeren bij ruimtelijke besluiten;
- de gemeenteraad op grond van artikel 6.12, derde lid, van de Energiewet de bevoegdheid heeft om bij verordening een motiveringsplicht op te leggen aan een producent bij de aanleg of uitbreiding
van een installatie voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen vanaf een bij die verordening te bepalen capaciteit over:
- welke inspanningen de producent heeft verricht om lokaal eigendom te bevorderen;
- welk percentage daadwerkelijk overeen is gekomen; en
- als dit minder is dan 50 procent wat hiervan de redenen zijn en of er andere vormen van financiële participatie zijn overeengekomen.
- het gewenst is gebruik te maken van die mogelijkheid om regels te stellen over:
- vanaf welke capaciteit de motiveringsplicht geldt,
- welke kring van partijen, gevestigd in de nabije omgeving van de installatie, behoren tot de definitie van lokaal eigendom.
- op welke wijze de producent vofdoet aan de motiveringsplicht."
Keuzes
De keuzes bij het opstellen van de gemeentelijke verordening betreffen de volgende vragen:
- Op welke hernieuwbare-energieprojecten is de verordening van toepassing?
- Hoe wordt de kring van partijen bij lokaal eigendom gedefinieerd?
- Welke stukken moeten worden aangeleverd ter motivering van de inspanningsverplichting.
Deze modelverordening is een uitwerking van de mogelijkheid die de Energiewet gemeenten en
provincies biedt om de motivering van een inspanningsverplichting om 50 procent lokaal eigendom bij
de aanleg of uitbreiding van grootschalige installaties voor de opwek van elektriciteit uit de
hernieuwbare bronnen te regelen. De motiveringsplicht geldt daarmee voor het streven naar 50% lokaal
eigendom. Gemeenten en provincies hebben de beleidsvrijheid om te streven naar een hoger
percentage lokaal eigendom en vast te leggen in ander beleid, zoals aanbestedingsbeleid.
In de volgende paragrafen worden deze keuzes behandeld aan de hand van artikelen in de
modelverordening en de daarin gemaakte keuzes.
2
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen
Artikel 1 Definities
Er is gekozen voor een definitie van 'nabije omgeving' waarbij het gaat om bewoners van de gemeente,
en om ondernemingen die gevestigd zijn in en binding hebben met de gemeente. Gemeenten kunnen
ervoor kiezen ook buurgemeenten op te nemen in de verordening. Lokaal eigendom van wind- of
zonneparken aan de randen van gemeenten kan op die wijze mogelijk beter worden geborgd.
De term lokaal eigendom is ook gedefinieerd. De definitie komt uit de landelijke Monitor Financiële
Participatie van het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Daar sluit de RES ook bij aan. Het staat
gemeenten vrij om een andere definitie te hanteren voor lokaal eigendom. Gemeenten kunnen er ook
voor kiezen de definitie van lokaal eigendom te verbreden of te verkleinen.
Voorbeelden van alternatieve invullingen van lokaal eigendom:
- Dat er sprake moet zijn van een collectief eigendom, waarbij meerdere lokale agrariërs en
ondernemers zich verenigen. Eigendom van één agrariër of één ondernemer valt dus niet
onder lokaal eigendom (zie bijvoorbeeld de beleidsreqels van de qemeente Zwartewaterland);
of
- Dat er sprake moet zijn van collectief eigendom gebaseerd op coOperatieve principes, waarbij
financiering en zeggenschap zijn losgekoppeld (zie bijvoorbeeld het beleid van de provincie
Utrecht).
Artikel 2 Toepassingsbereik
In dit artikel wordt vastgesteld dat de verordening van toepassing is op de aanleg of uitbreiding van een
grootschalige installatie voor de opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. Dit sluit
grotendeels aan bij de tekst van artikel 6.12, derde lid, van de Energiewet. Het woord 'grootschalige' is
toegevoegd aan het toepassingsbereik, zodat een gemeente zelf kan bepalen wat zij onder een
grootschalige installatie verstaat in het tweede lid. Hiermee kan de gemeente bepalen bij welke wind- of
zonprojecten moet worden voldaan aan de inspanningsverplichting tot het verkrijgen van 50 procent
lokaal eigendom.
De gemeente kan ervoor kiezen:
- deze verordening van toepassing te laten zijn op elke installaties voor de opwek van elektriciteit
uit hernieuwbare bronnen. De Energiewet kent namelijk een bredere definitie van de term
'hernieuwbare bronnen'. In dat geval kan worden opgenomen: Deze verordening is van
3
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
l y9) ######.
toepassing op de aanleg of uitbreiding van een grootscha!ige installatie voor de opwek van
elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. Het tweede lid uit de modelverordening kan dan worden
weggelaten, aangezien het zich meer specifiek richt op zon en wind. Het Klimaatakkoord en de
RES afspraken richten zich vooral op zon en wind en deze modelverordening is daar een
uitwerking van. Een alternatief is om ook andere hernieuwbare bronnen op te nemen in lid 2
en nader te specificeren in de verordening en de overwegingen daarbij.
- Deze verordening van toepassing te laten zijn op installaties voor de opwek van elektriciteit uit
hernieuwbare bronnen vanaf een bepaalde omvang uitgedrukt in het aantal MW dat wordt
geproduceerd. ln dat geval vult de gemeente het aantal MW in, in het tweede lid. Een ander
criterium dan het aantal MW is denkbaar, dit is aan de gemeente om te bepalen wanneer lokaal
eigendom wenselijk is.
Hoofdstuk 2 Motiveringsplicht lokaal eigendom
Artikel 3 lnspanningsverplichting lokaal eigendom
In het eerste lid is een streefpercentage van 50 procent opgenomen. Gemeenten en provincies hebben
de beleidsvrijheid om een hoger percentage na te streven en vast te leggen in ander
(omgevings)beleid. Mogelijk kan een grotere inspanning voor een streefpercentage tussen de 50 en
100 procent een rol spelen in de gemeentelijke aanbesteding
Artikel 4
ln de modelverordening is ervoor gekozen dat de producent voorafgaand aan het verrichten van de
bouwactiviteit aantoont dat aan de inspanningsverplichting is voldaan. De gemeente kan een ander
moment kiezen, mits het voor de producent duidelijk is wanneer aan de inspanningsverplichting moet
zijn voldaan.
Artikel 5 Gegevens en bescheiden motivering
In artikel 5 zijn voorbeelden opgenomen van gegevens en bescheiden die aangeleverd moeten worden
om de inspanningsverplichting uit artikel 4 te motiveren. Een gemeente moet zelf afwegen welke
stukken nodig zijn om te verifiëren of aan de inspanningsverplichting is voldaan.
Als voorbeeld kan worden gekozen voor het aanleveren van:
- Een beschrijving van communicatiemiddelen;
- De gemaakte overeenkomsten met de lokale omgeving;
- Een beschrijving van het project inclusief de eigendomsstructuur en taakverdeling;
- De redenen waarom 50 procent lokaal eigendom niet haalbaar is.
4
Vereniging van Nederlandse Gemeenten